Zehirlenme ve İlk Yardım

Zehirlenme deyince hepimizin bildiği bir kural var: zehirlenen kişiyi kusturun, böylece ilk yardımı yapmış, onun hayatını kurtarmış olursunuz. Ama ağızdan ağza dolaşan bu yargıyı doktorlar onaylamıyor. Bir yakınınızın ya da yanınızda bulunan birinin zehirlendiğini düşünüyorsanız yapmanız gereken ilk şey ambulans çağırmak ya da onu hemen en yakın acil servise götürmek. Çünkü zehirlenen kişinin kusturulup kusturulmayacağına doktorlar karar veriyor. 

Zehirlenme belirtileri

Zehirlenmelerin büyük çoğunluğu evde başımıza geliyor. Bunlar genellikle dikkatsizliğimiz yüzünden oluyor. Örneğin bozuk bir yiyecek yemek, son kullanma tarihi geçmiş ürünler tüketmek, kimyasal maddeleri yutmak, bazı ilaçları kullanmak ya da ilacın dozunu fazla kaçırmak, alkol ya da çeşitli uyuşturucu maddeler kullanmak, bazı bitkisel ürünler ve karbon monoksit gazına maruz kalmak gibi. Zehirlendiğimizdeyse çok kısa süre sonra belirtiler görülmeye başlıyor. Özellikle çocuklarda çok dikkat edilmesi ve acilen ilk yardım yapılmasını gerektiren belirtiler var. İşte bir yakınınızın zehirlendiğini gösteren belirtiler:

Belirti olmamasına rağmen zehirli bir maddeyi yemek ya da nefes alırken zehirli maddeye maruz kalmak.

Bilinç kaybı.

Bilinç seviyelerinin ani değişimler yaşaması. Örneğin bilinçsizlik, kafa karışıklığı, uyku hali gibi belirtilerin gelmesi.

Mide bulantısı ve kusma.

Özellikle karında hissedilen kramplar. 

Baş ağrısı.

Aşırı endişe, asabiyet, sinirlilik ve titreme.

Hastalık nöbeti geçiriyormuş gibi olmak.

Göğüste rahatsızlık ya da ağrı. Bununla birlikte kalp krizi gibi gelen belirtiler.

Çocuk ya da yetişkin fark etmeksizin şok belirtisi.

Nefes darlığı ya da nefessizlik.

Boğazda ya da ağızda yanma hissi.

Doktora gittiğiniz zaman hasta hakkındaki bilgileri hızlıca verirseniz iyileşmesi için çok daha hızlı davranmış olursunuz. Bu bilgilerden en önemlilerine bakalım:

Yaşı

Kilosu

Herhangi bir kronik hastalığı olup olmadığı

Daha önce zehirlenip zehirlenmediği

Yediği ya da içtiği şeylerin isimleri, ne tür ürünler oldukları. Hatta bulabiliyorsanız ürünün paketini de yanınızda götürün ve doktorların içindekiler kısmını incelemesini sağlayın. 

Zehirlenmeye neden olan yiyecek ya da içeceğin miktarı

Bunun ne tür bir zehirlenme olduğu. Yani zararlı madde yutuldu mu, göze sürüldü mü, ciltle temas etti mi, yoksa nefes yoluyla mı zehirledi?

Yaklaşık olarak ne kadar süre önce zehirlenme belirtilerinin başladığı

Başka bir kişinin de aynı maddeden zehirlenip zehirlenmediği

Herhangi bir ilk yardım uygulanıp uygulanmadığı

Zehirlenme vakalarında artık ipera isimli şurup önerilmiyor. Doktorlar bu ilacı kullanmıyor, bu yüzden siz de hastaya eve gidince ipera içirmemelisiniz. İçirmek isterseniz de mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Ev tedavisi sırasında takip edilmesi gereken acil durum belirtileri

Zehirlenme vakalarında ilk müdahalenin hastanede yapıldığını söylemiştik. Hastanın ilk yardımdan sonra kısa bir süre hastanede dinlenmesi gerekebilir. Ardından ev tedavisine başlanır. Çünkü zehirlenme sonrasında vücut halsizleşir ve yıpranır. Ev tedavisi sırasında doktorun söylediği tüm kurallara harfi harfine uymalısınız. Hastayı uygun yiyeceklerle beslemeli, ilaçları mutlaka zamanında vermelisiniz. Ev tedavisi sırasında doktoru aramanızı gerektirebilecek acil durum işaretlerine bakalım:

Yeni belirtilerin görülmeye başlaması.

Belirtilerin beklendiği şekilde iyileşme göstermemesi.

Belirtilerin daha da ciddi bir hal alması ya da daha sık zaman aralıklarıyla gelmesi.