Varikosel Neden Oluyor ve Nasıl Tedavi Ediliyor?

Varikosel sperm kordonundaki küçük ama çok sayıdaki kılcal damarın ve sperm yolundaki damarların genişlemesi sonucu ortaya çıkıyor. Varikosel hastalığı sağlıklı erkeklerin yaklaşık %15 – 20’sinde ve kısır erkeklerin yaklaşık olarak %40’ında testis fonksiyonlarını köreltiyor. Bu anatomik anormalliğin kısır hastalar açısından önemini anlayabilmek için hastalığın kısa bir geçmişini, öncesini, fonksiyonel anatominin günümüzdeki konseptlerini, ameliyat tedavisinin yöntemlerini ve sonuçlarını öğrenmek gerekiyor.

Ne zamandan beri var?

Varikosel ilk olarak 16. yüzyılda tespit edilen klinik bir problem. Rönesans döneminin ünlü cerrahlarından Ambroïse Paré (1500-1590) bu vasküler anormalliği iç kanamanın sonuçlarından biri olarak tanımladı. İngiliz cerrah Barfield 19. yüzyılın sonlarına doğru kısırlık ve varikosel arasında bir ilişki olduğunu öne sürdü. Bundan kısa bir süre sonra, diğer cerrahlar da varikoselin sperm salınımını engellediğini ve akabinde tedavi ile sperm üretiminin tekrar sağlanabileceğini ortaya koydu. 1900’lü yılların başında pek çok cerrah varikoselin kısırlıkla doğrudan ilişkili olduğunu düşünüyordu.

1950’li yıllarda, sperm üretemediği bilinen bir varikosel hastasının tedavi sonrası sperm üretme yetisini geri kazanmasıyla varikosel hastalığının cerrahi yöntemlerle tedavi edilebileceği düşüncesi yaygınlaştı. Amerikalı cerrahlar da belli başlı kısırlık problemlerinin varikosel tedavisi yöntemleriyle çözülebileceğine inanmaya başladı. Araştırmalar varikosel hastalığının meni kalitesini düşürdüğünü kanıtlıyordu. Bu çalışmaların sonuçlarına göre düşük sperm miktarı, zayıf sperm hareketliliği ve anormal sperm formları hastalık süresince tekrar tekrar ortaya çıkıyordu. Varikosele özgü ya da ona eşdeğer olmasa da, meni stres düzeni testis hasarının öncü kanıtlarından biriydi. Daha sonraları ürologlar sperm çalışmaları ile erkek kısırlığının sperm sayısını, hareketli sperm formlarının yüzdesini, ileri hareketli ya da hareketsiz spermleri ve spermlerin şeklini değerlendirmeye başladılar. Aynı zamanda meniyi de değerlendirmeyi ihmal etmediler.

Spermleri neden etkiliyor?

Varikosel testis torbasındaki kılcal kan damarlarının genişlemesi sonucu ortaya çıkıyor. Sağlıklı ve üreyebilen erkeklerin %15 – 20 kadarının varikosel hastası olduğu düşünülüyor; kısır erkeklerin ise %40 kadarının varikosel hastası olduğu öngörülüyor. Varikosel hastalığının sperm yapısını, fonksiyonunu ve üremesini nasıl etkilediği tam olarak bilinmiyor. Araştırmacılara göre hastalık testislerin ısı düzenlemesini etkileyerek spermlerin bozulmasına neden oluyor.

Varikosel tedavisi

Varikosel ne kadar yaygın?

Varikosel hastalığı genel erkek nufüsunun %20 kadarında görülse de bu oran kısır erkekler arasında %40’a kadar çıkıyor. Testis torbası varikoseli düşük sperm üretiminin ve zayıf meni kalitesinin yaygın nedeni. Varikosel tanısı kolay; tedavisi de cerrahi operasyonlarla sorunsuz yapılıyor.

Varikosel tek taraflı mı?

Varikosel hastalığı sağ testise nazaran genellikle sol testiste gözlemleniyor; varikosel hastalarının %80 – 90 kadarı sol testislerinden yakınıyor. Bunun nedeni belli başlı üç anatomik faktör: ilki sol testis damarının sol böbrek damarına girişle yaptığı açı, ikincisi testis ya da böbrek damarlarının birleştiği noktalardaki kapakçıkların etkin bir şekilde çalışamaması, üçüncüsü mezenter arter ve aort damarı arasındaki sıkışmaya bağlı olarak artan böbrek damar basıncı.

Tek taraflı varikosel diğer tarafı da etkiliyor. Açık bir şekilde sol varikoseli bulunan erkeklerin %35 – 40 kadarının değerlendirme sonucunda her iki testiste de varikosel gözlemleniyor. 2004’te yapılan bir araştırmaya göre, sol testisinde varikosel bulunan erkeklerin %80 kadarında radyolojik testler sonucunda çift taraflı varikosel belirlenmiş.

Varikosel boyutu değişken. Sorun 3 ayrı gruba ayrılabilir:

•    Büyük. İdrar tetkiki yapılarak kolaylıkla fark edilebilir.
•    Orta. El ile dokunarak tespit edilebilir.
•    Küçük. Testisi aşağı çekme yöntemi ile kas basıncının artmasını, varikosel boyutunun büyümesini sağlayarak ayırt edilebilir.