Hipnozla süper güçlü olabilir miyim?

Birçok kişiye esrarengiz görünen hipnoz sağlık için yararlı mı? Bilimsel mi? Tüm bu soruların yanıtlarıyla hipnozun esrar perdesini aralayalım.

Hipnozun tanımıyla ilgili onlarca görüş var. Amerikan Psikiyatri Birliği’nin tanımına göre hipnoz, danışanın hipnotistin  yönlendirmelerine verdiği her türden yanıtın bileşkesi. Hipnoz ilk ortaya çıktığında birçok insana (ve tabii uzmanlara) saçma geldi. Ancak zamanla hipnozun hastaların ihtiyaçlarına yanıt verdiği bilimsel olarak kanıtlandı. Bu sürecin ardından anksiyete ve ağrı dindirmek amaçlı klinik çalışmalarda hipnozun geçerliliği kabul edilmeye başlandı. Hipnozun demans semptomlarını iyileştirmede de işe yaradığı saptandı.

Hipnoz nasıl çalışıyor?

Hipnotist kelimesini duyunca aklınıza ne geliyor? Hayalinizde sağa sola köstekli saat sallayan biri canlanıyorsa tamam. Bu imaj hipnotistlerle özdeşleşeli çok oluyor. İşin aslı, hipnotist kişiyi hipnotize etmiyor. Kişinin kendi içsel sürecine dönmesini, hipnoza ulaşmasını sağlıyor.

Hipnoz yüksek düzeyde dikkat yardımıyla, kişinin transa geçme halidir. Kişinin dikkat düzeyi, telkine açıklığı, güçlü imajlara sahip olması gibi faktörler de hipnozun oluşumunu etkiliyor.

Hipnozu ne etkiliyor?

Hipnozun gerçekleşmesi kişiden kişiye değişiyor. Hipnoz yaşayanlar bunu dış dünyadan kopma (ya da aşırı rahatlama) hali olarak ifade ediyor. Bazılarına göreyse bu, bilinçlerinin irade dışı kapandığı bir an. Kimileri hipnotistle konuştuklarını hatırlıyor, geçen diyalogu gayet net hissettiğini belirtiyor.

Ernest Hilgard’ın yaptığı deney konuya güzel bir örnek oluşturur. Deney hipnotize edilmiş kişilerle, edilmemişlerin donmuş suda verdikleri tepkileri araştırıyor. Deney sonucunda hipnoz edilmeyen  kişiler kollarını donmuş suya soktuklarında  acı hissedip ellerini çekiyorlar. Ancak hipnotize edilmiş kişiler donmuş suda kollarını uzun dakikalar boyunca tutabiliyorlar. Bu ilginç sonuçlar hipnozun etkinliğini kanıtlıyor.

Hipnoz kime yapılır?

Hipnoz etkinliği bilimsel olarak kanıtlanalı pek çok araştırmada ve tedavide kullanılıyor. Özellikle bazı sağlık sorunlarında çok etkili:

•    Ağrılı romatizma hastalıklarında acının dindirilmesi
•    Doğum sancısının azaltılması
•    Demans semptomlarının (bunama belirtilerinin) azaltılması
•    Kemoterapi gören hastaların hastalıkla mücadelelerini kolaylaştırma; yan etkilerin azaltılması
•    Diş ağrıları ya da diş tedavilerinde, diş çekiminde
•    Sedef ya da siğil gibi cilt hastalıklarında
•    İrritabl bağırsak sendromu semptomlarının giderilmesi

Hipnoz olabilir miyim?

Birçok insan hipnozu saçma buluyor; hipnotize olacağına inanmıyor. Ancak sayısal veriler bunun tam tersini söylüyor:

•    İnsanların %50’ si hipnoza yatkın
•    Çocuklar hipnoza daha yatkın
•    Yetişkinlerin yaklaşık olarak sadece %10’unun hipnoza girmesi çok zor ya da imkansız
•    Travmalarını bastırmış insanlar hipnoza daha kolay giriyor

Hipnoza girmek istiyorsanız oraya açık zihinle gidin. Uzmanlar açık bir zihinle hipnozun daha kolay olduğunu söylüyor.

Hipnoz efsaneleri doğru mu?

Efsane 1: Hipnozdan çıkınca hipnoz sırasında yaşadığınız hiçbir şeyi hatırlamazsınız.

Evet, belki bazı hastalarda bu amnezi oluşabilir. Ancak hastaların çoğunluğu hipnoz sırasında neler olduğunu hatırlıyor. Hipnozun hafıza üzerindeki etkisi kişinin hipnoz öncesinde ve sırasında bazı şeyleri unutmasına yol açabilir. Ama bu etki kısa sürelidir.

Efsane 2: Hipnoz işlediğiniz bir suçun tüm detaylarını hatırlamanızı sağlayabilir.

Hipnozun hafızaya ulaşmayı kolaylaştırdığı bir gerçek. Fakat bu etki popüler medyada abartıyla anlatılıyor. Araştırmalar hipnozun belli bir anıyı hatırlamanızı sağlamadığını, o anıyla ilgili kesin bilgiye ulaştırmadığını ortaya koyuyor. Hipnoz sadece çarpık anılara ulaşmanızı kolaylaştırıyor. Kısacası doğru anınıza kesin şekilde ulaşmanızı sağlamıyor.

Efsane 3: Siz istemeseniz de hipnotize edilmiş olabilirsiniz.

Hayır. Hastanın onayı olmadıkça bu işlemin yapılması yasaktır. Hiçbir hastadan gönüllü onay alınmadan hipnoz yapılamaz.

Efsane 4: Hipnotist siz hipnoz altındayken size istediği her şeyi yaptırabilir, sizi kontrol edebilir.

Hipnotistler sizin değerlerinize  ya da ahlak kurallarınıza uymayan şeyleri size yaptırmaz; siz hipnoz altında bunu zorla yapmazsınız.

Efsane 5: Hipnoza girenler süper güçlü, atletik veya üstün yetenekli hale getirilebilir.

Bu efsane doğru bilinen yanlışlardan. Hipnoz performansı arttırmak için motivasyon amaçlı kullanılabilir ama sizi sahip olduğunuz fiziksel kapasitenin ötesine taşıyamaz.