Tip 1 diyabetin insan sağlığına etkileri

Tip 1 diyabet, pankreasın yeterli insülin üretemediği durumlarda gelişen bir sağlık sorunu. İnsülin açısından fakir kalan vücut, aldığı protein, karbonhidrat ve yağları enerjiye çeviremiyor. Dolayısıyla kan şekeri düşüyor. Göz, böbrek ve dolaşım sistemi zarar görüyor. Hatta beyin beslenemiyor.

İnsanların neden Tip 1 diyabet olduğu kesin olarak bilinmiyor. Ancak bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üretiminden sorumlu hücrelere saldırmasından kaynaklandığı kesin. Adacık isimli bu hücreler insülin üretemeyince glikozu, glikojene çevirip depolayan karaciğer de görevini yerine getiremiyor. Yani kan şekeri düştüğünde depoladığı glikojeni kana karıştıramıyor, ciddi ani kan şekeri düşüşlerine neden oluyor. Şimdi gelin tip 1 diyabetin belirtilerine bakalım.

Tip 1 diyabetin belirtileri ne?

Tip 1 diyabetin belirtileri ani gelişebilir. Bunlar:

Susama ve sık idrara çıkma. Kanda gezinen şeker vücuttaki suyu çeker. Bu da sizi susuz bırakabilir. Bu nedenle tip 1 diyabet hastalarının hemen hepsi bol su tüketir. 

Aşırı iştah. Vücutta insülin olmadığı için glikoz enerjiye dönüşemiyor. Enerjisiz kalıyor. Bu nedenle açığı kapatmaya çalışan vücut iştahımızı açıyor. Yedikçe yediriyor. Hatta bazı vakalarda kişi daha masadan kalkmadan tekrar acıkıyor.

Kilo kaybı. Her zamankinden de fazla yemek yenmesine rağmen tip 1 diyabet hastalarının hemen hepsi kilo verir. Çünkü vücut aldığı glikozu enerjiye dönüştüremez. 

Yorgunluk: Hücreler enerjisiz kalınca yorgun düşer. Bazı durumlardaysa tip 1 diyabet sinirlilik yapabilir.

Bulanık görme: Şekerin vücuttaki suyu çektiğini biliyoruz. İşte bu nedenle gözlerdeki sıvı oranı düşebilir ve odaklanma sorunlarına neden olabilir.

Tip 1 diyabet bana ne yapar?

Tip 1 diyabetin bize ne yaptığına biraz değindik. Öncelikle ilk belirtilerdeki sorunlar gelişir. Ardından şu durumlarla karşılaşabiliriz:

Kalp ve damar hastalıkları: Tip 1 diyabet uzun süre tedavi edilmezse koroner göğüs ağrılarına, kalp krizine, yüksek tansiyona, damar daralmasına hatta felce bile neden olabilir. Hatta Amerikan Kalp Derneği’nin yaptığı bir araştırmaya göre tip 1 ve tip 2 diyabet hastalarının yaklaşık % 65’i çeşitli kalp sorunlarıyla karşı karşıya. 

Sinir hasarı: Kandaki aşırı şeker özellikle bacaklardaki kan damarlarının duvarlarına zarar verebilir. Bu da karıncalanma, yanma, kaşınma ve batmaya neden olur. Bunlar öncelikle ayak parmaklarında başlar, sonra yavaş yavaş yayılır. Diyabet kontrol altına alınmazsa bacaklarda felce bile neden olabilir. Ayrıca sindirimi etkileyen sinirler hasar görürse kronik bulantı, kusma, ishal ya da kabızlık gibi sorunlar gelişebilir. Erkeklerde ereksiyon problemleri de olabilir.

Böbrek hasarı: Böbreklerimizde binlerce minik kan damarı kanımızı temizliyor. Tüm diyabetler gibi tip 1 diyabet de, bu hassas filtreleme sistemine zarar verebiliyor. Hatta böbrek yetmezliği gibi sorunlara neden olabiliyor. Bazı durumlarda hasta diyalize girmek zorunda kalabiliyor, hatta nakil bile gerekebiliyor.

Göz hasarı: Şekerin kandaki suyu çektiğini biliyoruz. İşte bu durumda retina ve göz damarlarında sorunlar gelişebiliyor. Katarakta, glokoma hatta körlüğe bile neden olabiliyor.

Ayak hasarı: Şeker yaraların iyileşmesini uzatan bir sorun. Bu durumlarda özellikle ayaklardan açılan yaralar tehlikeli olabiliyor. Açılan yaralar kapanmıyor, mikrop kapıyor ve ciddi komplikasyonlara neden olabiliyor. Hatta ayağın kesilmesine yol açabiliyor.

Cilt ve ağız hasarı: Tip 1 diyabet bazı kişilerde bakteriyel ve mantar enfeksiyonları gibi cilt sorunlarına neden olabiliyor. Ya da diş eti iltihaplanması riskini arttırıyor. Bu nedenle tip 1 diyabet hastalarının kişisel temizliklerine önem vermesi şart.

Osteoporoz: Tip 1 diyabet kemik mineral yoğunluğunu azaltarak osteoporoza neden olabiliyor.

Gebelik komplikasyonları: Yüksek veya alçak kan şekeri hem anne hem de bebek için tehlikeli olabilir. Hatta dikkat edilmeyen gebelik şekeri vakalarında erken doğum gerçekleşebilir. Bazı durumlarda ne yazık ki ölü doğum olabilir. Annede de göz problemleri, yüksek tansiyon ve preeklamsi gelişebilir. 

İşitme sorunları: Tip 1 diyabet hastaları da dahil olmak üzere tüm diyabet vakalarında sık sık işitme sorunları gelişir.