İnsülin çeşit çeşit. Hangisi bana uyar?

Otomobil satın alırken sorular: Agresif sürüşe uygun mu, yakıt tüketimi ne düzeyde? Diyabet tedavisinde kullanılan insülin de aynı ilgiyi hakediyor. 

Diyabetle mücadele kolay değil. Tanının ardından dokturunuz insülin kullanmanızı önerebilir. Ama bundan önce, bazı noktaları mutlaka açıklığa kavuşturmanız gerekli. İnsülinden önce sorulacak 10 soruya bakalım.

İnsülin karın, kol, kalça gibi vücudun farklı bölgelerine yapılabiliyor. 

Hangi insülin?

Dört tür insulin var:

Hızlı etkili: Enjeksiyondan birkaç dakika sonra çalışmaya başlar. Sadece birkaç saat süreyle etkilidir.

Normal (kısa) etkili: Yarım saat içinde çalışmaya başlar. Etkisi 3 ila 6 saat sürer.

Orta düzeyde etkili: 2 ila 4 saat arasında çalışmaya başlar. Etkisi 18 saat sürebilir.

Uzun etkili: Kan dolaşımına ulaşması 6 ila 10 saat sürebilir. Tüm gün etkilidir.   

Diyabet tipine ve kandaki şeker düzeyine bağlı olarak, hangi türü kullanmanız gerektiğini mutlaka uzmana danışmanız gerekir.

Enjeksiyonda hangi yöntemi kullanmalıyım?

Şırınga, pompa, kalem .. Jet enjeksiyon adı verilen, iğnesiz bir yöntem bile mevcut. Her yöntemin iyi ve kötü yönleri var. Bu yöntemlerden hangisinin daha uygun olacağına doktorunuzla karar vermelisiniz.

İnsülin kalemi kullanması kolay. İnsülin pompası kesintisiz insülin sağlar. Şırınga hesaplı.

Sağlık sigortası bu yöntemlerin tümünü karşılamayabilir. Sigortanız yoksa, sigorta planınız seçtiğiniz insülin enjeksiyon yöntemini kapsamıyorsa alternatifleri doktorunuza danışabilirsiniz.

Günde kaç kez enjekte etmeliyim?

1. tip diyabet hastası olanlar günde üç ya da dört enjeksiyon yapmalı. 2. tip diyabet hastası olanlara günde enjeksiyon yetebilir ama sonraki dönemde bu sayı üç ya da dörde çıkabilir.

Günde kaç enjeksiyona gereksinim duyduğunuzu, her enjeksiyonda ne kadar insülin bulunması gerektiğini doktorunuza sormalısınız. İnsülin pompası kullanıyorsanız hangi durumda ekstra enjeksiyon yapmanız gerektiğini de öğrenmelisiniz.

Ne zaman insülin almalıyım?

İnsülin alımı sıklığını belirleyen çok sayıda faktör var: İnsülin türü (Hızlı etkili, önceden karışmış vb.). Beslenme alışkanlığı. Egzersiz. İnsülin enjeksiyon yöntemleri. başka sağlık sorunları. 

Doktorunuz yemekle kana karışan şeker düzeyine bağlı olarak, öğünden yarım saat önce insülin almanızı isteyebilir. Enjeksiyonlarınızı ne zaman yapmanız gerektiğini, unutursanız hangi önlemleri alacağınızı öğrenmelisiniz.

Nereye enjekte edilir?

Enjeksiyon bölgesi kararı için değerlendirilmesi gereken bazı faktörler var. Çoğu kolay ulaşılabilir olduğu için karın bölgesini daha uygun bulur. Karın bölgesine enjekte edilen insülin hızla etkiler. Dikkat: Enjeksiyon göbek deliğine en az 3 cm uzak bölgeden yapılmalı.

