Hafızayı Geliştirmek İçin Faydalı Teknikler

Bilindiği üzere, insan hafızası daima güvenilmesi gereken bir şey değildir ve hatırlamamız gereken şeyleri pek sıklıkla unuttuğumuz söylenebilir. Peki bu konuda ne yapabiliriz? Bu iş sadece şansa mı bağlı? Hayır! Hatırlamanız gereken bilgileri unutmamanıza yardımcı olacak ve çağrışım yapmanızı kolaylaştıracak birçok yöntem var. Belki de bu yöntemlerden bazılarını zaten kullanıyorsunuz. Eğer kullandığınız bir yöntem yoksa ya da bu konuyla ilgili daha fazla şey öğrenmek istiyorsanız; makalenin devamında ilginizi çekecek birçok şey göreceksiniz.

SQ3R Yöntemi ile Hafıza geliştirme

İleride kullanmak üzere bazı şeyler öğrenmek ve bunları hafızanıza kaydetmek için kullanabileceğiniz en önemli yöntemlerden biri de, bu bilgileri öğrenme esnasında yakalamaktır. Bir bilgiyi hafızanıza ne şekilde işlediğiniz, bilginin uzun süreli bellekte nereye kaydedileceğini belirler. Eğer bilgi organize ve etkili bir biçimde işlendiyse, daha sonra hatırlanma ihtimali oldukça artar. SQ3R Yöntemi en iyi bilgi işleme yöntemlerinden birisidir.

Sq3r nedir ?

Sq3r nedir ?

Francis Robinson’ın SQ3R yöntemi, İkinci Dünya Savaşı sırasında Ordu Özel Eğitim Programı’na tabi ordu personelinin savaşta faydalı olabilecek kabiliyetlerini geliştirmeleri ve yeni yetenekler kazanmalarını sağlayan hızlandırılmış kurslardaki öğrenme süreçlerine yardımcı olmak için geliştirilmiştir.

1941 yılında, psikolog Francis Robinson yazılı unsurların öğrenilmesi ve hatırlanmasını kolaylaştıran sıra dışı bir yöntem geliştirdi.  Bu stratejiye SQ3R yöntemi — Survey (Tetkik), Question (Soru), Read (Okuma), Recite (Anlatma), ve Review (Gözden Geçirme) – adı verildi. Bu yöntemin ilk adımı, okunacak metinin tetkiki ve taramasının yapılmasıdır. Bunun için sadece birkaç dakikanızı ayırın. Metnin üzerinde bir göz gezdirin; başlıklara, alt başlıklara, tablo ve grafiklere hızlıca bir göz atın. Bu, okuduğunuz şeyin ne hakkında olduğunu bilmenize ve beyninizi öğrenme işlemine hazırlamanıza yardımcı olacaktır.

Bir sonraki adımda ise, metnin ilerleyen kısımlarında cevaplarını alacağınız sorular hazırlamanız gerekecektir. Bunu yapmanın en kolay yoluysa, başlıkları cevap olarak aldığınız sorular hazırlamaktır – örneğin, “SQ3R Nedir?”. Bir dizi soruyu kafanızda belirledikten sonra, metni okuyun ve sorularınıza aldığınız cevapları bir yere not edin. Öğrenilen bilgileri ileride hatırlamak için sorularınıza aldığınız cevapları ve metinde yer alan önemli noktaları ezberden tekrarlayın. Her şeyi tamamladıktan sonra, bilgileri uzun süreli belleğe kaydetmek için metni son bir kez gözden geçirin ve bu işlemi yaparken sorularınıza aldığınız cevapları ve metinde yer alan önemli noktaları ezberden tekrarlamaya devam edin.

Belleticiler (Mnemonik) ile Hafıza geliştirme

Belleticiler (mnemonik) hafızanızı geliştirmeniz için kullanılan ve uzun süreli hafızanızda kayıtlı bulunan bilgilerden faydalanarak hatırlama gerçekleştirmenizi ve çağrışım yapmanızı sağlayan stratejilere, örneğin tekerlemeler ya da formüller, verilen addır. Hemen hemen her insan okul hayatı boyunca en azından birkaç mnemonikle karşılaşır. Mesela, “p,ç,t,k,ş,h,f,s,” sert ünsüzlerinin “çift haseki paşa” kelimesiyle ilişkilendirilmesi bu duruma örnektir. Öğrenim hayatınız boyunca öğretmenleriniz size, aklınızda kalmalarını istedikleri bilgileri kolaylıkla hatırlamanız için faydalı belleticiler öğretmişlerdir. Kelime ilişkilendirme, görsel ilişki, kafiye, tekerleme ve formüllerin hepsi birer belletici olarak kullanılabilir. Hatta ihtiyacınız olan kelime ve ifadeleri hatırlamak için yazdığınız küçük hikayeler bile yazabilir ve bunları belletici (mnemonik) olarak kullanabilirsiniz.

Öğrendiğiniz bilgilerin hafızanızdaki kalıcılığını sağlamak için kullanabileceğiniz bir diğer yöntem de öğrendiklerinizi birilerine öğretmektir. Grup halinde çalışmak öğrenciler için oldukça faydalı olabilir; çünkü burada her öğrenci sırayla öğretmen rolüne bürünebilir ve aklında kalmasını istediği şeyi grubun diğer üyelerine anlatarak bu bilgilerin hafızasındaki yerini perçinleyebilir. Gördüğünüz gibi; bilgileri kaydetmek, çağrıştırmak ve hatırlamak için kullanabileceğiniz birçok yöntem bulunmaktadır. Bu yeni yöntemleri öğrenmeniz, bugüne kadar kullandığınız ve işe yarayan yöntemlerden vazgeçmeniz gerektiği anlamına gelmez; fakat halihazırda kullandığınız yöntemlerin yanına burada öğrendiklerinizi ekleyerek hafızanızı kuvvetlendirmeniz ve öğrendiğiniz bilgilerin kalıcılığını sağlamanız mümkündür. Yapılan araştırmalar, öğrenme yöntemleri arasına ilginç ve eğlenceli unsurlar eklemenin – örneğin yeni bir öğrenme tekniği kullanmak ya da çalışma rutininize değişiklikler getirmek – öğrenilen bilgilerin uzun süreli bellekten geri çağrılmasını kolaylaştırdığını göstermektedir.