Prostat büyümesi nasıl anlaşılır?

Prostat büyümesi belirtileri prostat kanserine benziyor. Kesin tanı yapılacak testlere bağlı. Bakalım prostat büyümesi nasıl anlaşılır.

Doktorunuz sorunu tanımlamak için ayrıntılı sorular yanıtlamanızı isteyebilir. Sıralayalım:

Sağlık geçmişi: Hangi hastalıkları geçirdiniz? Tedaviler neydi? Operasyon yapıldı mı? İlaç aldınız mı?

prostat büyümesiProstat incelemesi dijital rektal muayeneyle yapılıyor. Dijital sözcük anlamı parmak demek. 

Sağlık geçmişi genel nitelikli bu tür sorularla anlaşılıyor. Peşinden ayrıntılara geçiliyor. İdrar güçlüğü var mı? Gece sık uyandırıyor mu? Reçeteli veya reçetesiz ilaç aldınız mı? Bazı ilaçlar, örneğin antidepresanlar mesaneyi etkileyebilir. Doktor sağlık profilini oluşturunca sıra fiziksel muayeneye geliyor.

DRE Dijital rektal muayene: Prostat dahili organlardan. Hiç hoş değil ama rektum içine (eldivenli ve yağlanmış) parmakla girilerek hissedilebilir. Prostat büyümesi veya düzensizliği bu muayeneyle kolayca anlaşılır. Acısı yok. Sadece birkaç dakika sürüyor.   

PSA Kan testi: Prostat kanseri tanısında kullanımı yaygın bu testle kanda PSA (prostat spesifik antijeni) düzeyi ölçülüyor. Prostat semen salgısı için PSA üretiyor. Kanser varsa kandaki PSA düzeyi artıyor. Prostat büyümüşse de öyle.

PSA testine ilişkin yanıt bekleyen onlarca soru var. Yöntem dijital rektal muayeneyle birlikte kanser tanısına yardım edebilir ama tanı kesinlemede pek etkin sayılmaz. PSA testi olasılıklara ilişkin bilgi verir.

Örneğin çoğu erkekte PSA değeri milimetrede 4 nanogramın altında. Değer 4’ten fazla 10’dan az çıkarsa prostat kanseri olasılığı % 25. Değer 10’dan fazlaysa % 50.

Bir başka belirsizlik de ilerleyen yaşla PSA düzeyinin (prostatla ilişkili sorun olmasa da) artma eğilimi.

PSA’nın düşük veya yüksek çıkması her zaman sorun değil. 

PSA başka nedenlerle, örneğin seks yaşamının yoğunluğuna bağlı olarak değişebilir. PSA testinin başka testlerle desteklenmesi şart.

İdrar testi: İdrarda kan, enfeksiyon izine bakılıyor. İdrarda kan varlığı mesane kanseri ve prostat büyümesi belirtilerinden. 

İdrarda veya kanda kreatinin bir başka gösterge. Kreatinin düzeyi böbreklerin performansını gösteriyor.

Böbrekler kandaki atık maddeleri süzerek idrara dönüştürüyor. Prostat büyümesi varsa böbrekler de bundan etkilenebilir. 

Prostat biyopsi: Özel bir iğneyle içeri giriliyor. Küçük parçalar alınıyor. Uygulama ultrason probuyla yapılıyor. İğne güzergahı bu sayede sorunsuz kararlaştırılıyor.

Uygulama öncesi lokal anestezi uygulanıyor. İşlem can yakmıyor ama az da olsa batma hissediliyor. Prostattan alınan doku mikroskopla inceleniyor. Kanser varlığı kesin olarak anlaşılıyor. Doktor enfeksiyona karşı antibiyotik önerebilir.

İdrar akış hızı testi: Özel bir araca idrarınızı yapıyorsunuz. Değer düşükse idrar akışında sorun var. Prostat büyümesi büyük olasılık.

Rezidü tayini: Mesanede kalan idrar hacmini belirliyor. Test acısız. İdrara çıktıktan sonra alt karın bölgesinden tarayıcı geçiriliyor. Mesanede idrar varsa prostatın büyüdüğü sonucuna varılıyor. 

Basınç testi: İdrar sırasında mesanede oluşan basınç ölçülüyor. Mesane işlevini kısıtlayan sorunları belirlemeye yönelik test için penise küçük bir tüple giriliyor. Yöntem kesinlikle rahatsız. Başka testler işe yaramazsa mecburen gerekiyor. 

Ultrason tarama: Alt karın bölgesi ayrıntılı olarak ekrana geliyor. Prostat büyümesi, düzensizliği, mesanede idrar birikmesi kolayca anlaşılıyor. Yöntem rahat. Can yakmıyor.

TRUS. Transrektal Ultrason Tarama: Rektuma özel probla giriliyor. Parmak boyutlarında ucunda ultrason aracı bulunan probla prostat ve çevre dokuların ayrıntılı görüntüleri elde ediliyor. Muayene sırasında kanser kuşkusu olursa doktor doku örneği de alabilir.