Hafızam neden zayıf ?

Zihnimizdekilerin kalıcılığını belirleyen şey hafıza. Zihnimiz her gün farklı farklı pek çok bilgiyle karşı karşıya kalıyor. Bunların bazılarını sonra da hatırlıyoruz, bazılarını çabucak unutuyoruz. Öyleyse, unutma ve hatırlamanın esrarı nedir ? Beyinde hatırlamayı ve unutmayı hafızamız yönetiyor. Karşılaştığımız bilgi hafızamıza kodlandıysa onu hatırlamamız mümkün. Kısa süreli hafızadan uzun süreli hafızaya atılan bilgi gerekince çağrılabilir.
Arabanızı nereye park ettiğinizden önceki gün neler yaptığınıza dek hafıza büyük önem taşıyor. Bilginin kısa süreli hafızadan uzun süreli hafızaya atılmasında pek çok faktör etkili. Zihinsel prosesi daha iyi anlayabilmek için hatırlamayı etkileyen faktörleri bilmek gerekiyor.

Hatırlama ve Hafıza Arasındaki İlişki

Hatırlama tam anlamıyla nedir ? Sorunun yanıtını düşünürken aklınız karışabilir. Basit bir ifadeyle, hafıza bilgilerin saklanmasıyla ilgili bir prosestir diyelim. Sınava girdiğinizi düşünün. Soruları cevaplayabilmeniz karşılaştığınız her soruya ilişkin bilgiyi hafızanızdan çağırmanıza bağlı. Bilgi uzun süreli hafızanızda yoksa cevabı bulmanız güç. Uzun süreli hafızanızda hatırlatıcı ipucu yer alıyorsa, o ipucu hatırlamanızı kolaylaştırır. Bilginin uzun süreli hafızadan çağırılması için dört temel işlem gerekir.

Çağırma ve hafıza

Bilgiyi ipucu olmadan hatırlamayı sağlayan bir sistemdir. Geri çağırma ipucuna ihtiyaç duymadan hatırladığımız bilgilerde karşımıza çıkar. Sınavlardaki boşluk doldurma soruları bu türe örnek verilebilir. Hatırlayacağınız kelimeler için harf ya da anlam gibi ipuçları olmaz. Boşluğa gelecek kelimeyi sadece hatırlayarak bulabilirsiniz.

Bellek ve hafıza

Bellek denen sistem hafızanın yeniden yapılandırılmış hali; mantıksal ilişkiler kurulmasına ihtiyaç duyar. Parça parça ipuçlarıyla birleştirilir. Kompozisyon yazmak, verilen bir konu hakkında ödev hazırlamak gibi çalışmalarda belleğimizi kullanırız. Konuyla ilgili farklı ipuçlarını ya da alt konuları birleştirerek yeni bir yazı ortaya çıkarabiliriz.

Tanıma ve hafıza

Bilgiyle yeniden karşılaştığımızda bilgiyi yeniden tanımlamamızı, adlandırmamızı sağlayan sistem. Çoktan seçmeli soruların yer aldığı sınavlarda bu sistem devreye giriyor. Çünkü hatırladığımız bilgilerin farklı versiyonlarını seçip bulmamız gerekiyor. Burada da mantıksal ilişkiler kurmak şart.

Yeniden öğrenme ve hafıza

Bazen daha önce öğrendiğiniz bilgi araya zaman girince unutulur. Ancak aynı bilgiyi bir süre sonra yeniden hatırlamaya çalıştığımızda, hiç öğrenmediğimiz bilgiye oranla çok daha kolay olduğunu göreceksiniz.

Hafıza ve hatırlama sorunları

Hafıza ve hatırlama

Hafıza ve Hatırlama Sorunları

Hafıza hızlı çalışan yapıda. Her insanda bilginin kısa süreli hafızadan uzun süreli hafızaya gönderilmesi sırasındaki işlemler aynı. Ancak hafıza her zaman mükemmel çalışmaz. Bir sorunun cevabını bildiğinizi, ancak bir türlü hatırlayamadığınızı hissettiğiniz anlar yaşamış olmalısınız. Hani “dilimin ucunda” deriz. Bildiğimizi hatırlarız ama, asıl bilgi bir türlü aklımıza gelmez.

Bu durum size belki korkutucu gelebilir; hafızanızda sorun olup olmadığını anlamak için soluğu doktorunuzda alabilirsiniz. Olsun, endişenlenmeyin. Uzmanlara göre bu durum yaygın görülüyor. Genç yetişkinlerin büyük çoğunluğu, ayda en az bir – iki kez bu deneyimi yaşıyor. Hafızamıza aldığımız onca bilginin içinden cımbızla çekip çıkarması güç diyebiliriz buna. Başka bir zaman diliminde hatırlayabiliyorsanız sorun yok. Ancak bilgilerinizi asla, hiçbir koşulda hatırlayamıyorsanız acilen doktora başvurmalısınız.

Unutmak Hafıza Sorunu Mu ?

Unutkanlık hatırlamanın tersi olarak düşünülse de, aslında ayrı bir kavram. Bunu şöyle açıklayabiliriz: Hatırlamada güçlük çektiğiniz anlar olabilir. Ancak bu sizin unutkan olduğunuz anlamına gelmez. Hafızayı etkileyen bir çok faktör olduğunu unutmamak lazım. Depresyon, ağrı kesiciler, alkol ve uyuşturucu tüketimi, B12 vitamini eksikliği, stres, anksiyete her yaştaki insanlarda hafıza kaybına yol açabilmektedir. Hatta alerji için alınan basit bir antihistamin ilacı bile hafıza problemi ve unutkanlığa yol açabilmektedir. Bu yüzden bu faktörleri tespit etmek ve ortadan kaldırmak hafızanın düzelmesi için gereklidir.

Unutkanlığın yaşla birlikte ilerleyen hatırlamada gerileme durumu olduğunu unutmamak gerekir. Bunama yaşlılıkta olur ve genellikle Alzheimer sonucu olur.