Köpeklerde Diyabet Belirtileri ve Tedavisi

Diyabet kediler ve insanlar kadar yaygın olarak köpeklerde de ortaya çıkan bir endokrin hastalığıdır. Normal pankreasın iki temel işlevi vardır: 1) İnce bağırsakta sindirime yardımcı enzimler salgılar. 2) İnsülin adı verilen vücudun kandaki glikozu absorbe etmesini sağlayan bir hormon üretir. Pankreas insülini yeterli miktarda üretemediğinde diyabet ortaya çıkar. İnsülin olmadan vücut hücreleri kendi yakıt kaynağı glikozu ememez ve vücut bir tür açlık moduna girer. Bu arada, kanda aşırı glikoz kalır. 

Diyabet Tipleri

Hayvanlarda diyabet iki kategoriye ayrılır. Tip 1, pankreasın insülin üretememesi olarak karakterize edilir. Bu ayrıca juvenil diyabet ya da insülin bağımlı diyabet olarak da adlandırılır. Tip 2, diğer adıyla başlangıçlı diyabet, pankreas yeterli insülin üretmediğinde ortaya çıkar. Bu tip insüline bağımlı olmayan diyabet olarak kabul edilir.

Hayvanlarda, diyabet genel olarak bu türlere ayrılmaz. Kediler insüline bağımlı ya da insüline bağımlı olmayan diyabet formları geliştirirken, köpeklerde insüline bağımlı olmayan diyaber son derece nadirdir. Köpek diyabeti neredeyse her zaman insüline bağımlıdır.

Köpeklerde Diyabet İçin Risk Faktörleri

Köpeklerde diyabet gelişmesinin birçok nedeni vardır ve asıl neden genellikle belirlenemez. Bazı köpekler genetik olarak hastalığa yatkındır, bu yüzden köpeğinizin ailesinde ya da kardeşlerinde diyabet olduğunu biliyorsanız keşfedebileceğiniz bir şeydir. Diyabetin diğer potansiyel nedeni, uygun diyet ve egzersizle önlenebilecek olan obezitedir. Pankreatit, insulitis ya da eş zamanlı bir hormonal hastalık da diyabetin gelişmesine neden olabilir. Bunlar tamamen köpeğinizin sağlığı için sık sık veterinerinizi ziyaret ederek ve sağlığını korumak amacıyla gerekli adımları atarak onun sağlık savunucusu olmanız için bir nedenden daha fazlasıdır. 

Köpekte Diyabet Belirtileri

Köpekler diyabeti tanımlayan çok çeşitli bulgular gösterebilir. Ne yazık ki, bu belirtiler mevcut başka bir hastalığı da belirleyebilir, bu yüzden herhangi bir hastalık belirtisi fark ettiğinizde, veterinerinize danıştığınızdan emin olun. Diyabetin en yaygın belirtileri aşağıdaki gibidir:

  • Artan susuzluk
  • Artan idrara çıkma
  • Artan iştah
  • Kilo kaybı
  • Görme kaybı( katarakt oluşumu nedeniyle)
  • Tüylerde bozulma

Yukarıdaki belirtilerin bir ya da daha fazlası diyabetik köpeklerde meydana gelebilir, Fakat hiç belirti göstermeyen köpeklerin bile bir sağlık problemi olabilir. Bu nedenle, köpeğiniz yılda en az bir ya da iki kez bir sağlık kontrolü için veterineri ziyaret etmelidir.

Diyabetin Yan Etkileri

Diyabetli köpeklerin kanlarında alışı miktarda glikoz vardır. Aşırı şeker katarakt oluşumuna neden olarak göz merceğine etki edebilir. Ayrıca, yüksek kan şekeri seviyeleri filtreleme işlemi için böbreklere çok fazla gelebilir ve glikoz idrar içine “katılabilir” mesaneye girebilir. Şeker bakterilerin gelişmesini teşvik ettiği için, idrar yolu enfeksiyonları (UTIs) sıklıkla görülür. Ayrıca şeker fazlalığı olan diyabetik köpeklerde başka bir yerde bakteriyel enfeksiyonlara da yol açabilir. 

Diyabetin en ciddi komplikasyonları ketoasidoz ve hipoglisemi/insülin şokudur.

Diyabetik Ketoasidoz

Diyabet, şeker metabolizmasında vücudun aç olduğunu düşündüren, bir işlevsizliğe neden olmaktadır. Enerji kaynakları arayışı içinde, vücut yağ asitlerini parçalar ve karaciğerin ketonlar olarak adlandırılan oranik asitleri üretmesine neden olur. Ketonun aşırı miktarları diyabetik ketoasidoz(DKA) adı verilen hayatı tehdit eden bir duruma neden olabilir. Bulgular, kusma, iştah kaybı, depresyon, halsizlik ve aseton kokan nefes şeklindedir. DKA, anemi, akut böbrek yetmezliği, elektrolit dengesizliği ve nörolojik bozukluklara yol açabilen ciddi bir diyabet komplikasyonudur. DKA tanısı konmamış ya da kontrolsüz diyabetik hastalarda meydan gelir.

Hipoglisemi

Hipoglisemi ya da çok düşük kan şekeri acil bir durumdur. Ayrıca insülin şoku olarak da adlandırılan diyabetik hipoglisemi, vücut çok fazla insülin aldığında ortaya çıkar. Glikoz, beyin tarafından oksijen kullanıldığı için sürekli olarak gerekli olduğundan, hipoglisemi koma, beyin hasarı ve hatta ölüme bile yol açabilir. Düşük kan şekerinin erken belirtileri, sarhoşluk, baş dönmesi ve oryantasyon bozukluğudur. Kan şekerini yükseltmek için, mümkünse diş etleri üzerine mümkünse, bir yemek kaşığı mısır şurubu ya da bal sürün. Hiçbir gelişme olmazsa, acil tedavi için derhal veterinerinizle görüşün.

