Hava temizleyiciler alerjilerde ne kadar etkili?

Hayvan derisi döküntüleri, toz maytı ve rutubet gibi kapalı ortam alerjenleri astım ve alerjik semptomlarının başlıca sebeplerinden. Kapalı ortam alerjisine bağlı rahatsızlık yaşayan insanların çoğu; yukarıda bahsi geçen alerjen maddelere uzun süre boyunca, genellikle uyku süresince, maruz kalmışlardır. Alerji testleri kapalı ortam alerjenlerine karşı alerjilerin varlığına işaret ettiğinde, öncelikle alerjik semptomların azalması için alerjenlerden kaçınma yöntemleri uygulanır. Alerji ve astım semptomlarını tetikleyen ve havada bulunan alerjen maddelerin miktarını azaltmak için evlerde ve kapalı ortamlarda kullanılan hava filtreleri bu yöntemlerin başında gelir.

Kapalı ortam havasından ayrıştırılabilen alerjenler

Kapalı ortamlarda hava filtresi kullanarak temizlenilebilen alerjenler genellikle yalnız kapalı ortamlardan kaynaklanan alerjenlerdir (ör: rutubete bağlı küf, hayvan tüyü vb.). Polen vb. gibi alerjiler için ise hava filtresi kullanmak değil, cam ve kapıları kapalı tutmak faydalı olacaktır. Polenler açık bir boşluktan evin içerisine girdiğinde, evi polenlerden hava filtresi kullanarak arındırmak pek mümkün olmayacak çünkü birçok polen yere değdiğinde orada tutunmaya yetecek büyüklükte olur.

Fakat, hayvan deri döküntüsü vb. gibi alerjenler genellikle hava yoluyla taşınır; bu yüzden de bir hava filtresi yoluyla oda veya ev havasından ayrıştırılabilir. Toz maytı, hamamböceği, polen ve mantar küfü alerjenleri ise genellikle havada asılı kalmak için fazla büyüktür ve hava filtreleri tarafından yakalanamazlar.

Isıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinde hava filtresi kullanımı

Bütün ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinde devir daim yaptıkları hava içerisindeki parçacıkları ortama salmamak için bir çeşit  hava filtresi bulunur. Bu filtreler bazen cihazların içerisinde bazen de havalandırmayı gerçekleştiren boru veya kanal sistemi içerisinde yer alır. Evlerdeki havalandırma sistemlerinde bulunan hava filtrelerinin düzenli olarak değiştirilmesiyse, kapalı ortam alerjenleriyle savaşmak için oldukça iyi bir yöntem.

Havalandırma sistemlerinde bulunan bu filtreler, havada bulunan parçacıkları filtreler ve ayırabildikleri parçacıkların büyüklüklerine göre sınıflandırılırlar. MERV (Minimum Efficiency Reporting Value) adı verilen sistem, ev kullanımı için dizayn edilen filtreleri MERV 1 ve MERV 12 arasında 12 farklı sınıfa ayırır. Derece yükseldikçe filtre hassasiyeti, yani küçük parçacıkları ayırabilme gücü, artar.

Genelde mavi dokuma fiberglas ve benzeri maddelerden yapılan ucuz hava filtreleri MER 1 veya MERV 2 sınıfıdır ve kapalı ortam alerjenlerinin havadan arındırılmasına çok yardımcı olmaz. Fiberglas veya pamuktan, pileli kumaş şeklinde yapılan hava filtreleriyse alerjenlerin filtrelenmesinde çok faydalı. MERV 11 veya MERV 12 sınıfına girerler. Bu filtreler genellikle evdeki alerjen madde miktarını azaltmaya yardımcı filtreler olarak satılır. Havalandırma filtreleri; paket üzerinde tavsiye edilen zaman aralıklarında, eğer bir zaman aralığı tavsiye edilmiyorsa birkaç ayda bir, değiştirilmeli.

Taşınabilir hava temizleme cihazları

Havalandırma filtresi kullanımının yeterli olmadığı durumlarda (genelde evde rutubet olması veya hayvan beslenmesi durumlarında), taşınabilir bir hava temizleme cihazı kullanımı faydalı olacak.

Hava temizleyiciler genellikle iki tiptir:

–    İyonizerler
–    HEPA hava filtreleri

İyonizer hava temizleyicilerinin alerjenlere karşı kullanılması pek cazip değil. Bu sınıf hava temizleyiciler; elektrik yüklü metal bir plaka yardımıyla manyetik çekim kuvveti yaratarak havadaki gözle görülmeyen parçacıkları mıknatıs gibi kendilerine çeker; fakat yan ürün olarak Ozon gazı üretirler. Ozon gazı, havayı kirletmesi ve insan vücudunu tahriş etmesinin yanında, astım ve alerji semptomlarını da tetikler.

HEPA filtreleri (High-Efficiency Particulate Air Filters) havayı temizlemek için değiştirilebilir bir filtre kullanır. HEPA tabanlı bir filtre, odadaki havayı emilim kanalından alır; hava filtresinden geçirir ve temizlenmiş havayı odaya ikinci bir boşluktan geri pompalar. Kapalı ortam alerjilerine yol açan alerjenler bu işlem sırasında hava filtresine takılır. En sağlıklı hava temizleme yöntemi HEPA tabanlı hava temizleyiciler. Üstelik yan ürün olarak Ozon gibi zararlı bir gaz üretmemeleri de diğer artıları. Fakat unutmayın HEPA filtre tabanlı hava temizleyicilerinin hava filtreleri düzenli olarak değiştirilmediği takdirde cihazlardan tam verim alınamaz.