Vücut kitle indeksi her şeyin cevabı mı?

Obeziteye karşı savaşmak için öncelikle durumun farkında olmalısınız. Bunun içinse en yaygın kullanılan ölçüm vücut kitle indeksi. Peki vücut kitle indeksi her şeyin cevabı mı?

Vücut kitle indeksini (VKİ) hayatınızda en az bir kez duymuşsunuzdur. Boyunuza ve kilonuza bağlı olarak yapılan bir ölçüm. Bir kişinin obez olup olmadığını, kilosunun normal olup olmadığını belirlemek için yapılıyor. Bazı eksik yönleri de yok değil. Vücut kitle indeksinin vücut şeklinizi ölçmenin en güvenilir yolu olmadığı bazı noktalar olabilir. Fitlik düzeyiniz hakkında herhangi bir bilgi sağlayamıyor. Peki vücut kitle indeksi ne kadar faydalı? Alternatif olarak kullanılacak bir yöntem var mı?

Vücut kitle indeksi

İlk vücut kitle indeksinin hesaplanmasının tarihi 1832’lere dayanıyor. Çok az bilgiyle ortaya çıkan bu yöntem şimdi modern olarak obezitenin ölçülmesinde kullanılıyor.

Kişinin boyu ve kilosuna bağlı olarak ölçülen vücut kitle indeksi insanları 4 farklı kategoriye ayırıyor.

• Zayıflar: VKİ 18,5 ‘in altında olanlar

• Normaller: VKİ 18,5 – 24,9 arasında olanlar

• Şişmanlar: VKİ 25 – 29,9 arasında olanlar

• Obezler: VKİ 30 ve yukarısında olanlar

Bu ölçümler nüfusun %90 – 95’i için geçerli. Vücut kitle indeksinin sadece genel olarak tanı koyduğunu ayrıntıya girmediğini savunanlar var. Bunun karşısında duran, elleştirenler de var. Vücut kitle indeksinin bilimsel araştırmalara dayandığını ve sonuçların yeterli olduğunu savunuyorlar. Dünya nüfusu düşünüldüğünde bu insanların hepsi için geçerli olabilecek, vücut kitle indeksinden daha güvenilir bir ölçüm olmadığını iddia ediyorlar.

Ancak bireysel olarak baktığınızda vücut kitle indeksi sizin için ideal yöntem olmayabilir.

Vücut kitle indeksinin dezavantajları

Vücut kitle indeksi bir numaradan ibaret. Vücudunuzun içindekiler hakkında bilgi sağlaması mümkün değil. Örneğin ne kadar kasınız olduğu, ne kadar yağınız olduğu vücut kitle indeksinin verebileceği bilgiler arasında değil. Bu yüzden sonuçlar yanıltıcı olabilir. Özellikle vücut kitle indeksinin yanıltıcı olabileceği kişiler şunlar:

Kaslı kişiler: Bazı kişilerin vücut kitle indeksleri yüksek çıkabilir ancak vücutlarında çok fazla yağ yoktur. Vücutlarındaki kas dokuları ağırlıklarının yükselmesine neden olur. Örneğin her gün antrenman yapan askerler ya da futbolcular bu grupta.

Hareketsiz ve güçsüz kişiler: Vücut kitle indeksi normal olan kişilerin vücudunda yağ oranı çok fazla olabilir. Vücut kitle indeksi normal olsa bile vücut şekil olarak hoş görünmeyebilir. Bu kişilerde kas ve kemik ağırlığı epey düşüktür. Bu yüzden ağırlıklarının çoğunu yağ oluşturabilir.

Etnik farklılıkları olan kişiler: Vücut kitle indeksinde büyük etnik farklılıkların büyük farklar yaratma olasılığı var. Bu riskin çok az kişi farkında. Uzak doğuluların beyazlardan daha fazla hastalık riski taşıdığı biliniyor. Uzak doğulular için vücut kitle indeksinin 25 olması obezite anlamına gelebilir.

Yaşlı kişiler: Vücut kitle indeksinin oranı yaşla bağlantılı olarak değişebilir. Yaşınız ilerledikçe vücut kitle indeksiniz de yoldan çıkabilir.

Vücut kitle indeksi yüksekse de sağlıklı olunabilir mi?

Bazı kişiler hem şişman hem de sağlıklı olabiliyor. Ne yüksek tansiyon, ne kolesterol ne de diyabet riski taşımıyorlar. Fazla kilolarına rağmen herhangi bir sağlık sorununun belirtilerini yaşamıyorlar.

Ölçmenin başka yolları

Vücut değerlerinin ölçümlerinde vücut kitle indeksinden farklı yöntemler de kullanılabilir.

Göbek ölçüsü: Göründüğü kadar basit. Bir mezura yardımıyla göbek çevresi ölçülüyor. Erkeklerde bel ölçüsü en fazla 101 cm olmalı, kadınlarda bu sayı 89 cm. Bu ölçüm yönteminin ne kadar kullanışlı olduğu merak ediliyor ancak merak etmeyin kullanışlı. Elde edilen bilgiler bel ölçüsünün çok kıymetli olduğunu kanıtlayacak nitelikte.

Belin boya oranı: Belinizle boyunuzun uzunluğunu kıyaslayan bir ölçüm yöntemi. Sadece belin ölçümünden daha yararlı olabilir. Burada amaç bel çevresinin boy uzunluğunun yarısından küçük olması.

Vücuttaki, yağ miktarını ölçmek için kullanılan MR gibi görüntüleme yöntemleri de mevcut. Ancak çoğu kişi için görüntüleme yöntemleri çok kullanışlı değil. Sağladıkları bilgiler daha güvenilir ancak maliyetleri daha yüksek ve uygulamaları daha zor. Yani kullanış açısından çok mantıklı yöntemler değil.