İnsülin enjeksiyonu kola, uyluğa, kalçaya da yapılabilir. Enfeksiyondan korunmak için iğnenin, cildin temizliği ve enjeksiyonun doğru biçimini mutlaka doktora danışmalısınız.

Tekrarlanan enjeksiyonlar cilt altında sert, şişkin bölgeler oluşturabilir. Bundan kaçınmak için enjeksiyon bölgesini çevirmeyi öğrenmek önemlidir.

Başka ilaçlarla nasıl etkileşir?

İnsülinin düşürdüğü kan şekeri bazı ilaçlarla düzeltilebilir. Doktorunuza (reçetesiz kullandığınız ilaçlar dahil) bu konuda geniş bilgi vermelisiniz. İnsülinden etkili yararlanmak için doktorunuzdan diyet önerileri alabilirsiniz.

Hangi besinler iyidir? Öğünlerde ne kadar yemeliyim? Aralarda atıştırmam gerekir mi? Yemek saati kaç olmalı? Alkollü içecekler tüketiyorsanız (insülin aldığınız sürece) ne sıklıkta, ne kadar içebileceğinizi de doktorunuza danışmalısınız.

Hedef kan şekeri düzeyimi nasıl öğrenirim? 

Şeker ölçüm cihazıyla kan şekeri düzeyini ne sıklıkta ölçmeniz gerektiğini de doktorunuza danışmalısınız. Doktorunuz uykudan önce, öğünden önce ve sonra hedef kan şekeri düzeyine ilişkin olarak sizi bilgilendirecektir. Çoğu diyabet hastası için hedef değerler:

Öğün öncesi: 70 ila 130 mg/dl

Öğün başlangıcından 1 ila 2 saat sonrası: 180mg/dl’den az

Kan şekeriniz belirtilen aralıkta kalmıyorsa ne yapacağınızı, A1C düzey testini ne sıklıkla yapmanız gerektiğini sormalısınız.

Yan etkiler

Düşük kan şekeri ve kilo alımı yaygın yan etkiler arasında sayılabilir.

Başka ne gibi etkilerle karşılaşabileceğinizi, hangi önlemleri almanız gerektiğini ve takviye ilaç gereksinimini doktorunuza danışmalısınız.

İnsülin nasıl saklanır?

Çoğu üretici insülini buzdolabında saklamayı önerir ama, soğuk insülin enjekte etmek rahatsız edici olabilir. Enjeksiyondan önce insülinin oda sıcaklığında olmasına dikkat etmelisiniz. İnsülinin nerede, nasıl saklanacağını, ne kadar dayanacağını, bozulup bozulmadığını nasıl anlayacağınızı doktorunuzdan öğrenebilirsiniz.

Şırıngaları tekrar kullanabilir miyim?

Şırıngaları tekrar kullanmak maliyetinizi azaltır ama dikkat: Şırıngaların mükerrer kullanıma uygun olup olmadığını, enfeksiyona karşı hangi önlemlerin alınacağını mutlaka doktora danışmalısınız.

Doktor bana ne sorabilir?

Doktora soracağınız onlarca soru olabilir ama unutmayın, o da size bazı sorular sorabilir. Kısaca toparlayalım:     

İnsülin alırken nasıl hissettiniz?

Size yan etkisi var mı?

İnsülin dozajına karşı tepkiniz nedir? Düşük ya da yüksek kan şekeri sorunu yaşıyor musunuz?

İnsülin şırıngası, insülin kalemi ya da insülin pompası kullanırken sorun çıkıyor mu?

Kullanılmış şırıngaları nasıl saklamanız gerektiğini biliyor musunuz?

Doktorunuzla mümkün olduğu kadar sık görüşmek, tedavi sürecinde çıkması muhtemel yanlışlardan kaçınmanızı sağlayabilir. Sorularınıza doktorun verdiği yanıtları ve önerileri bir kenara yazarak hastalığın gelişimini izleyebilir, onu yönetmeyi başarabilirsiniz.