Köpekde Kuduz Belirtileri ve Tedavisi

Kuduz, ölüme yol açan, merkezi sinir sistemini olumsuz etkileyen memelilerde görülen ciddi viral bir hastalıktır. Kuduz, genelde hastalık bulaşmış hayvanların ısırması yoluyla bulaşan zootonik bir hastalıktır. Bildirilen vakaların çoğu yarasa,  rakun ve kokarca gibi vahşi hayvanları içerir, fakat kedi ve köpek gibi evcil hayvanlar da risk altındadır. İnsanlar eğer enfekte olmuş bir hayvan tarafından ısırılırsa kuduza karşı, eşit derecede hassastır. Belirtilen görüldükten sonrai kuduz neredeyse her zaman ölümcüldür. Ölüm genellikle belirtilerin başlangıcından bir hafta sonra ortaya çıkar.

Kuduzun Bulaşması

Kuduz virüsü enfekte memeli ya da konakçının salyası yoluyla bulaşır. Gözle, burunla ya da ağızla temas teknik olarak virüsü bulaştırabilir, fakat bu durumlar nadirdir. Konaktan bir ısırık, bir insana ya da hayvana kuduzu bulaştırmanın en yaygın yoludur. Enfekte salya, beyne doğru giden sinirler ve omurilik yoluyla vücutta hareket eder. Virüs daha sonra hiç belirti vermeden 3- 8 hafta (türe bağlı olarak) vücutta kuluçkaya yatar. Beyin kuduz tarafından enfekte olduktan sonra, virüs çoğalır, tükürük bezlerine yayılır ve kuduz belirtileri ortaya çıkar.

Kuduz Belirtileri

Kuduz belirtileri türe bağlıdır, bu yüzden köpekler tüm belirtileri göstermezler. Başlangıç belirtileri davranış ve kişilik değişiklikleri, korku, utangaçlık, insanlar ve diğer hayvanlardna çekinme ve orijinal ısırık yarasını yalama şeklindedir. Belirtiler, huzursuzluk, ajitasyon, görüntü ve seslere aşırı tepki şeklinde ilerler. Bunlar tam anlamıyla saldırganlığa yol açar, sonra yönelim bozukluğu nöbetleri bunu izler. Köpekler baş ve boyun bölgesinde felçle de karşılaşabilir. Bu, aşırı salya ya da “ağız köpürmesi” ve solunum sıkıntısı ile sonuçlanır. Ne yazık ki, daha sonra ölüm izler.

Kuduzu Teşhis Etme

Köpeklerde kuduzu kesin olarak teşhis etmenin tek yolu, ölümden sonra elde edilebilen beyin dokusu örneklerini kullanarak bir direkt floresan antikor testi(dFA) aracılığıyla olur. İnsanlarda, tükürük, kan, saç ve deri örnekleri ile birden fazla kapsamlı test yapılabilir, fakat bunlar ne mutlaktır ne de hayvanlar için kullanılabilir. Yaşayan hayvanlarda tanı olasıdır ve klinik bulgu ve hasta öyküsüne bağlıdır. Kuduza yakalanan evcil hayvanlarda, özellikle aşılanmamış hayvanlarda bir karantina süresi, hastalık belirtilerini izlemek için gerekli olabilir. Aşı öyküsü olmayanlara genellikle ötenazi uygulanır.

Kuduz Tedavisi

Ne yazık ki, kuduz için etkili bir tedavi yoktur. Kuduzun belirgin ve gelişmiş belirtilerini taşıyan hayvanlara genellikle ötenazi uygulanır. Bu hayvanlarda gereksiz acıyı önlemek ve daha sonra diğer hayvanlar ve insanlara hastalığın geçmesini engellemek içindir. 

Kuduza maruz kalan insanların, temas sonrası, kuduz aşısı ve immun globulin dahil bir seri enjeksiyon olan, profilaksi (PEP) adı verilen bir rejime geçmesi gerekir. Ancak, PEP, insanlarda belirtiler fark edildikten sonra, etkili değildir. Hayvanlarda olduğu gibi kuduz ilk belirtiler görüldükten sonra her zaman ölümcüldür. Destekleyici bakım bu noktada tek seçenektir.

Kuduzu Önlemek

Kuduz söz konusu olunca, önlemek anahtardır. Neyse ki, bu oldukça basittir. İlk ve en önemlisi, köpekler ve diğer evcil hayvanlar rutin kuduz aşılarını olmalıdır. Geleneksel kuduz aşısı yıllık olarak verilir, fakat son tartışma evcil hayvanlarda muhtemel aşı doz aşımının bir üç yıllık kuduz aşısı gelişmesine yol açması şeklindedir. Seçeneklerle ilgili olarak veterinerinizle konuşun ve yaşadığınız yerde hukuk kurallarının ne olduğunu araştırın.

Kuduz aşıları, protokolü daha komplike olmasına rağmen, insanlar için de kullanılanilir. Bu nedenle, aşı genelde sadece evcil hayvanlar ya da yaban hayatı ile çalışan ya da yüksek riskli yerlere seyahat eden insanlara verilir. Ancak aşıyı olan insanlar kuduza maruz kaldıktan sonra hala PEP’e ihtiyaç duyacaklardır. 

Aşıdan sonra, maruziyeti azaltmak kuduzu önlemenin en iyi yoludur. Köpeğinizin, özellikle çok yaygın olan vahşi hayvanlarla karşılaşılan ormanlık bölgelerde, görüş alanınızın dışında dolaşmasına izin vermeyin. Köpeğinizi ölü hayvanlardan uzak tutun ve bilinmeyen hayvanlarla etkileşimden kaçının. Köpeğinizi bir hayvan ısırdıysa, hemen bir veterinerle görüşün.

İnsanlarda kuduzu önlemek de eşit derecede önemlidir. Köpek ısırığını önlemeyi öğrenin ve nasıl tedbirli olunması gerektiğini çocuklarınıza öğretin. İnsan ısırmalarının yeri hemen bir doktor tarafından tespit edilmelidir.

Eğer bir ısırık oluşursa, neden olan hayvanın bir evcil hayvan ya da bir insan olup olmadığını mümkün olan en kısa sürede öğrenmek en iyisidir. Isırık birinin evcil hayvanına aitse, bilgi almak için iletişim kurun ve aşı geçmişi, geçmişte muhtemel kuduz maruziyeti olup olmadığını öğrenin. Vahşi bir hayvansa, vahşi hayvanın ölü olup olmadığını bulamayabilirsiniz. Her iki şekilde de yerel yetkililer durumdan haberdar edilmelidir.

Kuduz virüsü ne kadar ölümcül ve tehlikeli olsa da, neyse ki kolaylıkla önlenebilir. Unutmayın, hayvanlarınızı aşılama, maruziyeti en aza indirir. Aile, evcil hayvan ve insan güvenliğinizi korumak için bilgi ile kendinizi kollayın.