Soya Alerjisi Nedir ve Belirtileri Nasıl Olur?

Soya dünya genelinde en yaygın yiyecek alerjenlerinden birisidir ve soya alerjisi çocukların %0,4’ünü etkilemektedir. Soya yetişkinler için bu kadar yaygın bir alerjen değildir. Yaklaşık olarak çocukların yarısı yedi yaşına kadar soya alerjilerini geride bırakmaktadırlar. Soya alerjisi ağızda kaşınmadan, nefes almada zorluğa kadar çeşitli belirtiler gösterebilir. Bu belirtiler genellikle soya içerikli yiyecek tüketiminden sonraki birkaç dakika ile iki saat arasında ortaya çıkar. Bu belirtiler şu şekilde sıralanabilir.

  • Ciltte döküntüler (egzama, kurdeşen vb.)
  • Kabarık, kırmızı, sulu gözler
  • Sindirim sistemiyle ilgili belirtiler (karın ağrısı, mide bulantısı, ishal, kusma vb.)
  • Nefes almada zorluk, hırıltılı soluma, öksürme
  • Dudak, dil veya yüz şişlikleri
  • Şok (aşırı duyarlılık)
  • Çapraz Tepki

Fıstığa alerjisi olan bazı insanlar soya proteinine çapraz tepki gösterebilirler. Aynı şekilde soya alerjisi olanlar ise fıstığa ya da fasulye ve bezelye gibi diğer baklagillere karşı tepki verebilirler. Yine de soyaya alerjisi olan çoğu insan diğer baklagilleri gönül rahatlığıyla tüketebilirler. Çapraz tepki korkusuyla yiyeceklerden kaçınmamanız gerekir çünkü yiyeceklerden kaçınmak yeni duyarlılıklara yol açabilir.

Huş ağacı polenine alerjisi olan ve oral alerji belirtisine sahip bazı insanlarda soya tüketiminden sonra ağızda kaşıntı ya da ağız, dil veya boğazda şişkinlik görülebilir.

Bebekler ve Soy Alerjisi

Soya henüz katı yiyecek tüketmeye başlamamış küçük bebekler için, bebekler için geliştirilmiş olan soya bazlı yiyecekler ile beslenmeleri sebebiyle, en yaygın alerjenlerden birisidir. Bebekler için geleneksel Ig-E kaynaklı soya alerjisi oluşması nadir görülen bir durumdur, fakat bazı bebeklerde süt-soya protein tahammülsüzlüğü ya da yiyecek proteini kaynaklı anterokolit senderomu(FPIES) görülebilir.

Bebekler bu duyarlılıklarını genellikle doğumdan sonraki birkaç ay içerisinde geliştirirler ve büyük bir çoğunluğu bunları iki yaşına gelinceye kadar geride bırakır. En fazla görülen belirti dışkıda görülen kandır. Bazı bebekler kusma belirtisi gösterirken, bazıları karın şişliği bazıları ise kilo alamama problemiyle karşılaşır. Çok nadir olarak ise FPIES sahibi bebekler şok geçirebilirler.

Soy Alerjisi ve Etiketleme Kanunları

Soya daha önceden de belirtildiği gibi yaygın bir alerji türü olduğu için özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde FALCPA yasaları ile korunmaktadır. Bu yasa gereği soya varlığı sade İngilizce ile “soy”, “soya”, ya da “soybean” olarak etiketlerde, içindekiler kısmında kalın bir şekilde yazılmalı ya da içindekiler kısmında ilk başta yer almalıdır.

Yine de FALCPA rafine edilmiş soya fasulyesi yağı ve soya lesitini için bir istisna içerir. Buna göre bahsedilenler çok yaygın olarak işlenmiş yiyeceklerde kullanıldığından dolayı içindekiler ifadesinde gösterilmelerine gerek yoktur. Soya alerjisine sahip insanların çoğunluğu rafine edilmiş soya fasulyesi yağı ve soya lesitininde kalan küçük miktarlardaki soya proteinini tolere edebilirken, bu içeriklerin ikisi birleştiğinde yüksek duyarlılığa sahip insanlarda alerjik reaksiyonlara yol açabilirler.

Dışarıda Yemek ve Soya Alerjisi

Soya alerjisi ile yemeği dışarıda yemek çok zordur. Çoğu restoran yemeklerini en ucuz sebze yağı olan soya fasulyesi yağı ile yapar. Soya işlenmiş yiyeceklerde yayılmış bir içeriktir.

Soya alerjisi ile dışarıda yemek için yapabileceğinizin en iyisi geleneksel olarak soya kullanmayan bir mutfak seçmek ve restorana gitmeden önce aşçı ile konuşmaktır. FALCPA nın soya fasulyesi yağı ve soya lesitini için istisnası yüzünden, restoranlar zincirlerinin internet sitelerinde soya içermez olarak belirtilen yiyecekler bu bileşenleri içerebilir.

Belki de sizin için küçük, yerel bir restoran bulup, aşçı ile bir ilişki kurarak kendi yemeğinizi özel olarak hazırlattırmak, hiç soya kullanmayan büyük bir restoran bulmaktan daha iyi olacaktır.

Soya Alerjisi ile Vejetaryen Olmak

Vejetaryen olmak ve soya alerjisine sahip olmak çok ayrı bir sorundur. Birçok yeni vejetaryen yemek kitabı protein olarak soyaya bağımlılıktan kaçınsa da vejetaryenler için elverişli olan çoğu yiyecek soya içermektedir. Tam tahıl, baklagiller ve süt ürünleri size yiyeceklerinizi dengelemede yardımcı olacaktır ve protein ihtiyacınızı karşılayacaktır. 

Soya Alerjisi İle Yaşamak

Soya alerjisi için günümüzde bir tedavi bulunmadığından, soya alerjisine sahip olmak demek soya içeren yemeklerden ve maddelerden kaçınmayı öğrenmek ve gelecekteki tepkilere hazırlıklı olmak anlamına gelmektedir.

Yanınızda içerisinde iletişim bilgileri, antihistaminler ve doktor tarafından tavsiye edilmiş ise otomatik epinefrin enjektörü içeren bir acil durum ilk yardım çantası taşımanız gerekecektir.