Psikoloji Nedir ? Amaçları Nelerdir ?

Psikoloji insan davranışını ve aklını inceleyen bilim dalıdır. Psikoloji davranışların nedenlerini psikolojik, biyolojik ve genetik yönden değerlendirir. Bu disiplin davranışların oluşumunda hangi duygusal, sosyal, gelişimsel faktörlerin devreye girdiğini anlamaya çalışmaktadır.

Psikoloji Nedir ?

Psikoloji insanların dünyayı nasıl algıladıklarına, dünyaya nasıl tepkiler verdiklerine bakıyor. İnsan nasıl öğreniyor ? Nasıl anlıyor ? Diğerleriyle ne tür ilişkiler kuruyor ? İnsanın toplumda işlevi ne ? Kısaca insanın düşünce tarzını, neler hissettiğini, nasıl davrandığını sorguluyor.

Bu bilim insana dair bilgiye başvururken, kaynağını araştırmalardan ve önceki bilimsel açılımlardan almaktadır. Psikolojinin yöntemi bilimseldir; kişilerle ya da gruplarla olan problemleri çözerken odaklandığı bilgi bu noktadan gelir. Psikolog ise insanlara mental sağlıklarını düzeltmek adına bilimsel yöntem çerçevesinde yardımcı olan insandır.

Bu bilim kaynağını felsefe ve biyolojiden almaktadır. Bu terim yunanca ”Psyche” kelimesinden geliyor. Psyche’nin anlamı ruh ve akıldır. Sokrates ve Aristoteles psikolojinin oluşmasına büyük katkıda bulunmuştur.

Psikolojinin Tarihçesi

Psikoloji'nin kurucularından Wilhelm Wundt

Psikoloji’nin kurucularından Wilhelm Wundt

Wilhelm Wundt’un 1879’da ilk deneysel psikoloji laboratuarını Leipzig’de kurması psikolojiyi tüm alanlardan bağımsız ayrı bir çalışma alanı haline getirdi. Wundt laboratuarında duyguları ve düşünceleri subjektif bir yöntem olan içebakışla saptamaya çalışıyordu. Wundt içebakış metoduyla özdeş sayılan bilimcilerden.

Psikolojinin tarihinde pek çok farklı düşünce okulu ortaya çıktı. Yapısalcılık, davranışçılık, bilişsel yaklaşım, psikanaliz, hümanizm ve işlevselcilik bazıları. Sayılan ekollerden her biri psikolojiye önemli katkılar sağladı.

Bugün psikologlar araştırmalarında daha objektif, bilimsel yöntemleri kullanmayı tercih ediyor. İnsan davranışını açıklamak için deneysel olarak test edilmiş yöntemlere başvuruyorlar.

Psikoloji iki ayrı disipline ayrılıyor: Teorik ve uygulamalı. Teorik kısımda daha akademik çalışmalar yapılıyor; uygulamalı kısım daha çok deneye dayanıyor.

Psikoloji ve Alt Dalları

Psikologlar bilimsel metodu daha da ağırlıklı kullanmaya, bu alanı geliştirmeye çalışıyorlar. Korelasyonel çalışmalar, deneyler, boyutsal ya da kesitsel araştırmalar buna örnek.

Psikolojinin alt dallarına bakalım:

Anormal Psikoloji: Klinik psikolojide ve psikoterapide yer alan olağandışı davranışları, bozuklukları araştırıyor.

Biyolojik Psikoloji: İnsan davranışının içeriğini biyolojik temellerle ilişkilendirmeye çalışıyor. Nörolojik bulgulara ve biyopsikolojik yapılara odaklanıyor. Beyin anomalilerinin davranışlarla ilişkileri bu alan kapsamında ele alınıyor.

Klinik psikoloji: Bilim, teori ve pratiği entegre eden, tanılama, tedavi etme sürecini içeren alan. Bu alanın amacı adaptasyon, alışma ve kişisel gelişim üzerinde yoğunlaşmaktır. Klinik psikolog kişinin tüm hayatı boyunca entelektüel, duygusal, biyolojik, psikolojik, sosyal ve davranışsal performansını değerlendirir.

Kognitif psikoloji: Bilişsel olarak da adlandırılan bu alanda insanın düşünceleri, zihinsel kognisyonları araştırılıyor. Hafıza, bellek, problem çözme, düşünme gibi süreçler deneylerle anlaşılmaya çalışılıyor. Bu alanın merkezinde insanların bilgiyi nasıl aldığı, işlediği ve depoladığı yatmaktadır. Bu alan nöroloji, felsefe ve dil bilimiyle yakından ilişkilidir.

Gelişim psikolojisi: Bebeklikten ölüme, ömrün tümüne yoğunlaşan bu dal, gelişimi yaşam boyu bir süreç olarak görüyor. Gelişim psikolojisinin alt dallarından biri de çocuk gelişimidir. Kimlik, sosyal gelişim, kognitif yapıların gelişimi gibi aşamalar tek tek irdeleniyor. Bu alanın psikoloğu, kişinin çevresel faktörlerle etkileşiminin, o kişinin gelişimini nasıl etkilediği ile ilgilenir.

Endüstriyel psikoloji: İş yeri psikolojisi, çalışma performansı, personel seçimi gibi profesyonel iş yaşamını ve organizasyonları etkileyen psikolojik faktörleri araştırıyor.

Kişilik psikolojisi: İnsan kişiliğini ve kimliğini nelerin oluşturduğuna bakıyor. Kişilik hakkında ortaya atılan tüm kuramları değerlendiriyor.

Evrimsel psikoloji: Evrim süresince insan davranışlarındaki değişiklikleri inceliyor. Biyologların doğal seleksiyon sürecini incelediği gibi bu alt dalda psikolojinin evrimini benzer metodlarla mercek altına alıyor. Bir evrimsel psikolog dil veya hafızanın doğal seleksiyon ile geliştiğine inanır.

Sosyal psikoloji: Toplumları, toplumsal davranışların altında yatan nedenleri, toplum yapılarındaki psikolojik kökenleri sorguluyor. Sosyal kabuller, liderlik, agresiflik, sözel olmayan davranışlar da bu kapsama giriyor. Bir sosyal psikolog grup davranışları, sosyal algı, agresiflik, sözel olmayan davranışlar ve liderlik gibi konuları incelemektedir.

Okul Psikolojisi: Okul içi dinamiklerini anlamaya, okul sürecinin çocuklardaki davranışsal – zihinsel etkilerini araştırmaya, yönlendirmeye çalışıyor. Eğitim sistemleriyle duygusal, davranışsal, sosyal ilişkiler arasındaki etkiyi de inceliyor.

Psikoloji bilimsel yöntemle gelişmeye devam ediyor; alt dalları günden güne çoğalıyor. Hayatın içindeki her alanda kendine kolayca yer bulan bu bilim, gençlerin gözde meslek seçimlerinden biri olarak da dikkat çekiyor.