Varis nedir? Neden olur?

Yıllarca gez dolaş atla zıpla. Al işte sonu varis. Onca yolun bacakta harita olacağı kimin aklına gelirdi? Peki varis nedir? Neden olur?

Toplardamarların düzensiz biçimde uzamasına, genişlemesine, kıvrımlar oluşturmasına varis diyoruz. Herhangi bir damar varis olabilir ama sorun en çok bacakları vuruyor. Uzun süre ayakta kalınca damarlarda kan basıncı artıyor. Sonuç: Varis.

varis Varise tedavi çok. Lazer de bunlardan biri.

Hafif varisler kozmetik endişeyi ciddiye almazsak pek sorun değil. Ancak daha ağır vakalarda ağrı sızı söz konusu olabilir. Bazen de varisler çok önemli dolaşım sorunlarına işaret edebilir.

Varisin bir de uslu küçük kardeşi var. Bunlara “örümcek damar” deniyor. Adı ürkütse de varise göre çok daha şirin. Bunlar çok ince mavi veya mor damarlar. Bacaklar dışında, örneğin yüzde örümcek damar belirebilir. Evet bu kötü ama korkmayın. Varis gibi şişmiş damar görüntüsü oluşturmazlar. Lazer yöntemiyle tedavileri de kolay.

Varis belirtileri

Genellikle ilk belirtiler kozmetik nitelikte. Ağrılar, sızlamalar daha ileriki dönemlerde ortaya çıkar. Bacaklarınızda koyu mor renkli şişkin ve bükük damarlar farkederseniz varis başladı demektir. Daha ileri bir variste şunlara dikkat edin:

•    Bacaklarda ağrı ve acı hissi

•    Yanma. Zonklama. Kas krampları. Bacaklarda şişme

•    Uzun süre oturma veya ayakta durma sonrası artan ağrı

•    Bacaklarda, özellikle damarlar üzerinde kaşıntı

Varis nedenleri

Atardamarlar kalpten aldıkları kanı vücudun diğer bölgelerine taşıyor. Bir yandan yerçekimi bir yandan yılların etkisi derken bacaklardaki dolaşım adım adım yavaşlıyor. Varisler oluşuyor. 

Bir başka neden gebelik olabilir. Gebelik süresince vücutta bulunan kan artıyor. Öte yandan, büyüyen ceninin gelişimini desteklemek amacıyla pelvis ve bacak bölgesindeki kan akışı azalıyor. Bu döneme özgü varisler genellikle yüzeysel olsa da gebelik ilerledikçe artış görülebilir. Doğumdan sonra birkaç hafta içinde tedaviye başlanabilir. Gebelik varisleri genellikle geçici.

Varis kimlerde olur?

Varisin sadece kadınlarda olduğuna dair yaygın bir görüş var. Bu yanlış. Erkeklerde de olur. Ancak kadınlarda bu oran 3 – 4 kat daha fazla. Cinsiyet dışında risk arttıran etkenlere bakalım:

•    Yaş

•    Genetik yatkınlık

•    Obezite

•    Doğum kontrol hapı

•    Doğum

•    Yaşam tarzı (Uzun süre ayakta kalmak veya yürümek)

•    Bazı meslekler (Öğretmenler, doktorlar, hostesler, hemşireler vb.)

•    Flebit gibi damar iltihaplanmaları

•    Travma

•    Tümorler

Varis komplikasyonları

Varis çok fazla komplikasyona neden olmaz. Bazen yara başlatabilir. Genellikle ayak bilekleri yakınlarında yaralar oluşabilir. Uzun süreli sıvı birikmesi gözlemlenebilir. 

Bir başka komplikasyon: Kan pıhtıları. Bacaktaki damarlar çok fazla genişler. Bu gibi durumlarda bacak şişebilir. Kan pıhtısı oluşabilir. Bacağınızda şişme farkederseniz acilen tıbbi yardım almalısınız.

Varis tanısı

Varis kuşkusuyla doktora başvuran kişi bir dizi testten geçiyor. İlk aşama fiziksel muayene. Doktor belirtileri inceliyor. Bacaktaki ağrıya ilişkin sorular gelebilir.

Fiziki muayenenin ardından bazı testler yapılıyor. Günümüzde varis tanısı koymak çok kolay. Tarama ve renkli akım görüntüleme teknikleriyle % 95’lik başarı oranıyla tanı mümkün. Ultrason vb. teknolojinin yetişemediği % 5’lik kısımda da venografi ve fotopletismografi gibi yöntemler devreye giriyor.

