Varikosel kısırlığa nasıl yol açar?

Varikosel testis torbasındaki varisli damarların genişlemesi sonucu ortaya çıkan bir sorun. Epeyce de yaygın; bütün erkeklerin %15’ini, kısır erkeklerinse %40’ını etkiliyor. Varikosel çoğunlukla testisin sol tarafında gözlemleniyor.

Varikoselin üretkenliği azalttığı ispatlanmış ancak bunun nedeni henüz tam olarak bilinmiyor. Pek çok teori öne sürülüyor. En yaygın iki teoriye bakalım:

Testis sıcaklığının artması: Testis, testis sıcaklığının düzenlendiği testis torbasında yer alır. Testisler vücut sıcaklığının hafif üstündeki bir sıcaklıkta korunurlar. Muhtemelen bu nedenle testis vücudun içinde yer almaktansa dışında yer alır. Böylelikle sıcaklığı daha rahat bir şekilde ayarlanabilir. Soğuk havalarda erkeklerin testisinin vücuda yakınlaştığını fark edebilirsiniz. Bunun nedeni testis torbası duvarındaki kasların sıkılaşmasıdır. Sıcak havalarda ise bu kaslar rahatlayarak ve uzayarak testislerin iyice vücudun dışına sarkmasına neden olurlar.

Bazı bebekler yumurtalıkları testis torbasına inemeden doğarlar. Yumurtalıklar vücudun bir yerinde hapsolur, sürekli olarak vücut sıcaklığına maruz kalırlar. Bu durum testis için oldukça tehlikelidir. Çünkü eğer orada kalırlarsa, ergenlik sonrasında sperm üretmeyi tamamen bırakacak ve kanser oluşturmaya çok daha yatkın olacaklardır. Bu nedenle, yumurtalıklar 12 ay geçinceye dek testis torbasına inememiş ise, cerrahi bir operasyonla dışarı alınmalı ve testis torbasına yerleştirilmelidir.

Varikosel testisin etrafında yer alan bir grup genişlemiş kan damarından ibarettir. Kan vücut sıcaklığındadır; testis bu damarlara yakınsa, kendileri için yararlı olan sıcaklığın biraz daha üstünde kalacaklardır. Her ne kadar varikosel yalnızca testisin bir tarafında olsa da bütün testis torbası kan tarafından ısıtılır ve dolayısıyla her iki yumurtalık da aşırı ısınmadan etkilenebilir.

Kısırlık

Genellikle büyük testisler küçük testislere nazaran daha fazla sperm üretir. Ancak çoğunlukla varikosel hastalarında yumurtalıkların birinin büyük diğerininse küçük olduğu gözlenir. Küçük testis normal olana nazaran önemli derecede daha az sperm üretir. Ancak “normal” olan bile varikosel hastalığında daha düşük kalitede sperm üretecektir. Varikosel yalnızca yer aldığı taraftaki yumurtalığı değil diğer taraftaki yumurtalığı da etkileyerek vücudun bütün sperm üretimine zarar verecektir. 

Varikosel tedavi edildiği takdirde kan artık testis torbasına geri dönemez. Bu yalnızca hastalığın bulunduğu taraftaki yumurtalığın değil, diğer taraftaki yumurtalığın da normal sıcaklığa dönmesini sağlar. Sperm üretiminde tedavi sonrası çok büyük artış gözlenebilir. Bu artış büyük ihtimalle daha büyük olan testisin sperm üretiminin artmasından kaynaklanmaktadır.

Testise geri dönen atık miktarının artması: Testisten kan taşıyan damarlar daha büyük damarlara bağlanırlar. Sol tarafta, böbrekten kan taşıyan böbrek damarı ile birleşirler. Böbrekten gelen kan testis torbasına geri dönebilecek ve burada birikebilecek atık maddeler taşır. Bu durum da sperm üretimini olumsuz olarak etkileyebilir.