Gluten ve Pankreasın İlişkisi Nedir?

İnsan sindirim sistemi ağız, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak gibi karaciğer, pankreas ve safra kesesine gidene kadar içlerinden yemek geçebilen ve yemekleri parçalara bölebilmek için gerekli enzimleri sağlayan boş organlardan oluşur. Gluten’e tolerans gösterememe gibi besinlerin emilimini engelleyen durumlar pankreas işlevsizliği gibi sindirim sistemiyle alakalı problemlerden olabilir. 

Pankreasın Rolü

Pankreasınız midenin hemen arkasına yerleşmiş bezedir ve iki hücreye sahiptir. Langerhan adacıkları kandaki glikoz ve şeker seviyesini düzenleyen iki hormon olan glukagon ve insülin üreterek endokrin sistemiyle beraber çalışır. Aziner hücreleri olarak adlandırılan pankreasın içindeki ekzokrin hücreleri, karbonhidratları sindirmek için amilaz enzimlerini, yağı sindirmek için lipaz enzimlerini, proteini sindirmek için proteaz enzimlerini üretir.

Glutene Dayanıksızlık

Bilim adamları buğday, çavdar ve arpada bulunan karmaşık yapılı proteinlere gluten ismini takıyorlar. gluten dayanıksızlığı, gluten aldıktan sonra bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sindirim sistemi duvarlarına saldırmasıyla olan çok görülmeyen bir mide rahatsızlığıdır. İnce bağırsakların hücrelerinin yok edilmesi zamanla besinlerin emilimini zorlaştırır ve belirtileri mide bulantısı, kabızlık, ishal, karın ağrısı, gaz, şişme, kusma, yorgunluk ve kilo kaybıdır.

Ekzokrin Pankreatik Yetmezlik

Pankreatit gibi pankreas rahatsızlıkları uzun süreçte pankreasta iltihaba neden olur ve pankreasın sindirim sistemi için yeterli enzim üretemediği durum olan ekzokrin pankreatik yetmezliğe neden olur. Ekzokrin pankreatik yetmezliği olan hastalar yağları kırıp emilimini gerçekleştiremediği için kronik ishal ile uğraşmak zorunda kalırlar. “Sindirim sistemi hastalıkları ve bilimi” isimli bir araştırmanın belirttiğine göre glutene dayanamayan hastalarda aynı zamanda kronik ishalden rahatsızlık yaşamaktalar ve bu hastaların ishal olanlarının yüzde 30’u aynı zamanda ekzokrin paktreatik yetmezliğe yakalanmışlar.

Tedaviler

glutene dayanıksızlığın özel bir tedavisi olmamakla beraber tek yol hasar gören bağırsakları iyileştirmek, belirtileri azaltmak, tekrarlanmamasını sağlamak ve glutensiz bir diyet takip etmektir. İşlenmiş yiyecekler, salata sosu ve diğer soslar gibi gizli gluten içeren yiyecekler nedeniyle tamamen glutensiz bir diyet tertip etmek çok zor ve zaman alıcı bir şeydir.  Eğer glutene dayanıksızlığınız varsa bir doktora veya resmi diyetisyene danışarak gluten içeren yiyeceklerin listesini alın ve yiyecek paketlerindeki besin değerlerini okumayı öğrenin. Eğer glutensiz diyetiniz sonucunda ishaliniz geçerse doktorunuz pankreasınız sağlığını görmek için bir test uygulayabilir.  Eğer doktorunuz ekzokrin pankreatik yetmezliğiniz olduğunu söylerse size sisteminizi hızlandırmak ve etkin bir sindirim sistemi sağlamak için enzim hapları yazabilir.