Uçucu Madde Bağımlılığı ve Sağlığa Zararları

Uçucu maddeler; sprey boyalar, yapıştırıcılar, petrol ve incelticiler gibi bazı kimyasal bazlı ürünlere verilen isimdir. Çoğu uçucu maddede bulunan en yaygın kimyasal madde tolüendir. Koklanan maddeler uçucu maddelerdir; kimyasal buharlar üretirler ve içe çekildiğinde zihni uyaran etki yaparlar.

Uçucu Maddelerin Zararları

Bazı uçucu maddeler, diğerlerinden daha tehlikeli olabilir, ama hangilerinin daha tehlikeli olduğunu söylemek çok zordur. Kusmaya neden olan, hava yolunu tıkayarak boğulma ya da kalp yetmezliği nedeniyle ani ölüme neden olan bazı türleri de vardır. 

Uçucu maddelerin tehlikeli türleri olduğu kadar, uçucu madde kullanımı ile ilgili başka tehlikeler de vardır. İlk olarak, uçucu madde yanıcı bir maddedir ( patlaması ya da alev alması çok hızlı olur). Uçucu maddeler, asla dar bir alanda ya da çıplak ateşin yakınında, yanan sigaranın yakınında kullanılmamalıdır. İkincisi, uçucu madde kullanımı tehlikelere neden olur. Uçucu madde kullanan kişiler, bu maddenin etkisi altındayken araba kullanmamalıdır. Yolda giderken ya da ya da ateşin yakınında bulunurken çok dikkatli olmaları gerekir. Üçüncüsü, kasten yaralama( kendini kasten yaralamak) uçucu madde kullanımı ile ilişkilendirilir. Uçucu maddelerin en tehlikeli türleri, petrol, gaz ürünleri, yangın söndürücüler ve sprey ürünlerdir. Bütün uçucu maddelerin tehlikeli olabileceğini hatırlamak gerekir. 

Uçucu Madde Kullanmak Kişiyi Nasıl Etkiler?

Uçucu madde yatıştırıcı etki yapar ve beyin ve merkezi sinir sistemi tarafından emilmeye hazırdırlar. Özellikle beyinde yağ depolarında depolanır. Bazı uçucu maddelerin etkileri şunlardır:

  • Halüsinasyonlar
  • Sarhoşluk
  • Uyuşukluk
  • Bulunduğu yere uyum sağlayamama
  • Koordinasyon eksikliği
  • Bulantı ve ishal
  • Huzursuzluk
  • Nefes alma güçlüğü
  • Adet görememek
  • Burun kanaması
  • Saldırı/ şiddet
  • Mide krampları
  • Kısa vadeli hafıza kaybı

Uçucu maddelerin en yaygın etkileri, zindelik, sarhoşluk hissi, çekingenliğin ortadan kalkması ve halüsinasyonlardır. Bu etkiler hangi tip uçucu madde kullandığınıza ve başka uyuşturucularla karıştırılıp karıştırılmadığına bağlı olarak değişir. 

Uçucu madde kullanan çoğu kişinin aynı şeyi hissetmesine rağmen, kullanılan ürüne göre ve kişinin sağlık durumu, en son yedikleri, boyu ve kilosuna göre farklı etki gösterebilir. 

Bazı insanlar, diğer kullanıcılara göre uçucu maddeden daha uzun süre etkilenir.

Uçucu Maddelerin Sağlığa Zararları

Hamilelik süresince uçucu madde kullanmak fetüse zarar verebilir ve düşüğe neden olabilir ya da erken doğuma neden olabilir. Bebek yaşasa bile kalp hastalıkları ve solunum hastalıkları ile doğabilir. Anne emzirme döneminde uçucu madde kullanmaya devam ederse, bebek tekrarlayan göğüs hastalıklarına yakalanabilir ve bebeğin cildinde tahriş meydana gelebilir.  Hamileyken uçucu madde kullanan kadınların çocuklarında gelişim ve öğrenme bozukluğu görülebilir. 

Uçucu madde kullanımı sonrası görülen etkiler, depresyon, sersemleme, kısa süreli hafıza kaybı, bulunduğu ortama uyum sağlayamama, kullanıcıların tuhaf davranışlar sergilemesidir. Kullanıcının içine çektiği maddenin kokusu kullanmayı bıraktıktan bir süre daha nefesinde kalabilir. 

