Glokom nereden geliyor?

Glokom nereden geliyor? Glokom çoğu zaman anne baba mirası. Yaşlanınca ortaya çıkmasıysa kaderin bir cilvesi. 

Glokom göz içindeki sıvı hacminin artmasına bağlı. Sıvı artınca göz içinde basınç da artıyor. Beyne görüntü ileten optik sinire baskı yapmaya başlıyor.

Bu durum uzun zamana yayılırsa glokom görüşü perdeliyor, hatta körlüğe neden oluyor. 

Glokom nasıl anlaşılır?

Glokom ansızın gelir. Acı, ağrı vb. belirgin semptom görülmez. Glokom tanısı için yılda en az bir kez göz doktoruna görünmek şart. Özellikle 40 yaş üstünde olanlar, ailesinde glokomdan yakınanlar göz muayenelerini aksatmamalı. Diyabet vb. başka sağlık sorunlarıyla glokom riskinin daha da büyüyeceği unutulmamalı.

Göz içinde basınç ne demek?

Glokom, kornea ve iris katmanları arasında bulunan sıvıyı tahliye eden kanalın tıkanmasıyla ortaya çıkıyor. Drenaj sıkıntısına neyin yol açtığı henüz tam anlamıyla bilinmiyor ama sorunun genetik mirasla aktarıldığı ortada.

Glokom neden oluyor?

Genetik miras dışında gözün sert bir cisme çarpması, kimyasal maddelere maruz kalması, iltihaplanması, damarların tıkanması, ameliyat gibi nedenler de glokomu tetikleyebilir. Glokom çoğu zaman kısa bir gecikme ve yoğunluk farkıyla her iki gözde de görülüyor.

Glokomun kaç türü var?

Açık açılı glokom: En sık görülen glokom türü. Geniş açılı glokom da denir. Göz yapısal olarak normal görünür. Sıvı doğal akışını gerçekleştiremez.

Kapalı açılı glokom: Akut veya kronik glokom diye geçer. Dar açılı glokom da denir. Nadiren rastlanır. Birdenbire gelişir. İris ve kornea arasında yer alan kanalın dar olması sıvı akışını engeller. Göz bebeğinin fazla açılması da aynı sonuca yol açabilir.

Kim glokom olabilir?

Glokom genellikle 40 yaş üstünde görülse de gençler, çocuklar ve bebekler de glokom olabilir. Afrika’da glokoma daha sık, daha genç yaşta rastlanıyor. Hastalık bu bölgede çok daha şiddetli seyrediyor.

Riski yüksek olan gruplar:

•    Afrikalı, İrlandalı, Rus, Japon, İspanyol, Eskimo ya da İskandinavyalı olanlar

•    40 yaşın üzerindekiler

•    Ailesinde glokom geçmişi olanlar

•    Gözleri zayıf olanlar

•    Diyabet hastaları

•    Steroid içeren ilaç (örneğin prednizon) kullananlar

Glokom belirtileri ne?

Glokom çok az belirti veriyor. Bazen hiç anlaşılmıyor. Geniş görüşün kaybedilmesi yaygın görülen ilk semptomlardan. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ani baş ve göz ağrıları, görüş bulanıklığı ve halüsinasyonlar yaşanıyor.  

Ne zaman doktora gitmeliyim?

Aşağıdaki semptomlardan birini yaşıyorsanız derhal göz doktorunuza görünmelisiniz:

•    Işığa bakınca hale görüntüsü

•    Görüş yitimi. Görüşün daralması

•    Gözde kızarıklık. Göz ağrısı

•    Puslu göz bebekleri

•    Mide bulantısı. Kusma

Glokom tanısı için görüş ve göz testi yapılıyor. Bu testle optik sinirin durumu kontrol ediliyor. Glokom hastalığında bu sinirin görünümü değişiyor. Sorun ilerledikçe bu değişimler daha da büyüyüp belirginleşiyor.

Optik sinirin fotoğrafları çekilerek hastalığın zamana bağlı gelişimi izlenebilir. Glokom tanısı için gözdeki sıvı basıncını ölçmeye yarayan bir test yöntemi daha var. Glokom testleri kısa sürüyor. Can yakmıyor.

Glokom nasıl tedavi edilir?

Göz damlası, lazer ameliyatı ve mikrocerrahi glokom tedavisinde kullanılan yöntemlerden.

Göz damlası: Sıvı oluşumunu azaltabilir. Sıvının dışarı akışını arttırabilir.

Gözlerin kızarması, kaşınması, görüşün bulanması ve alerji gibi yan etkileri olabilir. Bazı glokom ilaçları kalbi ve ciğerleri olumsuz etkileyebilir. Başka nedenlerle kullandığınız diğer ilaçlar hakkında doktorunuza bilgi vererek ilaç etkileşiminden korunabilirsiniz.

Lazer operasyonu: Açık açılı glokomda biriken sıvının akışını kolaylaştırır. Kapalı açı glokomda akışı kısıtlayan yapıyı ortadan kaldırabilir. Birden fazla operasyon yöntemi var:

Trabeküloplasti: Tıkanan trabekuler ağ yapıyı lazerle temizleyip sıvı akışı sağlamayı amaçlıyor.

İridotomi: Bu yöntemde (yine aynı amaçla) iris üzerine küçük bir delik açılıyor.

Siklofotokoagülasyon: Sıvı üretiminden sorumlu orta katmanlara tutulan lazer demetleriyle sıvı üretimi azaltılıyor.         

Mikrocerrahi: Trabekülektomi operasyonuyla biriken sıvıyı tahliye edecek bir kanal açılarak glokoma neden olan intraoküler basınç düşürülüyor. Bu operasyonun yinelenmesi gerekebilir. Bazı hastalarda glokom implantı en iyi çözüm. Geçici veya kalıcı görüş yitimi, kanama, enfeksiyon gibi yan etkiler görülebilir.

Açık açılı glokomun göz damlaları, lazer trabeküloplasti ve mikrocerrahiyle tedavisi yaygın. Tedavinin ilk aşamasında çoğunlukla ilaç kullanılsa da kimi hastalarda (özellikle ilk dönemde) lazer operasyon veya mikrocerrahi etkili sonuçlar veriyor.

Glokomla doğan bebeklerde sorun ileri düzeyde gelişebilir. Bu durumda operasyon tek seçenek olabilir.

Glokom önlenir mi?

Önlenemez. Erken tanı ve tedaviyle denetim altına alınabilir. Glokomun neden olduğu görüş kaybının dönüşü yok. İlaç tedavisi veya operasyon sıvı basıncını düşürerek sorunun ilerlemesini önleyebilir. Glokomdan yakınanlar görüşlerini yitirmek istemiyorlarsa tedavilerini aksatmamalı. Düzenli olarak göz kontrollerini yaptırmalı.