Köpeklerde Pire Tedavisi Nasıl Olur?

Pireler sadece ufak bir baş belasından daha fazlasıdırlar. Köpeklere ve diğer hayvanlara, hatta insanlara karşı bile önemli risk oluştururlar. Bu küçük harici parazitler memelilerin kanını emerek yaşamlarını sürdürürler ve ısırıkları önemli sağlık sorunlarına yol açabilir. Hiçbirimiz köpeklerimizde, diğer evcil hayvanlarımızda veya kendi üzerimizde pire bulmak istemeyiz. Bir köpek sahibi olarak, pirelerin sebep olduğu riskler, alınması gereken önlemler ve tedavilerle ilgili temel bilgilere sahip olmalıyız. Doğru bilgi ile köpeğinizi pire tehdidinden koruyabilirsiniz.

Pire Hakkında

Pire küçük kanatsız bir böcek çeşididir. Sert ve enine yayvan vücutları evcil hayvanınızın tüyleri arasında kolayca ilerlemek üzere, bacakları uzak mesafelere zıplamak üzere, ağız bölgeleri ise kanı emmek üzere tasarlanmıştır. Bu harici parazitler, ev sahiplerinin, genellikle memeli hayvanların kanını emerek beslenirler. Pirelerin bir çok çeşidi vardır, fakat Kuzey Amerika’da en çok köpekleri, kedileri ve diğer evcil hayvanları etkileyen türü kedi piresi, bir diğer adıyla Ctenocephalides felis’tir. Bu pire çeşidi insanları da ısırabilmesine rağmen ideal ev sahipleri olmadıkları için istila etmezler. Bu pireler kedileri, köpekleri, tavşanları ve benzer küçük memeli hayvanları tercih ederler.

Pirelerin Yaşam Döngüsü

Bu pirenin yaşam döngüsü 4 evreden oluşur:

•Yumurta: Yetişkin dişi bir pire günde 40’a kadar yumurtlayabilir. Yumurtalar ev sahibinin üzerinde iken kuruyup dökülerek ortama yayılır (hayvanın yatağı, halı vs.). Larvalar ortalama 2 gün içinde yumurtadan çıkarlar.

•Larva: Yumurta çatladığında larva ortaya çıkar. Bu küçük solucanımsı yaratıklar ortamdaki pire dışkısı (temel olarak kurumuş hayvan kanı) ile beslenirler. Larvalar bir koza dönmeden ve pupa evresine girmeden önce 3 kez deri değiştirirler. Larva aşaması ortalama 5 ila 15 gün sürer.

•Pupa: Koza içinde larva yetişkin pire olmak üzere dönüşüme başlar. Kozalar neredeyse parçalanamazdırlar ve kamuflaj için kir ve döküntüleri kendilerine çekerler. Pupa aylarca bulunduğu alanda faaliyetsiz durabilir. Pupa içindeki pireler bir ev sahibi hissedene kadar ortaya çıkmazlar. Bu özelliklerini, sıcaklık, titreşim ve karbon dioksiti algılayabilmelerine borçludurlar.

•Yetişkin Pire: Tam gelişmiş bir pire, uygun bir ev sahibi bulduğunda kozasını terk eder. Yeni ortaya çıkmış bir pire, anında ev sahibine zıplayarak kanını emmeye başlayabilir. Dişi pire, kan ile ilk beslenmesinden sonraki 24 ila 48 saat içinde yumurtalarını bırakmaya başlar ve yaşam döngüsünü yeniden başlatır. Bulundukları ortama göre yetişkin pireler 4-6 hafta yaşayabilirler.

Pirelerin Oluşturduğu Tehlikeler

Pire istilasının “iğrenç” olmasının ötesinde sizin için ve evcil hayvanınız için çeşitli sağlık tehditleri oluşturur.

•Pire Alerjik Dermatiti: Pireler yüzünden kaşınma lokal alerjik reaksiyonun sonucudur. Bazı hayvanlar diğerlerine göre daha hassastırlar. Dolayısıyla pire ısırıkları bazı hayvanlarda yoğun kaşınma, tahriş ve majör deri enfeksiyonlarına sebep olabilir.