Varis tedavisi

Varis tedavisi neyse ki uzun süre hastanede kalmayı gerektirmiyor. Genellikle ayakta tedavi yeterli. Spor yapmak önemli.  Bol giysilerle yapılacak spor hem zayıflatıyori hem de kan dolaşımını hızlandırıyor. Bu da varisin kötüye gitmesini önlüyor.

Varis (kompresyon) çorapları: Genellikle ilk uygulanan yöntem. Diğer tedavilerden önce tercih ediliyor. Tüm gün giyilen varis çorabı bacak kaslarında ve damarlarda kan akışını hızlandırıyor.

Varis çorabı seçerken size uygun olup olmadığına dikkat edin. Çorap alırken yanınızda mezura götürün. Bu sayede paketin üzerinde yazan boyutların bacağınıza uygun olup olmadığından emin olabilirsiniz.

Varis çorabı deyince akla çirkin mi çirkin çoraplar geliyor ama durun. İşin içinde kadınlar varsa endişelenmeye gerek yok. Varis çoraplarının renklileri, desenlileri var. Yapmanız gereken kendinize uygun sıkılıkta, içinde rahat edebileceğiniz çorabı seçmek.

Spor da çorap da işe yaramıyorsa üzülmeyin. Başka tedavi yöntemleri de var. Doktorunuz sizi uygun tedavilere yönlendirecektir.

Skleroterapi: Bu yöntemde damar içine kurutucu madde veriliyor. Bu sayede yüzeysel damarlar kuruyor. Yöntem büyük varislere uygun değil. Örümcek damar ve yüzeysel ince varislerde işe yarıyor. İşlemde acı, ağrı yok. Seanslar 15 – 20 dakika.

Lazer: Küçük ve yüzeysel varislerle örümcek damarlarda uygulanan bir başka yöntem. Lazerle damarlar kapatılıyor. İşlemde kesi oluşmaması, iğne kullanılmaması büyük avantaj.

Kateter destekli endovenöz lazer: İç ve büyük varisler için kullanılan yeni teknoloji. Yakın zamana dek bu tip varisler için ameliyat gerekirdi.  Avantajı cerrahi kesi açılmaması.

Ekzovenöz lazer: Küçük ve orta boy yüzeysel varislere uygulanıyor. Varisleşmiş damar lazerle güvenli biçimde ortadan kaldırılıyor. İşlem acısız ve ağrısız. 15 – 30 dakikalık seanslar yeterli. Hasta seanstan sonra günlük yaşamına kaldığı yerden devam edebilir.

Köpük enjeksiyonuyla skleroterapi: Çok eski yöntem. Yaklaşık 150 yıllık. Ancak özellikle son 20 yılda popülerleşti. Skleroterapi amaçlı sayısız ilaç var. Bunda da köpük kullanılıyor.

Ambulatuar flebektomi: Orta veya büyük varislerin lokal anesteziyle çıkarılması. Kolay bir operasyon. Hasta aynı gün taburcu olabilir.

Klasik varis operasyonu: Diğer yöntemlerin kullanılamadığı durumlarda uygulanıyor. İleri düzeyli varislerde kozmetik cerrahi yöntemleriyle yapılabilir. Lokal veya genel anestezi altında varisli damar çıkarılıyor. Hasta aynı gün taburcu olabilir. 3 gün sonra iş yaşamına dönebilir.

Varis önlemi

Kişisel bakım uygulamalarıyla varislerin neden olduğu rahatsızlıkları azaltılabilir. Varis gelişimi yavaşlatılabilir. Hatta durdurulabilir.

Egzersiz: Bacaklarınızı hareket ettirin. Özellikle yürüyün. Yürümek kan dolaşımını arttırmanın en iyi yolu ama fazlası da varis yapar unutmayın. En iyisi doktorunuzun verdiği plana uyarak yürümek.

Kilo verin: Fazla kilolarınızdan kurtulun. Tuzu azaltın. Tuz vücuttaki su oranını arttırır.

Doğru giysiler seçin: Yüksek topuklu ayakkabılardan, bel – bacak ve kasık çevresini sıkan elbiselerden  kaçının. Bunlar kan akışını engelliyor. Varis oluşumunu tetikliyor.

Bacaklarınızı yüksekte tutun:  3 – 4 yastığı üst üste koyun. Bacaklarınızı günde 4 kez 5’er dakika kalp düzeyine kaldırın. Bu kan dolaşımını arttırır.

Uzun süre ayakta durmaktan kaçının: Hareketsiz kalmak varislere davetiye. En az 30 dakikada bir kalkıp hareket etmek lazım. Bacak bacak üstüne atmak da sakıncalı.