Renk körlüğü nedir?

Renk körlüğü nedir? Renkleri yanlış görmek.Hayatı siyah beyaz görmenin tedavisi yok ama endişelenmeyin. Telafisi var. 

Renk körlüğü renklerin algılanmasını sağlayan özel pigmentlerin yokluğuna veya azlığına bağlı bir sorun. 

Renk körleri mavi, kırmızı, yeşil ve tonları yeterince veya hiç algılayamıyor.  Bu pigmentlerin durumuna göre değişkenlik gösteriyor. 

renk körü Renk körlüğünde kalıtsallık en belirleyici faktör.

Gözde renklerin algılanmasını sağlayan (koni adı verilen) 3 tür hücre var. Bu hücrelerle mavi – mor, sarı – kırmızı ve yeşil renkleri algılıyoruz.

Bu 3 temel renk farklı oranlarda biraraya gelerek renkli görüşü sağlıyor. İşte tam da bu noktada sorun başlıyor.

Renk körlerinde bu hücre türlerinden biri olmuyor. Varsa da düzgün çalışmıyor. Sonuç olarak renkler doğru algılanamıyor. Bu tür renk körlüğünün tedavisi yok.

Renk körlüğünde kalıtsallık en belirleyici faktör. Örneğin baba tarafından renk körlüğü alan kız taşıyıcı oluyor ve müstakbel oğluna bu sorunu aktarıyor. Böyle bir sağlık geçmişiyle doğan erkek çocuklarının %50’si renk körü oluyor.

Renk körlüğünü tetikleyen başka sağlık sorunları da olabilir. Katarakt, maküler bozulma, diyabetik retinopati vb. göz sorunları buna örnek. Göze alınan darbeler, bazı ilaçların yan etkileri ve yaşlanma da renk körlüğüne yol açabilir. 

Renk körlüğü nasıl anlaşılır?

Kendinizin ya da bir yakınınızın renk körü olduğundan şüpheleniyorsanız belirlemek çok kolay. Hem renk körlüğünü hem de türünü belirlemeye yarayan çok sayıda test var. En sık kullanılanlara bakalım:

renk körlüğü Farnsworth Munsell D – 15 seti

İshihara testi: Kart üzerinde küçüklü büyüklü rengarenk noktalarla çizilmiş rakamlar oluyor. Renk körü olanlar göremiyor. Kısmi renk kör olanlar ancak bazılarını seçiyor.

Farnsworth Munsell D – 15: Kırmızı, yeşil, mavi, sarı renklerde görme kaybını belirlemede kullanılıyor. Bu testte sorunlu renklere boyanmış pullar açıktan koyuya (veya tersine) diziliyor.

Farnsworth Lantern: Farnsworth Munsell D – 15 ile mantık aynı. Sadece daha fazla renk içeriyor. Renk körlüğünde yaş sınırı yok. Sorunla ilişkili okuma, öğrenme, beceri geliştirme sıkıntıları özellikle çocuklarda yaygın. Erken tanı önemli. Her çocuk 3 – 4 yaşlarında mutlaka görüş tarama testinden geçmeli. Okula başlamadan en az bir göz muayenesi şart.

Tedavi yöntemi ne?

Kalıtsal renk körlüğü tedavi edilemez. Sonradan gelişen başka sorunlara bağlı renk körlüğü asıl hastalığın çözümüyle ortadan kalkabilir.

Örneğin katarakta bağlı renk körlüğü katarakt tedavisiyle giderilebilir. 

renk körlüğü

Munch’ın ünlü tablosunda gökyüzü yeşerdiyse siz de çığlık atmaya başlayabilirsiniz.

Kontakt lens: Tam görüş sağlamıyor. Nesnelerin görünüşünü bozuyor. Öte yandan renkler arası farkı algılamaya yardım ediyor. Renkler daha net ve parlak görünüyor. Renk tonlarını ayrıştırmada, isimlendirmede, trafik güvenliğini arttırmada ve doğal görüşü geliştirmede etkili yöntemlerden. Başarı oranı % 97.

Kromojen Gözlük: Bu gözlüklerin camları özel filtre – kaplama içeriyor. Bu sayede göze gelen ışık dalga boylarına göre düzenleniyor. Renkler arası fark algılanıyor.

İpuçlarını değerlendirme: Trafik ışıklarındaki kırmızı, sarı, yeşil sıralamasını öğrenmek renk körlerinin yaşamını kolaylaştıran ipuçlarından. Başka örnekler de bulabilirsiniz.

Renk körlüğü eğitimde, özgüven gelişiminde ve sosyal ilişkilerde sorun çıkarabilir. Çocuk renk körüyse ilgi ve destek kritik önemde.

Öncelikle çocuğun okulda iletişime geçtiği insanlarla görüşülmeli. Konu hakkında ayrıntılı bilgi verilmeli. Çocuğun sınıftaki oturma yeri (gerekliyse) değiştirilmeli. Renkli tebeşir ve kalem kullanımına da dikkat edilmeli.