Guatr hakkında bilmek istedikleriniz

‘Guatr nedir? Belirtileri nelerdir? Tedavisi var mıdır?’ Merak mı ediyorsunuz? Guatr hakkında bilmek istedikleriniz bu yazıda.

Guatr tiroit bezinin anormal bir şekilde şişmesi sonucu boğazda bir kitlenin oluşması. Kulağa biraz karışık geliyor olabilir, isterseniz sırayla gidelim. Öncelikle tiroit bezinin ne işe yaradığına bakalım.

Tiroit bezi

Tiroit bezi boyunda bulunan, soluk borusunun hemen önünde küçük kelebek şeklinde bir bez. Görevi tiroit hormonu salgılamak. Tiroit hormonunun görevi ise vücudun yiyeceği enerjiye dönüştürme işlemini yani metabolizmayı dengede tutmak, kontrol etmek. 

Tiroit bezi genelde fark edilmez ancak eğer şişerse boğazda guatr adı verilen bir kitle oluşturur.

Guatrın boyutu kişiden kişiye değişebilir. Çoğu durumda şişkinlik küçüktür ve hiç belirti vermez. Ancak daha ciddi durumlarda şişkinlik yutkunmayı hatta nefes almayı zorlaştıracak bir hal alabilir.

Guatr ne kadar yaygın?

Guatr insanların %4 – 7’sini etkileyen yaygın bir durum. Ancak çoğu durumda şişkinlik görülmeyecek kadar küçük olur. Guatr kadınlarda erkeklerde olduğundan daha yaygın.

Guatrın birçok nedeni olabilir. Bu nedenleri sıralayalım:

Tiroit bezinin çok fazla çalışması (hipertiroidizm)

Tiroit bezinin az çalışması (hipotiroidizm)

Hamilelik

İyot eksikliği (iyot balık ve sütte bulunan bir mineral)

Guatrın tedavisi altında yatan nedene bağlı olarak değişir. Çoğu durumda guatr küçükse çok sorun yaratmaz. Bekleyip görmek gerekebilir hatta uygulanacak yöntemlerden biri beklemek.

Uygun olabilecek başka tedavi yöntemleri tiroit hormon takviyesini kapsayabilir. Bunu aldığınız besinlerle sağlayabilirsiniz. Daha ileri ve ciddi boyuttaki guatrlar cerrahi işlemle alınabilir. Çoğu guatr kanser değildir yani iyi huyludur ancak 20 vakadan 1’inin tiroit kanseri işareti olabileceği istatistiği de göz ardı edilmemeli.

Guatrın belirtileri

Bahsettiğimiz gibi guatrın en belirgin belirtisi tiroit bezlerindeki şişme. Bu şişkinlik sonucunda boğazda bir kitle oluşması. Yutkunduğunuzda bu kitle aşağı yukarı hareket edebilir.

Öksürmek

Boğazda sıkılma hissi

Seste değişiklik

Nadir olarak yutkunmada ya da nefes almada güçlük ya da nefes alırken ses çıkması

Guatr türleri

Yayılmış küçük guatr: Tiroit bezinin tamamı şişerek büyür ve dokununca yumuşak bir his verir.

Nodül guatr: Tiroit bezindeki şişliğin tek parça halinde yani nodül olarak görülmesi. Dokunulduğunda yumru yumru bir his verir.

Guatr teşhisi

Guatrınız varsa fiziksel muayene yoluyla teşhis etmek mümkün. Ayrıca tiroit bezinizin nasıl çalıştığını anlamak için bazı testlere de gerek duyulabilir.

Fiziksel muayene

Doktorunuz şişkinlik var mı yok mu anlamak için boynunuzu muayene eder. Guatrınız daha önce bahsettiğimiz iki şekilde de olabilir. Yutkunurken nodülün hareket edip etmediğini görmek için yutkunmanızı isteyebilir. Guatrın altında yatan nedeni bulmak için bir tiroit testine de ihtiyaç duyulabilir. 

Tiroit fonksiyon testi

Tiroit fonksiyon testi belirli hormonların seviyelerinin ölçülmesiyle yapılır. Tiroit bezleri iki tür hormon üretir. Biri tiroksin diğeri tiriiyoditironin. Her iki hormonun da aşırı miktarlarda olması tiroit bezlerinin fazla aktif olmasının altında yatan başka bir sorunun habercisi demektir. 

Tiroit bezleriniz çok yavaşsa hipofiz bezleri tiroit görevi gören bir tür hormon salgılar. Bu hormonun yüksek seviyelerde olması durumunda tiroit bezleri az çalışıyormuş gibi görünebilir.

Ultrasonla görüntüleme

Ultrasonla görüntüleme ses dalgalarıyla vücudun bir parçasının görüntülenmesi anlamına gelir. Ultrasonun kullanılabileceği işlemler şunlar:

Tiroit bezlerinizin görüntülenmesinde

Tiroit bezlerinin büyüklüğünün belirlenmesinde

Tiroit bezlerinde büyümüş nodülün varlığının tespitinde

İnce iğne aspirasyonu

İnce iğne aspirasyonu guatrdan küçük bir parça alınması anlamına gelir. Biyopsi yardımıyla guatrdaki hücreler test edilebilir. Bu işlem sırasında, arkasında şırınga olan ince bir iğne boğazınızdaki guatra batırılır. Guatrın içindeki sıvıdan ya da dokudan küçük bir örnek şırınga yardımıyla alınır. Daha sonra alınan örnek guatrın içindeki hücreleri analiz etmek için laboratuvara test edilmeye götürülür.

Uzmanlarımız sorularınızı bekliyor.