Safra Taşı Neden Oluşur ve Riskleri

Safra kesesinin görevi sindirime yardım etmek. Önce safra adlı maddeyi depolar, daha sonra da safra sayesinde yağları küçük maddelere ayırır. Safranın içinde birçok farklı madde var. Örneğin: kolesterol, bilirubin, safra tuzları. 

Safra kesesinin içinde bazen yolunda gitmeyen durumlar olur. Kolesterol ya da diğer pigmentler sert parçacıklar üretir. Sonucuysa hepimizin bildiği safra taşları. Safra taşlarının iki ana türü var:

Kolesterol taşları. Genellikle sarı ya da yeşildirler. Safra taşlarının %80’ini oluştururlar. 

Pigment taşları. Daha küçük ve daha koyu renklidirler. Bilirubinden oluşurlar.  

Safra taşı neden oluşur?

Safra taşının oluşması için birçok farklı nedenin bir araya gelmesi gerekir. En yaygın nedenler:

Genetik faktörler

Kilo

Safra kesesinin yeterli miktarda çalışamaması

Beslenme alışkanlıkları

Bu faktörlere bir de safrayı oluşturan maddelerin dengesizliği girince safra taşı kaçınılmaz oluyor. Örneğin safranın içindeki kolesterol miktarı artınca kolesterol taşları oluşuyor. Ya da safra kesesi kendini tam olarak boşaltamıyorsa yine safra taşlarıyla sonuçlanıyor.

Pigment taşlarıysa bazı hastalıklara sahip kişilerde çok yaygın. Örneğin bir karaciğer sorunu olan, siroz ya da kan hücreleriyle ilgili bir sorun olan orak hücreli anemi gibi. 

Safra taşının riskleri neler?

Bazılarımızın safra taşı oluşturma riski diğerlerinden daha yüksek. Bakalım kimlerde risk fazlaymış:

Genetik. Ailenizde safra taşı sorunu olanlar varsa siz de safra taşı riski taşıyorsunuz anlamına geliyor.

Obezite. Risk faktörlerinden biri de obezite. Çünkü obezite yüzünden safra kesesi kendi kendini boşaltma işlemini tam anlamıyla yerine getiremez ve safta taşları kapıyı çalar.

Östrojen. Östrojen hem kolesterol miktarını arttırır hem de safra kesesinin çalışma hızını yavaşlatır. Hamilelerin, doğum kontrol hapları kullananların ve hormon tedavisi görenlerin östrojen seviyeleri ani yükselişler gösterir.  Bunun sonucunda safra taşı oluşumu gerçekleşebilir.

Cinsiyet ve yaş. Safra taşları kadınlarda ve yaşlılarda daha sık görülür.

Kolesterol ilaçları. Kolesterolü düşürmek için içtiğiniz ilaçların bazıları safradaki kolesterolün artmasına neden olabilir. Safrada kolesterol miktarı artınca da safra taşı oluşumu başlar.

Diyabet. Diyabetli kişilerde kanda bulunan yağ hücrelerinden bazıları fazla olduğundan safra taşları oluşabilir. 

Hızlı kilo kaybı. Hızlı bir şekilde kilo vermek de safradaki kolesterol miktarını arttırdığından safra taşına neden olabilir. 

Safra taşı belirtileri

Safra taşı genellikle hiçbir belirti vermez. Hatta bu yüzden sessiz taş olarak adlandırılır. Ama belirti verdiği durumlar da var. Bu durumlarda:

Üst karında ve sırtta ağrı görülür ve saatlerce sürer.

Mide bulantısı ve kusmayla karşılaşılır.

Mide yanması, gaz, karın şişkinliği gibi sindirim sorunları görülür.

Safra taşı tedavisi

Safra taşları safra kesesini istila edince safra kesesi işlevini yitirebiliyor. Bu durumda daha fazla yan etki ve riske yol açmaması için safra kesesinin tamamen alınması gerekir. Safra kesesi ameliyatının iki türü var:

Laparoskopik kolesistekomi. Bir kamera ve ışık yardımıyla karnınızdan içeri giriliyor. Tek bir büyük kesi yerine birkaç küçük delik açılarak yapılıyor. Ardından safra keseniz alınıyor. Bu yeni bir yöntem ve oldukça az riski var. Bu yüzden doktorlar tarafından da öneriliyor. 

Kolesistektomi. Daha eski bir yöntem ve diğerine göre daha zor. Bu yüzden günümüzde pek fazla önerilmiyor. Ameliyat sonrasındaysa hastanın bir süre hastanede kalması gerekiyor.

Tabii ki safra taşının olduğu her durumda ameliyat gerekmiyor. Bazen doktorunuzun verdiği ilaçlarla da safra keseniz alınmadan safra taşlarından kurtulmak mümkün oluyor. İlaçların en büyük yan etkisiyse aşırı ishal.