MS hastalığında konuşma ve yutkunma problemleri

MS hastaları genellikle yutkunma problemleri çekerler. Çoğu durumda bu sorun konuşma problemlerine de neden olabilir.MS hastalığının diğer belirtileri gibi yutkunmada ya da konuşmada sorun yaşıyorsanız bunun nedeni de bu durumlardan sorumlu sinirlerin hastalık dolayısıyla hasara uğramış olması. Yutkunma problemleri çoğu zaman disfaji adıyla anılır. Konuşmada sorunlara neden olan bölgenin tam olarak neresi olduğunu bulmak biraz güç olabilir. Beyindeki birçok alan birden konuşmayı kontrol edebilir. Beynin değişik alanlarındaki hasarlı bölgeler konuşmada çeşitli değişimlere neden olabilir. Bu değişimler hafif değişimlerle ciddi problemler arasında bulunur. Ciddi konuşma sorunları konuşmanın anlaşılmaz olmasına neden olabilir.

Yutkunma problemlerinin belirtileri

Yemek yerken öksürmek

Boğaza bir şey takılmış hissi

Açıklanamayan akciğer enfeksiyonları

Açıklanamayan beslenme bozuklukları ve dehidrasyon

Yutkunma problemlerinden dolayı yiyecek ve içecekler yemek borusu yerine nefes borusuna gidebilir. Yiyecekler ve içecekler akciğere giderse zatürreye neden olabilirler. Yiyecekler ve içecekler mideye ulaşamadığından kişi beslenememe ve dehidrasyon tehlikesi altındadır.

Yutkunma problemleriyle yeni karşılaşılmışsa aile hekiminiz sizi bir nöroloğa yönlendirebilir. Başlangıçta doktorunuz probleminiz hakkında birkaç soru sorar ve daha sonra muayene eder. Doktorunuz birkaç test yaptırmanızı önerebilir. Bu testlerden biri baryum yutkunma testi. Siz yutkunurken röntgen yardımıyla yuttuğunuz şeyin izi takip edilir. Böylece yutkunma probleminin tam olarak nereden kaynaklandığı anlaşılmış olur.

Yutkunma probleminin tedavisi

Konuşma ve dil terapisti yutkunmayla ilgili olan sorununuzu çözmeye yardımcı olabilir. Tedavi genellikle beslenme alışkanlığınızda değişimi, kafanızı konumlandırmayı öğrenmenizi, egzersizleri kapsar. 

Daha kolay yutkunmanıza yardımcı olacak bazı ipuçlarını şöyle sıralayabiliriz:

Yemekten kalktıktan sonra 45 – 60 dakika boyunca ya dik bir şekilde oturun ya da ayakta durun.

Yemek yerken dikkatinizi dağıtacak şeylerden uzak durun. Yediğiniz ya da içtiğiniz şeylere odaklanın. Ağzınızda yemek varken konuşmayın.

Yemeğinizi yavaş yiyin. Yiyeceklerinizi küçük dilimler halinde kesin ve yutmadan önce iyice çiğneyin.

Yiyecek ya da içecek boğazınıza kaçıyorsa hafifçe öksürerek boğazınızı temizleyin ve nefes almadan önce tekrar yutkunun.

Sık sık yutkunmaya odaklanın.

Sıvıların ısısını ve yapısını değiştirin. (daha soğuk ya da gazlı içecekleri tercih edebilirsiniz)

Bol miktarda sıvı tüketin. Tükürük üretimini arttırıp yutkunmayı sıklaştırmak için buz küplerini emebilirsiniz.

Çiğnemek zor ya da yorucu geliyorsa çiğnemeniz gerek yiyecekleri menüde az bulundurun. Yiyeceklerinizi blender yardımıyla püre haline getirebilirsiniz.

MS hastalarının karşılaştığı konuşma bozuklukları

MS hastalığıyla ilgili olarak karşılaşılan konuşma bozukluklarından biri tarayıcı konuşma bozukluğu. Bu türden bir konuşma bozukluğunda konuşma normal melodiden yoksundur. Konuşma yapısı bozulmuştur. Kelimelerin ve hecelerin arasında uzun boşluklar oluşabilir.

MS hastaları bazen kelimeleri ağızlarında geveleyebilirler. Bunun nedeni dil, dudak ve ağız kaslarının zayıflaması olabilir. Burundan konuşmak gibi diğer konuşma bozuklukları ise grip olmuş birinin burnu tıkanmış gibi konuşmasına benzetilebilir.

Konuşma bozuklukları nasıl tedavi edilir?

Dil ve konuşma terapisti MS hastalarında oluşan konuşma bozukluklarının tedavisine yardımcı olabilir. Aile hekiminiz ya da nöroloğunuz sizi bir konuşma terapistine yönlendirebilir. MS hastası biri konuşamamaya başlarsa bu konuda yardımcı olacak birçok yöntem ve araç var. Alfabe kartlarından bilgisayarlı göz hareketleri algılayıcılarına kadar birçok seçenek mevcut. 

Yutkunma problemleri sadece MS hastalığı yüzünden olmayabilir. Örneğin stres, endişe ve aceleye getirilmiş yemek vakitleri de yutkunma problemlerinin nedenlerinden. Ağız ve diş sorunları yiyecekleri uygun şekilde çiğnemeyi güçleştirebilir. Kullanılan bazı ilaçlar ağız kuruluğuna neden olup yutkunmayı problem haline getirebilir. MS hastalığından kaynaklanan problemlere katkı sağlamış olurlar. Bütün bu ek faktörler kontrol edilmeli ve ona göre bir tedaviye gidilmelidir.