Hangi süt daha iyi?

Bugünlerde market raflarında sütsüz süt dahil onlarca tür var. Laktoz intoleransı ve süt alerjisi kol geziyor. Seçimi neye göre yapmalı? Hangi süt daha iyi?

Sokaklarda güğümle süt satılan devir kapanalı çok oldu. Sütler sadece kutuya girmekle kalmadı. Hızla çeşitlendi. Laktozsuz süt önceleri hayaldi şimdi gerçek. Hayvansal kökenli olmayan süt türleri giderek yaygınlaşıyor: Soya sütü, pirinç sütü, badem sütü.. Dileyene yulaf sütü, buğday sütü. Belki inanmayacaksınız ama kenevirden yapılan süt bile var.

bitkisel süt Bitkisel kökenli sütler son yıllarda popülerliğini arttırdı.

Kim süt içmemeli?

Bazıları laktoz intoleransı denen bir sorun nedeniyle doğal süt içemez. Laktoz içermeyen sütler özellikle böylelerine uygun bir seçim. Kimi de süte alerjik. Bunlar doğal süt

içemedikleri gibi işlenmiş süt ürünleri bile tüketemezler. Bitkilerden üretilen yapay sütler bu durumda makul bir seçenek.

Beslenme uzmanları hem doğal hem de laktozdan arındırılmış inek sütü için aşağı yukarı aynı fikirde: İnek sütü tam bir kalsiyum deposu. D vitamini yönünden zengin. Protein desen bol. Kısaca süt vazgeçilecek gibi değil. Özellikle yetişme çağında bol bol içiniz.

Laktoz intoleransı nedir?

Laktaz süt şekeri laktozu sindiren enzim. Yeterince laktaz üretilemiyorsa içilen sütü hazmetmek neredeyse kabusa dönüşüyor. Sindirim sisteminde işlenemeyen laktoz ishal ve bulantı yapıyor. Midede şişme, gaz oluşumu görülüyor. Bu tabloya kısaca laktoz intoleransı deniyor.

laktoz Laktoz intoleransı yaş ilerledikçe ortaya çıkabilir.

Laktoz intoleransı düzeyi değişir. Kimi ara sıra kimi günde bir bardak süt içebilir. Bazıları içmeyi bırakın süt görmeye bile tahammül edemez. Laktaz üretimi kiminde az kiminde kiminde çok gerçekleşen kişisel bir özellik.

Laktaz üretimi ilerleyen yaşla azalıyor. Çocukken lıkır lıkır süt içen biri yetişkin yaşlarında laktoz intoleransı yaşayabilir.  

Nasıl önlenir?

Laktaz üretimi kişisel bir özellik olduğuna göre, içebildiğiniz süt miktarına dikkat edebilirsiniz. Az veya çok (ne kadar olursa olsun) doğal süt içilemiyorsa  zorlamanın anlamı yok. Süt içerken bir şeyler atıştırmak laktoz intoleransı belirtilerini hafifletebilir. Marketlerde laktozdan arındırılmış süt bulmak olanaklı. Laktozsuz sütle doğal süt arasında tat / lezzet farkı yok.

Süt alerjisi nedir?

Süt alerjisi ile laktoz intoleransı genellikle karıştırılır.

Laktoz intoleransı sindirim sisteminde laktozun sindirilememesiyle ilişkili. Oysa süt alerjisi bağışıklık sistemini ilgilendiriyor. Nadir rastlanan sağlık sorunlarından. 

Süt alerjisi çok şiddetli mide ağrılarına neden olabilir.

Bu sorunda bağışıklık sistemi sütte bulunan bir proteini yabancı madde kabul ediyor. Onunla savaşmak için antikor üretmeye başlıyor.

Belirtileri ne?

Ciltte kabartı. Kaşıntı. Gaz. Burun akması. Nefes almada zorluk. Süt alerjisi ve laktoz intoleransı belirtileri benzer olunca karışıklık kaçınılmaz.

Süt alerjisi tehlikeli olabilir. Süte alerjiniz olduğunu düşünüyorsanız hemen uzmana başvurmalı, alerji testi yapılmasını istemelisiniz. Bu sorun uzman yardımı almayı gerektirir. Kendi başınıza tanı koyamazsınız.  

Bitkisel süt yararlı mı?

Bitkilerden üretilen sütler laktoz intoleransı olanlar için güvenli bir seçenek olabilir. Süt sevmeyenler veya içmek istemeyenler deneyebilir.  

Sağlık dışında gerekçelerle süt içmeyenlerle vejetaryen görüşü benimseyenler de bitkisel sütleri tercih ediyor. 

