Radyoterapi nedir?

Radyoterapi, kanserhücrelerini ortadan kaldırmak için yoğun ışın enerjisi kullanan bir tür kanser tedavisi. Radyoterapi gücünü genellikle X-ışınlarından alır. Ama bazı durumlarda bu güç proton ya da başka enerji türlerinden de gelebilir. 

Radyoterapinin bir diğer bilinen adı da radyasyon terapisidir. Radyoterapide kanser hücrelerinin bölünmesini engellemek amacıyla tedavi boyunca yüksek enerji ışınları sorunlu hücrelere odaklanır. Radyoterapi tedavisi sırasında farklı aşamalarda bu ışın enerjisi vücuda verilir. Bu sırada hem kanserli hücreler hem de sağlıklı hücreler zarar görür. Ancak radyoterapi sağlıklı hücrelerin diğer tekniklere göre daha az zarar gördüğü bir yöntemdir. Radyoterapinin amacıysa olabildiğince sağlıklı hücreyi zarar görmeden kurtarmak ve kanserli hücreleri ortadan kaldırmaktır.

Kanser hastalarının yaklaşık olarak % 50’si kanser tedavisi sırasında radyoterapi görür. Hemen her tür kanser vakasında radyoterapi tedavinin bir aşamasıdır. Radyoterapi ayrıca bazı iyi huylu tümörlerin tedavisinde de tercih edilebilir. 

Kanser hastalarında radyoterapi nasıl kullanılır?

Doktorlar kanser tedavisi sırasında, farklı nedenlere bağlı olarak farklı zamanlarda radyoterapiyi tedaviye ekleyebilir. Genellikle şu durumlarda radyoterapi tercih edilir:

Ameliyattan önce kanserli bir tümörü küçültmek için

Cerrahi müdahaleden sonra kalan kanserli hücreleri ortadan kaldırmak için

Kanser hücrelerini yok etmek için uygulanan kemoterapi gibi kanser tedavileri sırasında

İlerlemiş ya da yayılmaya başlamış kanser semptomlarını hafifletmek için

Kanser tedavisinin birincil seçeneği olarak

Radyoterapinin riskleri neler?

Radyoterapinin yan etkileri genellikle uygulamanın hangi vücut parçasına yapıldığına ve ne kadar radyasyona maruz kalındığına bağlı olarak değişir. Bazı kişiler hiçbir yan etkiyle karşılaşmazken, bazıları için radyoterapi çok ağır geçebilir. Yan etkiler çoğu zaman geçicidir. Tedavi sona erdiğinde kendiliğinden yok olurlar. Ancak konuyu açmak gerekirse vücudun hangi parçasına uygulanırsa uygulansın en sık görülen yan etkiler: saç dökülmesi, deride tahriş ve yorgunluk. Baş ve boyun bölgesine uygulanan radyoterapideyse: ağız kuruluğu, tükürükte yoğunlaşma, yutmada güçlük, boğaz ağrısı, tat alma duyusunda değişim ve bulantı en sık rastlanan belirtiler. Tedavi göğüs bölgesine indiğindeyse en sık karşılaşılan belirtiler: nefes almada güçlük, öksürük ve nefes darlığı. Karın bölgesindeyse radyoterapi bizleri bulantı, kusma ve ishalle karşılar. Pelvis bölgesindeki kanserli hücrelere karşı yapılan radyoterapilerse kendini yine ishal gibi sorunlarla belli eder. Bunun dışında mesane tahrişi, sık idrara çıkma ve cinsel işlev bozuklukları da pelvis bölgesindeki radyoterapilerin yan etkileri arasında. 

Radyoterapiye bağlı bazı yan etkilerse sonradan gelişebilir. Örneğin, ilk radyoterapiden sonraki yıllarda kanserin kendini yenileme riski yüksektir. Radyoterapiye başlamadan önce mutlaka doktorlarınıza radyoterapinin uzun ve kısa vadeli yan etkileri hakkında konuşun. Unutmayın ki doktorlarımız da size bu konuda yardımcı olmaya hazırlar.

Radyoterapiye başlarken beni neler bekliyor?

Radyoterapi genellikle en az 2 en fazla 10 hafta olmak üzere haftada 5 seans girilen bir tedavi. Tedavi sırasında bir cihaz sorunlu bölgeye X-ışınları yollayarak kanserli hücrelerin yayılmasını önlüyor. Sonraki adımsa bu hücreleri ortadan kaldırmak oluyor. Haftada 5 seans gidilen radyoterapi yaklaşık olarak 10 – 30 dakika arası sürüyor. Bazı durumlardaysa hem radyoterapi hem de kanserin kendisinin neden olduğu yan etkiler nedeniyle semptomları hafifletmek için ek tedaviler gerekebiliyor. 

Radyoterapi sırasında hasta radyoterapi cihazına uzanır. Bazı durumlarda kişinin etrafına metal kalıplar ve kalkanlar yerleştirilebilir. Bu şekilde radyasyon alması istenmeyen bölgeler bir nebze korunmuş olur. Radyoterapi cihazı çalışmaya başladığında etrafınızda döner ve tıkırtılı bir ses çıkarır. Bu her ne kadar kısa süren bir işlem olsa da yine de bazı insanlar için çok rahatsız edici olabilir. Siz de durumdan rahatsız olursanız ve doktorunuz bir sakınca görmezse kulak tıkacı takabilirsiniz.

Radyoterapi hakkında ayrıntılı bilgi ve durumunuza özel tavsiyeler için uzman yorum yazın