•Tenya enfeksiyonu (Dipylidium caninum): Enfeksiyonlu bir pirenin insanlar veya hayvanlar tarafından yanlışlıkla yutulması sonucunda bu tip tenya ortaya çıkabilir. Pire larvası genellikle mikroskopik tenya yumurtasını yutarak yetişkin pirelerin taşıyıcı olmasına sebep olurlar.

•Anemi: Eğer yeterince pire istila ettiyse, ev sahibi hayvanın anemik olmasına yetecek kadar kan kaybetmesi mümkündür. Küçük yavrular, zayıf veya hasta köpekler özellikle risk altındadır. Erken fark edilmezse bir köpek kolaylıkla anemi kaynaklı medikal komplikasyonlar yüzünden ölebilir veya acı çekebilir.

Pireler Nasıl Bulunur?

Pire sorunu yaşadığınızdan şüpheleniyorsanız, muhtemelen doğrudur. Gördüğünüz her pirenin yanında muhtemelen 50 tane de göremediğiniz pire vardır. Sizde pire ısırığı varsa, insanların ideal ev sahibi olmadığını hatırlayın ve evcil hayvanınızda kaç tane ısırık olabileceğini tahayyül edin. 

Pireleri tespit etmenin en iyi yolu pire tarağı kullanmaktır. Bu küçük tarakların üzerindeki dişler birbirine çok yakındır ve tüyler üzerinde ilerlerken üzerindeki her şeyi toplamak üzere dizayn edilmiştir. Tarağı köpeğinizin tüm vücudunda kullanın, fakat “pire-bölgesi” olan kuyruk etrafındaki arka-alt bölgesine daha çok özen gösterin. 

Eğer pire bulamamış fakat küçük siyah dışkılar bulmuşsanız, bu pire pisliği olabilir. Pire pisliği, pirelerin dışkısıdır ve temel olarak kurumuş hayvan kanından oluşur. Yakın gözlem ile, pire pisliğinin kırmızımsı-siyah bir görünümü vardır. Bunun pire pisliği olduğundan emin olmak için dışkıyı beyaz bir kağıt mendil üzerine koyup biraz ıslatmayı deneyin. Kırmızımsı-kahverengiye döndüğünü göreceksiniz.

Pire Tedavisi ve Önlemleri

Konu pireler olduğunda, önlem almak en iyi yöntemdir. Ancak, pireler tespit edildiği anda süratli bir tepki vermek büyük bir istilayı engellemeye yardım edecektir. Neyse ki, günümüzde majör istilalar bile başa çıkılabilir hale gelmiştir.

Pire engelleme yöntemleri birçok şekilde görülebilir. Bazıları diğerlerine göre daha etkilidir. Bazıları birlikte daha iyi işe yarar, bazıları da birbiri ile aynı anda uygulandığında birbirini bozucu etki yarattığından aynı anda uygulanmamalıdır. Kendiniz ve evcil hayvanınız için en iyi alternatifi seçmek için veterinerinize danışın.

•Advantage ve Frontline gibi bölgesel topikal tedaviler köpeğin doğal cilt yağı üzerine dağıtılır ve yetişkin pireleri öldürmek için kullanılır. Bazıları pireleri sterilize eden ekstra içeriklere de sahiptir. Tipik olarak bölgesel tedaviler aylık olarak uygulanmalıdır. Genellikle su geçirmezdirler, bu sayede köpeğinizi tedaviyi uyguladıktan 3 gün veya daha sonra kuvvetli olmayan bir şampuan ile yıkayabilirsiniz. Aynı anda birden fazla topikal tedavi ürünü kullanılmamalıdır. Ancak topikal tedaviler bazen bir oral tedavi ile beraber uygulanabilmektedir.

•Oral pire önleme/tedavi, köpeğin dolaşım sistemine bir kimyasal madde dağılması ile köpeği ısıracak olan pireyi etkilemeyi hedefler. Bazı (Program ve Sentinel gibi) ürünler sadece pireyi sterilize etmeye yarar. Bazıları ise (Comfortis ve Capstar gibi) pireyi gerçekten öldürür. Capstar hariç (etkisi sadece 48 saat sürer) bu ürünler tipik olarak ayda bir kez verilir. Aynı anda birden fazla oral tedavi uygulanmamalıdır. Ancak bazı oral tedaviler topikal tedavi ile aynı anda uygulanabilmektedir.

