Kleptomani nedir?

Kleptomani sıradan hırsızlık değil. Nöbetleri plansız gelişen ciddi bir hastalık. Tedavi edilmezse büyük yıkımlara yol açabilir.

Sıradan bir gün. Herhangi bir mağaza. Rafları teker teker geziyorsunuz. Aklınızda tek bir soru var: Yapabilecek miyim? Gerginliğiniz inanılmaz. Heyecan dayanılır gibi değil. Onu çaktırmadan alırsanız hepsi geçecek. İşinize yaraması ya da pahalı olması önemsiz. Siz o duygunun peşindesiniz.

hırsız mı hasta mı

Yavaş yavaş etrafı kolaçan ediyorsunuz ve nihayet onu çantanıza atıyorsunuz. Şimdi hisleriniz tavana vuruyor. Sanki dünyanın tüm adrenalini sizin damarlarınızda, kalbinizde dolaşıyor. Bunun için doğdunuz, bu duyguyu yaşamak için varsınız.

Derken hepsi bir anda bitti gitti. Şimdiyse endişe geliyor dörtnala. Acaba gören oldu mu? Yakalanacak mıyım? Geriliyorsunuz. Korku büyüdükçe büyüyor. Bu böyle kalamaz. Ne yapabilirsiniz? Sizi rahatlatan şey ne? Evet şimdi yeni bir şey bulmak lazım. Yeni bir şeyi cebe atmak.

İşte bunlar bir kleptomanın duyguları.

Kleptomani nedir?

Kleptomani bir tür dürtü denetim bozukluğu. Kişi ihtiyacı olmayan nesneleri çalmaya yönelik dürtülerine direnemiyor. Kleptoman tedavi edilmezse kendisine ve çevresine zarar veriyor.

Kleptomanide çalınan eşyanın değeri ya da faydası belirleyici değil. Çalma dürtüsü öyle güçlü ki kişinin yanında o eşyayı alacak parası olsa dahi çalmayı tercih ediyor. Tedavi edilmezse seri halinde hırsızlığa kapılıyor. Çoğu kleptomani vakası ancak yakayı ele verince fark ediliyor. Kleptomanlarda çalınan eşyaları biriktirme eğilimi de söz konusu.

Kleptomani belirtileri 

Ortada ihtiyaç yokken çalma güdüsü. Eyleme geçmese bile çalma düşüncesinin aşırı zevk vermesi. Hırsızlık yapılsa veya yapılmasa dahi aşırı gerginlik. Hırsızlık sonrası hissedilen utanç ve suçluluk. 

Kleptoman sıradan hırsız gibi maddi kazanç beklemez. İntikam duygusu veya ihtiyaç da söz konusu  olmaz. Kendini gergin, endişeli ve rahatsız hisseder, bu duyguları yatıştırmak için hırsızlık yapar. Sonrasında bu rahatlama yerini pişmanlığa, yakalanma korkusuna bırakır. Sonra döngü tekrar eder: Gerginlik hırsızlığı doğurur. Hırsızlık korkuyu. Korku gerginliği. Bu böyle sürer gider.

Kleptomani atakları genelde plansız gelişir. Süpermarketler ve mağazalar gibi halka açık yerlerde daha sık görülür. Bazı kleptomanlar çevresindeki insanlardan da çalar. Çalınan şeyler genellikle hiç kullanılmaz.

Kleptomani nedenleri 

Bilen yok. Bazı teorilere göre beyindeki kimyasalların dengesizliğinden kaynaklanıyor. Örneğin ruh halini düzenleyen ve mutluluk veren serotonin düzeyi düşükse dürtüsel davranış eğilimi artıyor. Buna bağlı olarak da kleptomani gelişiyor.

Bir başka araştırmaya göre kleptomaniye kafa travmaları yol açıyor olabilir. Önceden kafa travması geçirenlerde kleptomani riski daha yüksek.

Genetik yatkınlık önemli. Ailesinde bu sağlık sorununa rastlanan kişiler risk grubunda.

Kleptomani nasıl tedavi edilir?

Çalmak dayanılmaz bir dürtü haline geldiyse tedavi zamanı da gelmiş demektir. Bu kişilerin en büyük problemi tedaviye kapalı olmaları. Böyle olunca tedavi genellikle yakalanma sonrası başlıyor. 

Yakalanmayı beklemeden doktora gitmek en iyisi. Kleptomani belirtileri gösteren kişi doktora başvurduktan sonra bir dizi fiziki kontrolden geçiyor. Tetikleyici bir sağlık sorunu olup olmadığı araştırılıyor. Varsa tedavi ediliyor. Yoksa öncelikle geçmiş travmalar belirleniyor. 

Tedavi genellikle konuşma terapisi ağırlıklı. Bu sayede travma etkileri en düşük düzeye getiriliyor. Psikoterapi yanında ilaç tedavisi de uygulanıyor.

Kleptomani tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?

Antidepresanlar: Beyindeki serotonin dengesini sağlamak amacıyla veriliyor. Seçici serotonin geri alım engelleyicileri olarak açıklanabilir.

Duygu durum dengeleyiciler: Çift kutuplu duygu dalgalanmalarını dengeler. Genellikle bipolar bozukluk ve mani için kullanılır. Kleptomanide de işe yarar. 

Benzodiazepinler: Kaygı giderici ilaçlar kategorisine girer. Kleptomanik kişiyi hırsızlığa sürükleyen kaygıyı ortadan kaldırmaya yönelik kullanılır.

Nöbet önleyici ilaçlar: Bazıları kompülsif bozuklukların tedavisinde etkili.

Bağımlılık önleyici ilaçlar: Bunlar beyindeki keyif reseptörlerini bloke eder ve çalma isteğiyle mücadele etmek için kullanılır.

Kleptomani tedavisinde en sık kullanılan psikoterapi türü bilişsel davranışçı terapi. Terapi sırasında hastanın düşünceleri, duyguları inceleniyor.

Davranışları, ilişkileri nasıl değerlendirdiği  üzerine çalışılıyor. Bu yaklaşım genellikle “şimdi ve burada” üzerine odaklanıyor. Doktor ve hasta sorunlara ve çözümlere ilişkin ortak görüşler geliştiriyor.