İntrinsik diyet nedir?

B-12 vitamini kırmızı kan hücrelerinin üretiminde kullanılır. Fakat vücudunuz B12 vitaminini sindirim enzimlerinin yardımı olmadan sindiremez. Mide mukozasının salgıladığı bir glukoprotein olan intrinsik faktör de bu salgılardan biridir. Mideniz sindirim esnasında proteinleri parçalamanızı ve parçalanan bu maddelerin B-12 vitaminine tutunarak mideden ince bağırsağa ve burdan da kan dolaşımına geçmesini sağlayan ve kendi de aslında bir protein türevi olan bu enzimi salgılar.

Bazı insanlar bu enzimi yeteri kadar salgılayamaz ve bu durum da solgunluk, yorgunluk ve bağırsak problemlerine yol açan B-12 eksikliğine neden olur. İntrinsik faktör salgısının yetersizliği sadece beslenme planı yardımıyla giderilemez fakat uygulanan ilaç tedavisine ek olarak beslenme planınıza B-12 bakımından zengin besinleri dahil etmek oldukça faydalı olacaktır. İntrinsik faktör salgısının yetersizliği B-12 yetersizliğine bağlı anemi (kansızlık) olarak da bilinir.

B-12 takviyesi

İntrinsik faktör yetersizliğinin tek tedavisi hayat boyu günlük B-12 takviyesi kullanmaktır. Aldığınız takviyeler aynı zamanda kırmızı kan hücrelerinizin sağlığına da olumlu etki edecektir. Yetişkinler için tavsiye edilen günlük B-12 miktarı yaklaşık 2.4 mikrogram. Eğer B-12 yetersizliği yaşıyorsanız emilim sorununuza bağlı bu eksikliği gidermek için kullanmanız gereken günlük B-12 takviyesi miktarını doktorunuzdan öğrenebilirsiniz. Ciddi yetersizlik durumundaysa ayda bir defaya mahsus B-12 iğnesi olmanız gerekebilir. Fakat diğer durumlarda vitamin hapları genellikle yeterli olacaktır. Çok fazla B-12 vitamini alımı genellikle bir sorun teşkil etmez. Fakat beslenme planınıza ne kadar çok B-12 içeren besin dahil ederseniz, vitamin haplarına da o kadar az ihtiyacınız olur. Günlük bir besin planı oluşturmak için doktorunuza danışabilirsiniz. 

B-12 ve Tiyamin alımınızı arttırın

B-12 vitamini hayvansal gıdalarda bulunur dedik. Eğer intrinsik faktör yetersizliği yaşayan bir vejeteryansanız B-12 hapları kullanmanız kaçınılmaz. Eğer vejeteryan bir beslenme planına sahip değilseniz, B-12 bakımından zengin olan et ve yağsız veya az yağlı süt ürünlerini tüketebilirsiniz. Doktor Stephen J. Schueler, intrinsik faktör yetersizliği olan hastalara başka bir B vitamini olan tiyamin bakımından zengin besinler tüketmelerini tavsiye etmekte. Fasulye, baklagiller, yerfıstığı, fıstık ezmesi, yeşil lifli sebzeler, tam tahıllı ekmek ve gevrekler ve yağsız kırmızı et, tiyamin bakımından zengin gıdalar arasında yer alır. Kısacası, B-12 ve tiyamin alımınızı yeterli düzeyde tutmak için günlük beslenme planınıza protein içeren besinleri dahil etmeniz yeterli olacaktır. 

Folik asit alımınızı arttırın 

Doktorlar, intrinsik faktör yetersizliği yaşayan hastalarına folik asit takviyeleri kullanmalarını tavsiye edebilirler. Folik asit, B grubu vitaminlerinden olan folatın sentetik bir türevidir ve baklagiller, fıstık, lifli sebzeler ve tam tahıllarda bolca bulunur. Bu besinler düzenli olarak tüketildiğinde sağlıklı bir beslenme planı oluşturur ve folik asit takviyesine ihtiyaç kalmaz. Ayrıca dana ve kuzu ciğeri de folat bakımından zengin besinlerdir.

Glutensiz Beslenme

“Amerikan Gastroenteroloji Dergisi”nin 2001 yılında yaptığı bir araştırmaya göre  B-12 yetersizliği tedavi edilmeyen çölyak hastalarında sıklıkla görülen bir durum. Çölyak hastalığı vücudun, bağışıklık sistemindeki bir iletişim bozukluğu sebebiyle gluten adı verilen tahıl proteinine saldırması sonucu ortaya çıkar. Kalıcı bağırsak hasarlarına yol açar. Bağışıklık sisteminin besinlere gerçekleştirdiği bu saldırılar zaman zaman instrinsik faktör yetersizliğine de neden olur. Çölyak hastalığı aynı zamanda bağırsakta B-12 emiliminin gerçekleştiği bölgelere de zarar verir. Yapılan araştırmada çölyak hastası denekler, gluteinsiz besinlerle beslendiklerinde kanlarındaki B-12 seviyesinin normale dönmekte olduğu anlaşılmıştır. Fakat, bazı çölyak hastalarının gluteinsiz bir beslenme planına bağlı kalsalar dahi  B-12 takviyesine ihtiyaç duyabileceğini unutmamakta fayda var. Eğer benzer belirtiler gösteren B-12 yetersizliğine bağlı anemi olduğunuzu ya da çölyak hastası olduğunuzu düşünüyorsanız rahatsızlığınızın ne olduğunu anlamak için bir doktora muayene olmaktan çekinmeyin.