Neden unuturuz?

Anahtarınızı nerede bıraktığınızdan tutun da önemli bir telefona geri dönüş yapmaya kadar birçok önemli ve önemsiz görevin unutulması

günlük hayatımızın bir parçasıdır. Unutkanlık
, her insanın hayatında yeri olan çok genel bir durumdur. İnsanlar bu durumun üstesinden gelmek için günlük planlarına notlar almak ya da önemli olayları telefon ajandalarına kaydetmek gibi yöntemlere başvurur.

Kaybettiğiniz araba anahtarlarını çıldırmış gibi ararken anahtarları nereye koyduğunuzu tamamen unuttuğunuzu düşünebilirsiniz. Fakat, aslında unutkanlık hafızanın silinmesi ya da kaybolması ile ilgili değildir. Unutkanlık genellikle hafıza çağrışımı işlemindeki başarısızlıktan kaynaklanan bir durumdur. Hatırlamak istediğiniz bilgi uzun süreli belleğinizde bir yerlerde tutulur; fakat unutkanlık durumunda bu bilgiyi çağırmakta, yani hatırlamakta, güçlük çekersiniz.

Ebbinghaus Unutma Eğrisi 

Psikolog Hermann Ebbinghaus, unutkanlık üzerine çalışma yapan ilk bilimadamlarındandır. Kobay olarak kendini kullandığı deneylerinde Ebbinghaus, üç harfli anlamsız heceleri kullanarak hafıza testleri geliştirmiştir. Ebbinghaus’un deneylerinde anlamsız heceleri kullanmasının sebebi, geçmiş deneyimlerinin testlere etki etmesini engellemektir.

Ebbinghaus, bu yeni bilgileri test etmek için kendi hafızası üzerinde 20 dakika ile 31 gün arasında değişen sürelerde çeşitli testler uygulamıştır. Daha sonra, bütün araştırmalarını içeren “Bellek Üzerine” adlı kitabını 1885 yılında yayınladı.

Elde ettiği bulgular bugün, “Ebbinghaus Unutma Eğrisi” olarak bilinmekte olup unutma ve zaman arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmıştır. Başlangıçta, bilginin çok kısa sürede hafızadan silindiği görülür. Sonrasında; bilginin ne şekilde öğrenildiği, ne kadar sık tekrarlandığı gibi faktörlerin de bilginin unutulma süresine etki ettiği anlaşılmıştır.

Unutma eğrisi, bütün bunların yanında unutma eyleminin aynı hızla devam etmediğini de anlamamıza yardımcı olmuştur. Belirli bir noktadan sonra unutma yatay bir hal alır. Unutmanın yatay bir hal alması ne anlama gelir? Uzun süreli belleğe kaydedilen bilgilerin şaşırtıcı derecede kalıcı olduğu anlamına gelir.

Neden Unuturuz?

Pek tabii, unutma işleminin gerçekleşmesine katkıda bulunan birçok faktör vardır. Örneğin, yeni bir bilgi öğrenirken yaşadığınız dikkat kaybı, bu bilgiyi tam anlamıyla öğrenmenizi engelleyebilir; bu da öğrendiklerinizi hatırlayamamanıza sebep olur. Ünlü hafıza araştırmacısı Elizabeth Loftus, unutmayı dört temel başlıkta incelemiştir. Unutmayla ilgili daha fazla bilgi edinmek için sitemizde yer alan ilgili sayfaları dolaşmanızı tavsiye ederiz.