Uzun Vadeli Kullanım

Uzun süre uçucu madde kullanmak bazı kalıcı etkilere sebep olabilir. Bu etkilerin bazıları şunlardır:

  • Kilo kaybı ve anemi (demir eksikliği)
  • Tinnitus (kulak çınlaması)
  • Göğüs enfeksiyonları
  • Nöbetler ( Petrol ya da uyuşturucu karışımı kullanmaktan kaynaklanır.)
  • Huzursuzluk ve kollarda ve bacaklarda koordinasyon kaybı (petrol kullanıcılarında görülür)
  • Sık sık bayılmak

Boya ürünlerini uzun süre kullanan bazı kişilerde cilt hastalıkları görülebilir. 

Uçucu Madde

Tolerans

Düzenli olarak uçucu madde kullanan kişiler, uçucu maddelere tolerans geliştirir, yani aynı etkiyi yakalamak için gitgide daha fazla uçucu madde kullanmaları gerekir. Uçucu madde bağımlıları, zindelik hissini arttırmak için daha güçlü kimyasal bazlı ürünleri kullanmaya meyillidirler. 

Bağımlılık

Uçucu maddelerin fiziksel bağımlılığa neden olacağı düşünülmese de,  kullanıcılar psikolojik olarak bağımlı olabilir. Uçucu maddelere karşı psikolojik bağımlılık, bir kaç hafta, bir kaç ay sonra meydana gelebilir ve bağımlılığın oluşması kişinin kullandığı günlük uçucu madde miktarı ile bağlantılı değildir. 

İnsanlarla Olan İlişkiler

Düzenli olarak uçucu madde kullanan kişiler ( uçucu madde kullanımı grup aktivitesi olmadığı müddetçe) kendilerini arkadaşlarından, okulundan ve ailelerinden soyutlayabilir. Aileler, madde kullanımı ile ilgili olarak birbirleriyle konuşmakta zorluk çekebilir ve bu durum aile bireyleri arasında çatışma ortamına neden olur. 

Okul Hayatı

Genç insanlardan oluşan düzenli olarak uçucu madde kullanan küçük grupların eğitim hayatı, okuldan atılmak ile sonuçlanabilir. Uçucu madde kullanan kişiler genelde okula gitmeyi bırakırlar, bazıları okula bir daha hiç gitmez. Madde kullanımlarını hafta sonları ile sınırlı tutan öğrenciler, hafta boyunca derslerine odaklanabilir ve uçucu madde kullandıklarını ailelerinden gizleyebilir. 

İş Hayatı

Düzenli olarak uçucu madde kullanan kişiler konsantrasyon güçlüğü çeker ve bu durum iş bulmalarını ve çalışabilmelerini zorlaştırır. Madde kullanan genç insanlar tuhaf bir şekilde davranabilir ve uyku düzenleri tuhaftır. Bu durum bir işi düzgün bir şekilde yapabilmelerini daha da zorlaştırır. 

Spor ve Eğlence

Uçucu madde kullananlar sporla uğraşabilirler ama madde kullanmak performanslarını düşürür. Temel olarak spor yapmak ve uçucu madde kullanmak birbiri ile bağdaştırılmaz. Çözücü kullanırken ya da kullandıktan hemen sonra hiçbir fiziksel aktivitede bulunmayın. Vücutta kimyasalların bulunması, kalp atışının hızlanmasına neden olabilir. Bu durum, kalp yetmezliği ve ölümle sonuçlanabilir.

Yoksunluk

Kullanılan uçucu madde miktarını azaltınca, ya da kullanmayı tamamen bırakınca kullanıcıda yoksunluk belirtileri görülebilir. Yoksunluk belirtileri kişiden kişiye ve kullanılan ürüne göre büyük ölçüde değişiklik gösterir, ama genellikle 1 haftadan uzun sürmezler (ama daha uzun süre kullanan kişilerin yoksunluk belirtileri daha uzun sürebilir). Bazı kişiler daha hafif yoksunluk belirtilerine sahip olurken, diğerlerinin yoksunluk belirtileri birkaç hafta, birkaç ay, hatta yıllarca sürebilir.

Yoksunluk Belirtileri

  • Baş ağrısı
  • Burun kanaması
  • Kuru öksürük
  • Anksiyete atakları
  • İştah azalması
  • Gerginlik
  • Bulantı ve kusma
  • Göğüs ağrıları
  • Baş dönmesi
  • Depresyon
  • Uykusuzluk