Ne kadar içersem siroz olurum?

İçim yanıyor deyip içtikçe içenler. O yanan karaciğeriniz. Üstelik kan ağlıyor. Sirozun işi uzun. Karaciğer öyle hemen pabuç bırakmıyor. Siroz olmayı kafaya koyduysanız epey zaman deli gibi alkol tüketmeniz gerekiyor. Hani kolunuz çizilir. Sonra yara kabuk bağlar. Karaciğer de alkolün tahrip ettiği bölgelerde aynı önlemi alıyor.

Tıpkı yaranın kabuğu gibi, onarılan dokunun yapısı değişiyor. İlk aşama iltihaplanma (enflamasyon). Peşinden fibroz oluşuyor. 

Siroz 

Sirozun sadece alkolle ilişkilendirilmesi yanıltıcı olabilir ama sorunun gelişimindeki ağırlığı gözardı edilecek gibi değil. Viral enfeksiyonlar da pekala karaciğeri yorup iltihaplar oluşturabilir. 

Hepatosit nedir? Sirozla ne ilgisi var?

İnsan bedeninin en küçük bileşeni hücre. Bunlar toplaşarak dokuları ve organları oluşturuyor.

Hücrenin özel bir işlevi varsa ona başka bir isim koyuyoruz. Örneğin beyin hücrelerine nöron diyoruz. Karaciğerin en küçük bileşenine de hepatosit.

Alkolün, virüslerin (ya da başka tetikçilerin) aralıksız saldırılarını mertçe göğüsleyen karaciğer yıkıla yapıla zamanla yamalı bohçaya dönüyor. Sonunda hepatositler işlerini yapamaz hale geliyor. Karaciğer yetmezliği baş gösteriyor. Daha ileri düzeyde karaciğer teslim bayrağını çekiyor.

Siroz neden olur?

Nedeni çok ama en yaygın siroz yapıcılar kronik hepatit ve alkolizm. Safra kesesinde ve kanallarında çıkan sorunlar da siroza yol açıyor.

Hepatit bir başka neden. Hemokromatozis (demir biriktirme hastalığı) ve Wilson hastalığı da öyle.

Siroz yalnız kalmayı sevmiyor. Başka sorunları da yanına çağırıyor. Karın iltihaplanması, ödem, varis, böbrek yetmezliği buna örnek. Tende kaşıntı, morartı, kanama da görülüyor. Siroz vakalarının %5’i ilerleyen dönemde karaciğer kanserine çeviriyor.

Karaciğer başka organ ve dokularla fazlasıyla içli dışlı çalıştığı için, normalde sirozla ilişkili olmayan başka aksaklıklar da çıkıyor. Örnek: Osteoporoz.  

Siroz karaciğer nakli gerektirir mi?

Uzun yıllara yayılan tahribat süresince doku kendini yenilemeye uğraşıyor ama sorun çözüleceğine daha da derinleşiyor. Sonunda karaciğer vücudun gereksinimlerinin yerine getirememeye başlıyor.

Dolayısıyla organ nakli karaciğer yetmezliği tedavisinde kritik önemde. 

Siroz da diyet şart mı?

Sorun erken dönemde teşhis edilebilirse hayır. Ancak iyice ilerlemişse diyete mutlaka uyulmalı. Bu aşamada alkol tüketimi kesinlikle sıfırlanmalı.

İlaçlar karaciğerde parçalandığı için özellikle ileri aşamada olan hastaların reçetesiz ilaç kullanımından kaçınması gerekiyor.

Siroz nasıl anlaşılır?

Röntgen, kan testi, ultrason, MR tetkikleriyle siroz kuşkusu ağır basarsa kesin tanı için karaciğer biyopsi yapılıyor. Biyopsi sonucunda sirozun hangi aşamada olduğu belirleniyor.