İnsanın dirseği çıkar mı?

Üst kol ve alt kol kemiklerinin birbirlerinden ayrılması durumuna “dirsek çıkığı” denir. Normal koşullarda üst kol kemiği (pazı kemiği) alt kol kemiklerine (Radius ve Ulna) dokunur durumdadır. Dirsek çıkığı meydana geldiğinde bu kemikler kendi hizalarından ayrılırlar. Dirsek çıkıkları, omuz çıkıklarının ardından ikincil en çok rastlanan çıkık türüdür.

Dirsek çıkıklarını iki temel gruba ayırabiliriz:

Basit dirsek çıkıkları: Basit dirsek çıkığı durumunda dirsek etrafındaki kemiklerde herhangi bir kırık bulunmaz. Basit dirsek çıkığındaki iyileşme süreci ameliyat gerektirmediği için daha kolaydır.

Kompleks dirsek çıkıkları: Kompleks dirsek çıkığı durumunda genellikle ön kol kemiklerinde çıkıkla birlikte kırık da oluşmaktadır. Kompleks dirsek çıkıklarında, kemiklerin normal pozisyonlarına getirilebilmesi için genellikle ameliyat gerekmektedir. 

Dirsek çıkıklarının belirtileri

Eğer herhangi biri dirseğini zedelemiş ise, dirsekteki bir ağrı muhtemel bir çıkık sebebi olarak değerlendirilmelidir. Çıkık bir dirseğin belirtileri içerisinde ağrı, şişlik ve dirseği bükebilme yetersizliği sayılabilir. Bazı dirsek çıkıkları sinir ve ya kan damarlarında hasar oluşturmuş olabilir. Tüm dirsek çıkıkları acil tıbbi tedavi gerektirir ancak sinir ve damar (kan damarı) zedelenmeleri özel dikkat gerektirir. Dirseği eski konumuna getirmek için dirsek çıkığının durumunu ve herhangi bir kırık ile ilişkili olup olmadığını görebilmek adına röntgen çekimi gereklidir.

Dirsek Çıkığı tedavisi

Bir dirsek çıkığı, ayrılan kemiklerinin yeniden eski konumuna getirilmesi ile tedavi edilir. Dirseği eski konumuna getirme işlemi genellikle anestezi ile sağlanır ancak hasta sakin durumda ise anestezi uygulaması tercih edilmeyebilir. Genellikle dirsek eklemi basit bir şekilde geri yerine yerleştirilebilir ancak daha kompleks durumlarda dirsek eklemini normal hizaya getirme işleminde zorluklar yaşanabilir. Eklemin eski pozisyonuna getirilmesinden sonra tekrar röntgen çekimi ile eklemin son pozisyonunun düzgün olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Eğer bir basit dirsek çıkığı durumu varsa çıkık yerine yerleştirildikten sonra muayeneyi yapan kişi dirseğin olması gerektiği hizada dayanaklı bir şekilde kalıp kalamadığını belirlemelidir. Eğer eklem sabit duramıyor ve dirsek sürekli olarak tekrar çıkıyorsa ameliyat gereklidir. Çoğu durumda eklem alçıya alınarak dirseğin hareketsiz kalması sağlanır. Alçılama işlemi genellikle dirseğin bükük olacağı ve avuç içinin ise aşağıya bakacağı şekilde gerçekleştirilir. 

Eklemin alçıda kalabilme süresi sınırlıdır. Uzun süreli alçılama durumları eklemin önemli ölçüde sertleşmesine neden olabilir. Çıkığın meydana gelmesinden yaklaşık bir hafta sonra hastalar basit dirsek hareketleri yapmaya başlatılır. 

Hareket yapabilme becerisi dirseğin tamamen sabit durumda olmasından başlayarak zamanla bükülebilme miktarı artacak şekilde tekrar kazanılır. Basit dirsek çıkığı olan hastalar altı ile on iki hafta arasında değişen bir süreçte tam olarak iyileşmiş olurlar.

Dirsek çıkıklarında ameliyatla tedavi

Basit dirsek çıkıkları için ameliyat nadiren gerekli görülür. Basit dirsek çıkıklarında sadece ön ve üst kol kemiklerinin sağlam bir şekilde ekleme oturtulamaması durumunda ameliyat gereklidir (%1 – 2 oranında). Yapılan çeşitli araştırmalar sonucunda basit dirsek çıkıklarının tedavisinde kemikleri veya destek dokularını birbirine bağlayan sert fibröz doku şeritlerinin onarılmasının hiç bir fayda göstermediği saptanmıştır.

Dirseğin çıkmasına bağlı olarak kemiklerde kırık meydana gelmesi durumunda ameliyat gereklidir. Kemiklerde kırılma bulunan çıkıklarda ameliyat yapılmadan direk ekleminin normal hizasına getirilmesi mümkün değildir. Ameliyat esnasında dirsek eklemini eski hizasına getirebilmek için genellikle plak ve vidalar yerleştirilmektedir.