Parasomniler: Uyku bozuklukları

Parasomniler uyku sırasındaki (REM ve NREM uyku sırasında) oluşan tuhaf davranışlardır. Bakalım parasomnilerin türleri neler:

Kabuslar

Kabuslar korkuya, şiddete ve kaygıya neden olabilecek güçlü gece olayları. Kabus gören bir kişi REM uykusundadır ve uyandığında rüyasını detaylarıyla anlatamaz. Bir kabustan sonra tekrar uyumak genellikle zordur. Kabusların nedeni hastalıklar, endişeler, sevilen birinin kaybı ve bazı ilaçlar olabilir. Kabuslar haftada birden fazla görülüyorsa ve iyi bir gece uykusu çekmenizi engelliyorsa bir doktora danışmanız önerilir.

Karabasanlar

Karabasanı tecrübe edenler korkmuş bir şekilde uyanırlar. Kişi uyanmış görünür fakat kafası karıştığından iletişim kuramaz. Sese karşılık veremez ve tam olarak uyanmakta güçlük çeker. Karabasan yaklaşık 15 dakika sürer. Geçtikten sonra kişi uykuya geri dönebilir. Karabasan yaşayan kişiler sabah olduğunda hiçbir şey hatırlamazlar. Karabasan kabusa benzer. Ancak karabasanlar uykuya daldıktan 1 ya da 2 saat sonra yani derin uyku sırasında ortaya çıkar.

Karabasan çocuklar arasında epey yaygındır. Özellikle 3 ve 5 yaşları arasındaki çocukların %5’inde görülür. Bu çocuklar genellikle uykularında konuşur ve uyurgezer olurlar. Bu uyku bozukluğu aile mirası niteliğindedir ve yetişkinlerde de görülebilir. Güçlü duygusal gerginlikler ve alkol kullanımı karabasanları tetikleyebilir.

Uyurgezerlik

Uyurgezerlik bir kişinin aslında uyuduğu halde uyanıkmış gibi etrafta gezinmesidir. Yaptıkları hareketleri sonradan hatırlamazlar. Uyurgezerlik genellikle NREM uykusu sırasında yani derin uykuda ortaya çıkar. Ancak REM uykusunda yani uykunun sonlarına doğru da görülebilir. 8 – 12 yaşları arasındaki çocuklarda yaygın olarak görülür. Ancak daha genç çocuklarda ya da yetişkinlerde de görülme olasılığı vardır.

Uyurgezerlik de aileden gelen bir uyku bozukluğu. Genel inanışın aksine uyurgezer birini gezdiği sırada uyandırmanın hiçbir tehlikesi yok. Uyurgezer kişi sadece uyandıktan hemen sonra biraz sersemleyebilir. Uyurgezer birini uyandırmak tehlikeli değil ancak uyurgezerliğin kendisi bazen tehlikeli olabilir. Bunun nedeni uyurgezer kişinin etrafındaki tehlikelerden habersiz olması. Çocukların çoğunda uyurgezerlik ergenlik yıllarında son bulur.

Uykuda konuşmak

Uykuda konuşmak da bir uyku bozukluğu olarak sayılabilir. Genellikle hiçbir zararı yoktur fakat uykuda konuşan birini görmek, tanıklık eden için biraz sinir bozucu olabilir. Kısa kelimeler ya da heceler ya da uzun cümleler uyku sırasında söylenebilecekler arasında. Uykusunda konuşan biri kesinlikle konuştuklarını hatırlamaz. Ateş, stres ya da başka uyku bozuklukları gibi durumlar uykuda konuşmaya neden olabilir.

Gece krampları

Gece krampları gece boyunca ortaya çıkan istemsiz, özellikle de kaval kemiğinde oluşan kramplardır. Kramp hissi birkaç saniyeden 10 dakikaya kadar sürebilir. Kramptan kaynaklanan ağrı her seferinde daha da azalır. Orta yaşlı ya da daha yaşlı kişilerde daha sık görülür. Ancak her yaştan insan bacak kramplarını yaşayabilir. Gece yaşanan bacak kramplarının nedeni henüz tam olarak bulunabilmiş değil. Dehidrasyon, uzun süre oturmak ya da kasların uzun süreli zorlanması krampları tetikleyebilir. Yeterli sıvı tüketimi ve düzenli egzersizle bacak kramplarının önüne geçilebilir.

Uykuya bağlı ağrılı ereksiyon

Ereksiyon REM uykusunun ayrılmaz bir parçası. Nadir olarak ağrıya neden olup kişiyi uyandırabiliyor. Bu durumun tedavisi ise REM uykusunu bastıracak antidepresanlar.

Uykuda diş gıcırdatma

Uykuda diş gıcırdatma bilinçsiz olarak yapılır. Diğer uyku bozukluklarının etkisiyle ortaya çıkabilir. Çene kaslarının rahatsız olması ve dişlerin bozulması diş gıcırdatmanın neden olduğu durumlar arasında. Diş gıcırdatmanın dereceleri var. Hafif durumlardan ağızda yaralara neden olabilecek ciddi durumlara kadar uzayabilir. Diş gıcırdatma ağız içine yerleştirilen bazı aletler yardımıyla engellenebilir. 

Enürezi

Bu durumda kişiler uyku sırasında idrarlarını kontrol edemez. Enürezinin iki türü var: birincil enürezi doğuştan beri var olan idrar kaçırmadır. İkincil enürezi ise önceden idrarını kontrol edebilen birinin sonradan edememeye başlamasıdır. Diyabet, uyku apnesi gibi sorunlar uykuda idrar kaçırmaya neden olabilir.

Uyku bozuklukları hakkında daha ayrıntılı bilgi ve durumunuza özel tavsiyeler için uzmanlarımıza danışabilirsiniz.