Köpeklerde Diyabet Teşhisi

Veterinerinize hastalık öyküsü aracılıyla doğruluk sağlanması, köpeklerde diyabeti keşfetmek için anahtar olabilir. Diyabetin resmi tanısında ilk adım, sürekli olarak yüksek seviyelerdeki  kan şekerinin ölçülmesidir. İdrar tahlili diyabeti olmayan hastaların idrarında nadiren glikoz olsa da, glikoz seviyesini kontrol etmek için yapılır. Tanı sürecinin bir parçası olarak, kan serum kimyası ve tam kan sayımı yapılacaktır. Bu test köpeğinizin genel sağlığını ve organ fonksiyonunu gösterir. Bazı durumlarda, daha spesifik kan testleri ve/veya karın ultrasonu önerilecektir.

Diyabetik Köpeğin İzlenmesi

Diyabetik bir köpek sahibi olarak, işiniz onun hastalığını kontrol altında tutmak için en iyisini yapmaktır. Veterineriniz rutin kan şekeri testleri önerecektir, fakat bazı sahipler onu evde rahatça yapmaktadır. Bunu yapmak için, bir damla kan toplamak amacıyla, bir glukometre ve lanset satın olmanız gerekecek. Bunu yapmayı tüm sahiplerin midesi kaldırmaz. Kararınız ne olursa olsun, her zaman veterineriniz ile iletişim kurmanız gerekir.

Köpeğinizin glikoz ve keton seviyesini kontrol etmenin en kolay yolu, idrar örnekleri almak için bir idrar çubuğu kullanmaktır. Eğer üç günden daha fazla bir sürede, glikoz +3 ölçülmüş ve/veya keton mevcutsa,  veterinerinizle görüşmelisiniz.

Köpek Diyabeti İçin İnsülin

İnsülin tedavisi köpeklerde diyabet yönetiminin temel taşıdır. Köpekler için kullanımda, çeşitli insülin türü mevcuttur. Veterineriniz insülin türünü belirleyecek ve köpeğinizin özel ihtiyaçlarına ya da geçmiş deneyimlerine bağlı olarak doz önerecektir.  Ancak, çoğu yeni diyabet hastasında, en iyi işe yarayanı bulmadan önce çeşitli insülin değişikliklerine gidilmektedir. Düzenlenmiş diyabet hastalarında bile, türe ya da doza göre, sonunda kan şekerinin daha fazla kontrol edilemediği ve insülinin ayarlanması gereken bir noktaya ulaşılır.

İnsülin, tipik olarak her 12 saatte ve yemekten sonra enjeksiyonla tatbik edilmektedir. Çoğu evcil hayvan sahibi, evcil hayvanlarına iğne yaptıklarını hayal edemezler, fakat aslında göründüğü kadar korkunç değildir. İnsülin iğneleri çok küçüktür ve çoğu hayvan enjeksiyonu hissetmez bile. Evde insülin tedavisine başlamadan önce, size pratik bir eğitim verilmelidir(genellikle deneyimli bir veteriner teknisyeni tarafından). Size insülini nasıl tutacağınızı, şırıngayı nasıl hazırlayacağınız ve nasıl enjekte edeceğinizi gösterecektir. Burada unutulmaması gereken birkaç nokta vardır:

  • İnsülin her zaman buzdolabında muhafaza edilmelidir. Yaklaşık 6 ila 8 hafta için iyi olacaktır. Bundan sonra değiştirilmesi gerekir.( insülin kalmış olsa bile)
  • Şişede ayrılmış olabileceğinden, insülin hazırlanmadan önce hafifçe karıştırılmalıdır. Flakonu ellerinizin arasına alıp yavaşça döndürün ya da yana doğru sallayın. Şişeyi asla çok sallamayın.
  • Her zaman uygun şırıngayı kullandığınıza emin olun. İnsülinin iki konsantrasyonu vardır: U-100 ve U-40. Flakon ve şırınganın doğru eşleştiğine emin olun. 
  • İnsülini enjekte etmek için, evcil hayvanınızın kürek kemiklerinin arasındaki gevşek deriyi bir “çadır” gibi yapın. Cildin diğer tarafından dışarı çıkmasını önlemek için, iğneyi hafifçe aşağı doğru eğin.
  • Veteriner tarafından yönlendirilmediği sürece, yemek yemiyor durumda ise, insülin vermeyin. Köpeğiniz yüksek doz insülin alabilir ve koma, beyin hasarı ve hatta ölümle sonuçlanabilen hipoglisemi geliştirebilir.
  • ASLA veterinerinize danışmadan köpeğinizin insülin dozunu değiştirmeyin. Her zaman veterinerinizin yönlendirmelerini dinleyin.

Diyabet, tedavi edilemeyen bir hastalıktır, fakat bir ölüm cezası değildir. Bazı durumlar diğerlerinden daha zor olsa da, diyabet çoğu köpekte kontrol altına alınabilir. Doğru yönetim diyabetik köpeğinizi yaşam kalitesinin sağlamanın anahtarıdır ve sizin açınızdan çalışkanlık ve gerçek bir anlayış ile veterinerinizin takım çalışmasından gelir.