Varikosel embolizasyonu nedir?

Varikosel embolizasyonu demek bile güç. Peki adı bile karışık olan bu işlem ne işe yarıyor? Varikosel embolizasyonu nedir?

Varikosel hem yaygın hem de garip sorunlardan. Bazı hastalar varikoseli farketmez bile. Sperm sayısı ve kalitesi de normalse tedavi görmeye bile gerek kalmaz. Kimi vakalarda varikoselle kısırlık arasında ilişki gözlemlenebilir. Bazıları da yoğun ağrıdan yakınabilir. Testiste varikosele bağlı atrofi (küçülme, büzülme) gelişebilir. Bu durumda müdahale kaçınılmaz olur.

Varikosel tanısında ilk aşama kuşkusuz hastanın gözlediği belirtiler. Skrotumun elle yapılan incelemesinde varikosel damarları kolayca saptanabilir. Farkedilemeyecek ölçüde küçük olanlar da görüntüleme teknikleriyle (örneğin renkli Doppler ultrasonla) belirlenebilir. Peşinden soruna müdahale için hazırlıklar başlar.

Embolizasyon nasıl yapılıyor?

Varikosele neden olan şişmiş, uzamış, kıvrılmış damarların kesilmeden bloke edilmesine dayanan operasyonlardan biri olan embolizasyon sonuç odaklı yöntemlerden. Etkinliği bir yana, varikosele ilişkin diğer tedavi yöntemleri gibi, kısırlığa çözüm getirip getirmediği noktasında bazı kuşkular söz konusu.

Varikosel embolizasyonu ayakta yapılan tedavilerden. Hasta aynı gün evine dönebilir. Operasyon öncesi birkaç saat boyunca yemek yememek gerekiyor. Bir de kasık bölgesinin tıraş edilmesi şart.

Operasyon ayrıntıları

Hasta sırtüstü yatıyor. Karın altı bölgeye, kasıklara lokal anestezi uygulanıyor. Hasta bayılmıyor, bilinci açık kalıyor. Rahatsızlık hissederse cerraha veya hemşireye söylüyor. Onlar da gerekli görürse hastaya ağrı kesici veriliyor.

Embolizasyon tekniği diğer operasyon yöntemlerine kıyasla çok daha küçük ölçekte gerçekleşiyor. Büyük  kesi açmak gerekmiyor. Bunun yerine cerrah kasık bölgesindeki büyük damara (kasıktan geçen toplardamara) iğne yerleştiriyor. Sonra bu iğnenin içinden tüp (kateter) geçiriliyor. Tüp testislerdeki varikosel damarlara kadar iletiliyor. Cerrah işlemin aşamalarını bu sırada çeşitli görüntüleme teknikleriyle denetliyor. Tüp müdahale edilmesi gereken konuma, bozulmuş damarlara gelince önümüzde iki seçenek var:

1.    Damarı bloke etmek için yay benzeri metal klips (koil) kullanılabilir

2.    Damar içine küçücük balon (veya köpük) yerleştirilebilir  

Cerrah sorunlu damarları bu yöntemlerden biriyle bloke ettikten sonra röntgende görülebilen renkli sıvıdan enjekte ediyor. Böylece müdahalenin damarı gerçekten tıkayıp tıkamadığı anlaşılıyor.

Embolizasyon kısırlığa çözüm mü?

Konuya ilişkin 3 araştırma yapılmış. İlkine bakılırsa embolizasyonla müdahale edilen 10 hastadan 2 – 3 kadarı operasyonu izleyen 1 – 2 yıl içinde eşlerini hamile bırakabilmiş. Araştırma operasyon geçirmeyen hastaları göz önüne almadığı için sonuçları karşılaştırmak olanaksız. Kısaca uygulamanın işe yarayıp yaramadığını bilmek güç.

Embolizasyon tekniğiyle gerçekleşen operasyonun varikoselin yol açtığı ağrı ve rahatsız hissini ne düzeyde giderebildiğine ilişkin hiç araştırma yapılmamış olması ilginç ayrıntılardan.

Testiste damarların bloke edilmesi görece güvenli müdahalelerden kabul edilebilir ama yine de bazen ufak tefek de olsa sorunlar çıkabilir. Görüntülemeyi sağlayan renkli sıvı alerji yapabilir örneğin. Anestezi alerjisi de gelişebilir. Operayondan önce doktora mevcut alerjilere ilişkin bilgi vermek büyük önem taşıyor.

Avantajları Dezavantajları

Embolizasyon cerrahi müdahaleye oranla daha güvenli bir işlem. Yara izi yok. Dikiş yok. Operasyonun tümü kasık bölgesinde küçük bir açıklıktan yapılıyor. Uygulama baştan sona en fazla 2 – 3 saat sürüyor. Lokal anestezi yetiyor. Bu yöntemde komplikasyon riski cerrahi müdahaleden çok daha düşük. En önemlisi, genellikle tek tarafta (solda) görülen varikosel her iki testiste de gözlemleniyorsa embolizasyonla her ikisine de ulaşılabilir. Ayrı kesi gerekmez. 

Varikosele cerrahi müdahalede hastanede bakım gerekebilir. Oysa embolizasyon tekniğiyle aynı gün eve dönülebilir. Cerrahi müdahale geçiren hastanın iyileşmesi haftalarca sürerken bu yöntemle 1 – 2 gün içinde normal tempoya dönülebilir. 

Her operasyon gibi embolizasyon tekniğinin de kusurları var. Embolizasyonda kasıktan iğneyle giriliyor demiştik. Tam bu noktada morarma, şişme (hematom) oluşabilir. Dikkatle tedavi edilmesi şart. Varikosel operasyonu geçirenlerin % 5 – 6’sında buna benzer sorunlar gelişiyor.

Karnın alt bölgesinde ağrı operasyonun yaygın yan etkilerinden. Hastanın midesi bulanabilir, kusabilir, beli ağrıyabilir. Ağrı kesici kullanması gerekebilir.