Piriformis Sendromu ve Tedavisi

Piriformis sendromu, piriformis kasının siyatik sinire basısı sonucu oluşan, siyatik sinir tuzak nöropatisidir. Siyatik sinir, piriformis denen kalça kasının altında büyük siyatik delikten çıkarak pelvisden(kalçadan) ayrılır. Siyatik sinir pelvisden siyatik çentik boyunca ayrılırken piriformis kası tarafından sıkıştırılabilir. Sinir pelvisten çıktıktan sonra priformis kası altından geçerken sıkışabilir. En sık görülen belirti ağrıdır ve çoğunlukla kalça üzerinde görülür. Belirtiler aniden başlayabileceği gibi, hafif şiddette başlayıp zamanla artabilir. Yürümekte ve kalça iç rotasyonu ile gluteal bölge ve uyluk arka yüzde ağrı artar. Oturma, özellikle sert zeminde oturmak ağrıyı artırır. Ağrı genelde kalça bölgesinde, daha sıklıkla da kasın sakruma ve medial trokanter majöre yapıştığı yerdedir. Bu nedenle hastalar, yürürken veya ağrının olduğu taraftaki bacağın internal rotasyonunun yapıldığı bacak bacak üstüne atma hareketinde ağrıların arttığını ifade eder.

Piriformis Neden Olur?

Nedeni: mikro/makro travmalar sonucu ortaya çıkan yumuşak doku travmasıdır. Kalça eklemine yapılan ameliyatlar ve ortopedinin protez operasyonları da siyatik sinir ve piriformis kasının yaralanmalarına inflamasyonlarına ve de kas spazmına neden olabilir. Uzun yürüyüş, koşma gibi kasın kötü kullanımı / kasa direkt bası oluşturan sert zemine oturma/ dar kıyafetler mikrotravmalara neden olur. Bu şekilde oluşan direkt kompresyona; sık sık sert zemine oturup kalkmakla oluşan ?vale nöriti??de örnek olabilir. Darbeler sonucu oluşan yerel kanamalar ise makrotravmalara örnektir. Piriformis sendromu ile ilişkili şikayetler, siyatik sinirin sıkışması ile meydana gelir. Bu sıkışma birçok nedenden dolayı olabilir. Aşırı kullanma/ tekrarlayan travmaya bağlı olarak piriformis sendromu oluşabilir. Akut travma ile de çok çeşitli piriformis sendromları tanımlanmıştır. Uyluğa gelen kaba bir darbenin kanamaya neden olduğu görülmüştür. Siyatik nöropati genellikle enjeksiyonlardan hemen sonrada ortaya çıkabilir ve çoğunlukla ağrısızdır.

Hastalarda en sık rastlanan şikayet kalçada ve bacakta ağrı, kalçada hassasiyet, bacakta güçsüzlüktür. Sinirin ağır hasarında uyluk kasları ile birlikte ve diz altındaki bütün kaslarda paralizi gelişir. Hissizlik veya aşırı ağrı şikayetlerine de sık olarak rastlanır. Diz altında duyu kaybı vardır ve ayak bileği refleksi sıklıkla alınamaz veya belirgin olarak azalmıştır.
Kalça ağrısı çoğunlukla piriformis kası üzerinde görülür ve bu kas elimizle ovaladığımız vakit sosis gibi elimize gelebilir. Belirtiler aniden başlayabileceği gibi, hafif şiddette başlayıp zamanla artabilir. Yürümekte ve kalçayı içe doğru oynattığımızda kalça bölgesinde ve bacak arka yüzde ağrı artar. Oturma, özellikle sert zeminde oturmak ağrıyı artırır. Ağrı genelde kalça bölgesinde, daha sıklıkla da kasın sakruma ve medial trokanter majöre yapıştığı yerdedir. Bu nedenle hastalar, yürürken veya ağrılı taraftaki bacağın içeri doğru çevirildiği bacak bacak üstüne atma hareketinde ağrıların arttığını ifade eder.

Piriformis Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Piriformis sendromunda  erken dönemde ilaç (anti-inflamatuar ilaçlar) tedavisi  ile %79 oranında fayda görmektedir. Akut ağrılı dönemde kalça istirahata alınabilir. Özellikle aktif hayat süren kişilerde ve sporcularda uzun süre ayakta kalma ve koşma gibi aktiviteler kısıtlanabilir, bazen de sağlam taraftaki elle kullanılmak üzere baston verilebilir. Yerden eğilerek bir şey alınacağı zaman, yerdeki cisim etkilenen kalça tarafındaki el kullanılarak alınmalı bu sırada yük sağlam taraftaki bastonda olmalıdır. Antiinflamatuar  ilaçlar ve kas gevşeticiler kullanılabilir. Akut dönemde kalça üzerine soğuk uygulama, bu bölgedeki kaslara germe egzersizleri yaptırılır.

Örnek Bir Piriformis Esnetmek Egzersizi:




Subakut dönem ve kronik dönemde ise fizik tedavi modalitelerinden yüzeyel ve derin ısıtıcılar uygulanır. Elektroterapi ajanlarından transdermal nörositümülasyon (TENS) ve orta frekanslı akımlar da analjezi amacıyla kullanılabilir. Piriformis kası, kalça abduktor ve adduktor kas grubuna germe egzersizleri, kalça eklem hareket açıklığı egzersizleri ve kalça-pelvik sabitlik egzersizleri yaptırılmalıdır. Fizyolojik olarak aktif iyonların elektrik akımı yardımı ile vücuda sokulması olan iontoforez ve ses dalgaları yardımı ile medikalajanların vücuda sokulması olan fonoforezis kullanılabilir .

Piriformis sendromunun tedavisinde adale içine lokal anestetik veya kortikosteroid enjeksiyonu yapılabilir. Son yıllarda kas içine yapılan botulinum toksin (Botox) enjeksiyonu fizik tedaviye yeterli cevap alınamayan durumlarda etkili bir yaklaşımdır. Kliniğimizde skopi, ultrasonografi (US) ve ya BT yardımı ile de lokal steroid enjeksiyonları tedavide sıklıkla uygulanmaktadır. Konservatif tedavi ile yanıt alınamayan vakalarda cerrahi uygulanabilir. Siyatik sinir üzerine uygulanan basıyı azaltmak için piriformis kası gevşetilir ve varsa fibröz bantlar kesilir. Piriformis sendromu ile karşılaşılan hamile bayanlarda da aynı tedavi yöntemleri izlenebilmektedir.