•Şampuanlar, merhemler ve topikal spreyler uygulandığı anda pireleri öldürmek üzere tasarlanmışlardır, fakat nadiren bir günden daha fazla süreli etkili olurlar. Köpeğiniz yeni ortaya çıkan pirelere maruz kaldığında kolaylıkla yeniden istilaya uğrayabilir. Şampuanlar, merhemler ve spreyler, bölgesel topikal tedavilerle aynı anda uygulanmamalıdır, çünkü birbirlerinin etkisini yok edebilirler, hatta kimyasal zehirlenmeye yol açabilirler.

•Pire tasmaları nazaran etkisizdirler. Tasma etrafındaki bazı pireleri öldürebilirler fakat pirelerin evcil hayvanınız üzerinde başka bölgelere zıplamasına genellikle engel olamazlar. 

Ortam Arındırma

Pirenin yaşam döngüsünün 4’te 3’ü ev sahibinin dışında geçer. Genellikle yumurtalar, larvalar ve pupalar halınızda, döşemenizde veya evcil hayvanınızın yatağındadır. İstilaların (özellikle de tekrar eden istilaların) önüne geçmek için ortamı pirelerden arındırmak önemlidir.

Köpeğinizi yukarıdaki yöntemlerden birisi ile tedavi ettikten sonra yapmanız gereken ilk iş evinizi baştan aşağı temizlemektir. Çamaşırları uygun olan şeyler için çamaşır suyu kullanarak ve mümkün olduğunca yüksek sıcaklıkta çamaşır makinesinde yıkayın. Zemini ve halıları detaylı olarak vakumlayın ve çöpünü/torbasını derhal evinizden atın. Daha iyi sonuçlar almak için halı ve döşemelerinize borik asit spreyleyin. Bir saat civarında beklettikten sonra detaylı olarak vakumlayın. Borik asit pire yumurtasını, larvasını ve pupasını kurutarak vakumlanmasını kolaylaştırır.

Bazıları evlerinin önünü ve bahçelerini de pirelerden arındırmaktadır. Bu işi yaparken köpekler için zehirleyici olmayan ürünler kullanmayı unutmayınız. Pire yaşam döngüsü yüzünden, dış ortam arındırması dört hafta boyunca haftada bir tekrar edilmelidir. Daha sonra muhafaza amaçlı aylık olarak devam edilmelidir. Unutmayın ki köpeğiniz hala bir yerden pire kapabilir.

Doğal Pire Önleme

Çağlar boyunca insanlar ev yapımı ilaçlar yapmaya ve doğal ürünler ile pireleri yok etmeye çalıştılar. Doğal ilaçlar bazı konularda işe yarasa da genellikle pire tedavisi bunlardan biri değildir.

Bazıları diyete biraz sarımsak eklemenin pire istilasını engellemeye yardım edeceğini söylüyor. Gerçekte bu, tipik olarak etkili değildir. Ek olarak, diyette fazla sarımsak bulunması bazı köpeklerde zehirlenmeye sebep olabilir. Bir diğer doğal yöntem ise evcil hayvanın deri ve tüyleri üzerine uçucu yağ sürmektir. Maalesef bu yöntemin etkisini kanıtlayacak yeterli dokümantasyon bulunmamaktadır.

Doğal yöntemleri seçmişseniz 3 şeyi unutmamalısınız:

1) Evcil hayvanınızı zehirlememeye özen gösterin.

2) Ne zaman pes etmeniz gerektiğini bilin, istila söz konusu olduğunda kimyasal çözümlere dönmeniz gerektiğinin farkında olun.

3) Evcil hayvanınız için en uygun seçenekleri veterineriniz ile görüşün. Hepsinden önce, pire istilasının bir rahatsızlıktan daha fazlası, köpeğinizin sağlığı için bir risk olduğunu aklınızdan çıkarmayın.