Tüp Tıkanıklığında Tüp Bebek Tedavisi Olur Mu?

Kısırlık tedavisinde alınacak önlem, izlenecek yordam, ilaç ve destek kalmadıysa son çarenin in vitro fertilizasyon (tüp bebek yöntemi) olduğunu hemen herkes biliyor. Sperm sayısı normal sınırların altındaysa, spermler sorunlu zayıf ve bezginse tüp bebek yöntemiyle laboratuvar ortamında yapılacak ayıklamayla yumurta dölleniyor; rahme yerleştiriliyor. Buraya kadar her şey yolunda. Peki fallop tüpleri sorunlu veya tıkalı kadınlar ne yapıyor? Tüplerde problem varsa yöntem işe yarıyor mu?

Öncelikle fallop tüpleriyle tüp bebek yöntemine adını veren tüpün tamamen ilgisiz olduğunu belirtmeliyiz. Yumurtayı dölleme işi tüpü andıran bir araçla gerçekleştirildiği için böyle demişler. Fallop tüplerine gelince bunlar rahmin sağına soluna doğru uzanan, ucu püsküllü yapılar; yumurtanın rahme iletilmesini sağlıyorlar. Tüpler tıkalıysa yumurta olması gereken yere ulaşamıyor, haliyle sperm de yumurtayla buluşamıyor. Bu meseleyi hallettiğimize göre tüpler tıkalıysa tüp bebek olur mu sorusuna dönelim ve yanıt verelim:

Evet. Tüp bebek yöntemi bu derde de deva oluyor. Yalnız bazı incelikler söz konusu. İlki en önemlisi: Tüp bebek tedavisi hangi hastanede, klinikte, merkezde yapılıyor? Sonra başka sorular geliyor: Doktor deneyimli mi? Kaç yaşındasınız? Sağlık geçmişinizdeki risklerin farkında mısınız? 

Tüp bebek tedavisi fazlasıyla yorucu olabilir. Hiç hesapta olmayan yan etkiler çıkabilir. Harekete geçmeden konuyu dikkatle araştırmak, doktorla uzun uzadıya görüşmek şart. 

Nasıl yapılıyor?

Doğada ilke basit: yumurta bekler, sperm ona koşar. Bunlar kavuşup sarılırlar. Bebek olur. Ama yumurta her zaman doğru yerde beklemeyince, spermin ona koşmaya dermanı yetişmeyince bebek hasreti dinmek bilmiyor. İn vitro fertilizasyon süreci kolaylaştırarak sorunu çözüyor. Döllenme (fertilizasyon) laboratuar ortamında (in vitro) gerçekleşiyor; yumurta ve spermler bir araya getiriliyor, içlerinden biri yumurtayla iyi anlaşıyor; nihayet mutlu sperm – yumurta kombinasyonu (buna şimdi embriyo diyebiliriz) elde edilerek rahme, doğal gelişimine bırakılıyor.

Bitti mi? Hayır. Spermler dermansız olabilir demiştik. Bu sorunu çözümlemek için de bir yöntem geliştirilmiş. İntrasitoplazmik sperm enjeksiyonu denen uygulamayla bir adet yumurtaya bir adet sperm doğrudan zerkediliyor. Tüp bebek tedavisinin başarısız olması spermlerin niteliğine doğrudan bağlı olduğu için bu uygulama kritik önemde: Erkeğin sperm kalitesinde, sayısında sorun varsa tüp bebek tedavisine intrasitoplazmik sperm enjeksiyonunu da eklemek gerekiyor. 

Tüp bebek tedavisi ilk denemede başarılı olacak diye bir kural yok; çoğu zaman birden fazla deneme yapılıyor. Fallop tüpleri tıkalıysa veya sorunluysa, erkekte sorun yoksa standart tüp bebek işlemi genellikle iyi sonuç veriyor. İntrasitoplazmik sperm enjeksiyonu hadiseyi tesadüfe bırakmadığı için elbette çok daha etkili. Laboratuvarda döllenen yumurta tıkalı tüple hiç uğraşmadan doğrudan rahme yerleştiriliyor.       

Hangi hastane daha iyi?

Konu tüp bebekse seçim büyükten yana olmalı. Tüp bebek tedavisine odaklanan, doğum servisinde tüp bebek yöntemiyle doğan bebekler bulunan, diyelim yılda 200’den çifte bebek sevinci yaşatan hastaneler, sağlık merkezleri tedavide başarı şansını arttırabilir. 

Tüp bebek yöntemi 35 yaş altı kadınlarda çok daha etkili. Yaş ilerledikçe yöntemin başarısı giderek azalıyor. Kısırlık geç tanılandıysa, hiç gebe kalınmadıysa tüp bebek yönteminin işe yaraması uzak olasılık.