Bitkisel sütlerin çeşitliliği dikkat çekici. Yulaf, Buğday, Patates, Kenevir.. “Yeni başlayanlar için sütsüz yaşam” kitabının yazarı Suzanne Havala Hobbs öteden beri bilinen soya, badem ve pirinç sütünü şöyle anlatmış:

“Sütsüz sütler tat ve kıvam yönünden farklı. Soya sütü inek sütünden daha kıvamlı. Pirinç sütü daha narin ve ince. Rengi beyaz. Oysa soya ve badem sütü hafif bej olur. İçerken badem tadı alabilirsiniz.”

Başka besin başka etki demektir. Protein, vitamin içeriği ve içim kalitesi yönünden doğal inek sütüne en yakın olan kuşkusuz laktozu giderilmiş inek sütü. Ama gerçekten süt sevmiyorsanız veya içmek istemiyorsanız özellikle vitamin takviyeli bitkisel süt alternatifleri kalsiyum ve D vitamini açığını kapamada bire bir.

Bitkisel süt takviyesi nedir?

Doğal sütün içerik ve kalitesine yaklaşmak için bitkisel sütlere kalsiyum, vitamin ekleniyor. Bitkisel süte eklenen takviyeler süt paketlerine açıklama olarak yazılıyor. Paket yazılarını inceleyerek bilgi edinmek en iyisi.

Süte kalsiyum eklemek demişken, bunun da birden fazla yolu olduğunu belirtmeliyiz. Örneğin soya sütü kalsiyum karbonat takviyeliyse daha kolay sindirilir. Trikalsiyum fosfat eklenen soya sütünün sindirimi daha zor olur.

Uzmanlar inek sütünden kaçınan vejetaryenlere B12 vitamin takviyeli bitkisel sütler öneriyor. B12 kırmızı kan hücresi yapımı için gerekli. B12 peynirde, yumurtada, ette bolca var ama vejetaryenler hayvansal besinlerden uzak duruyor.

En iyi bitkisel süt hangisi?

Bitkisel sütlerin protein içeriği ve niteliği değişken. Uzmanlara göre inek sütüne en yakın olan soya, en uzak olan pirinç sütü.

Hangi sütte ne kadar protein var?

Bir bardak inek sütünde yaklaşık 8 gr. protein var. Soya sütü için bu miktar 5 – 10 gr. arasında değişiyor. Bir bardak badem sütü 1 gram protein içeriyor. Pirinç sütü uçacak kadar hafif: Bardak başına protein miktarı yalnıza 0.28 – 1 gr.

Soya sütünün bu noktada avantajı büyük: Protein içeriği inek sütü gibi eksiksiz. İnsan bedeninde üretilemeyen (mutlaka dışarıdan alınması gereken) önemli aminoasitlerin tamamını  bulunduruyor. Bunlar hayvansal kökenli bileşenler ama (istisnai ve doğal olarak) soyada hepsi var. Soya sütü özellikle protein içeriğiyle inek sütüne iyi bir alternatif.      

Bitkisel sütlerde kolesterol var mı?

Tam, yarım yağlı veya az yağlı inek sütü doymuş yağlar ve kolesterol içerir. Yağdan kaçınmak öncelikse, yağ içeriği arındırılmış sütler tercih edilebilir. Soya, badem ve pirinç sütü (bitki kökenli sütler) kolesterol içermez.

Bitkisel sütle sütlaç pişer mi?

Bitkisel sütlerin kullanım alanı içmekle, kahveye eklemekle , kahvaltıda mısır gevreğine karıştırıp yemekle kısıtlı değil. Bitkisel sütler kokteyl, dondurma, püre, sos, çorba gibi sütle pişirilen yemeklere de uygun.

Bitkisel sütle yemek tarifi uygularken bir bardak inek sütü gereken yerde bir bardak soya sütü kullanabilirsiniz. Soya sütü esnektir. Sütlü yemeklerin tümü (tatlı dahil) soya sütüyle hazırlanabilir. Oysa pirinç sütü ince kıvamlı olduğu için sütlü tatlılara pek uymaz.

Bitkisel sütlerin bitki kökenli aromaları özellikle vanilya, çikolata esintili olabilir. Kek, kurabiye, krep, waffle, muffin pişirirken bu tür aromalı (badem gibi) bitkisel sütler kullanılabilir.

Bitkisel süt donunca ne yapmalı?

Bitkisel sütü buzluğa koymamak en doğrusu. Bitkisel süt donup çözülmeyle bozulmaz, tadı değişmez ama kıvamını kaybeder.