Fiziksel terapide nasıl yardım alınır?

Bir sakatlık geçirmeyen birçok insan kısıtlanma olmaksızın hemen her hareketini rahatlıkla gerçekleştirebilir. Fakat belirli bir sakatlık veya hastalık sonrasında hareket kabiliyetinizde uzun süre hareketsiz kalmaya bağlı bazı kısıtlanmalarla karşılaşabilirsiniz. Bu gibi sakatlıklar esnasında veya sonrasında yatağa girip çıkarken, yatak içerisinde hareket ederken, oturup kalkarken, hatta belki yürürken dahi başka bir insanın yardımına ihtiyaç duyuyor olabilirsiniz. Bunun yanında, düzgün bir şekilde yürüyebilmek veya dengenizi sağlamak için baston veya koltuk değneği vb. aletlere ihtiyaç duyuyor olabilirsiniz. 

Bir hastanede tedavi görüyorsanız hastanede çalışan bir fizik tedavi uzmanı, hareket kabiliyetinizi değerlendirecek ve taburcu olmanın sağlığınıza uzun vadeli etkisi olup olmadığı konusunda gerekli kararı verecektir. Eğer mevcut sakatlık veya rahatsızlığınız sebebiyle hastaneye gidip gelmek sizin için sıkıntı yaratıyorsa işlevsel hareket kabiliyetinizi değerlendirmesi için bir fizik tedavi uzmanını evinize çağırabilirsiniz. Bu gibi durumlarda fizik tedavi uzmanının evinizde güvenli ve doğru bir şekilde hareket etmenize fayda sağlayacak fikirler üretebileceğini de göz önünde bulundurmak gereklidir. 

Fizik tedavi uzmanınızın değerlendireceği üç ana işlevsel hareketlilik kabiliyeti bulunmaktadır. Bunlar yatak içerisindeki hareket kabiliyeti, transferler ve ambülasyondur.

Yatak içerisinde hareket: Bu başlıkta, yatak içerisindeki hareket kabiliyetiniz değerlendirilir. Yatak içerisinde sağa sola dönmek, kaymak, yatar pozisyondan oturur pozisyona veya oturur pozisyondan yatar pozisyona geçmek gibi hareketler yatak içerisindeki hareket başlığında incelenir. Hastalığınızın durumuna bağlı olarak yatak içerisindeki hareket kabiliyetiniz kısıtlanabilir ve hareket etmek için yardıma ihtiyaç duyuyor olabilirsiniz.

Transferler: Transfer, bir yüzeyden diğerine doğru gerçekleştirilen harekete verilen addır. Burada kastedilen, sandalyeden yatağa geçerken veya koltuktan sandalyeye geçerken yaptığınız hareketlerdir ve bu gibi hareketleri yaparken yardıma ihtiyaç duyuyor olabilirsiniz. 

Ambülasyon: Ambülasyon yürüme kabiliyeti anlamına gelir. Vücudunuz bir hastalık veya sakatlık sebebiyle zayıf düştüğünde yürüme kabiliyetiniz kısıtlanabilir ve düzgün bir şekilde yürümek için baston, değnek gibi aletlerin veya başka bir insanın yardımına ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu gibi durumlarda, fizik tedavi uzmanınız bir demarş değerlendirmesinden sonra yürüme kabiliyetinizin artması için çeşitli yöntemler geliştirebilir ve tavsiyelerde bulunabilir. 

İşlevsel hareket kabiliyetinizi arttırmak için hastalığınızın ciddiyetine bağlı olarak, farklı seviyelerde yardıma ihtiyaç duyacaksınızdır. Fizik tedavi uzmanınız rahatsızlığınıza bağlı olarak yatak içerisindeyken, otururken veya yürürken daha kolay hareket etmenize yardımcı olacak tedaviler geliştirecektir. Ayrıca işlevsel hareket kabiliyetinizdeki kısıtlanmaların uzun süreli olması durumunda fizik tedavi uzmanları aile üyelerinizi ve yakın arkadaşlarınızı size nasıl doğru yardım sağlayacakları konusunda da eğitebilir. Az önce bahsettiğimiz “farklı seviyelerdeki yardımlar” aşağıda detaylı olarak anlatılmaktadır. 

Maksimal yardım: Maksimal yardım, hareket esnasındaki işin %75’inin fizik tedavi uzmanı, %25’inin ise sizin tarafınızdan yapılması anlamına gelir.

Makul yardım: Makul yardım, hareket esnasındaki işin %50’sinin fizik tedavi uzmanı, %50’sinin ise sizin tarafınızdan yapılması anlamına gelir.

Minimal yardım: Minimal yardım, hareket esnasındaki işin %25’inin fizik tedavi uzmanı, %75’inin ise sizin tarafınızdan yapılması anlamına gelir.

Temaslı koruma yardımı: Temaslı koruma yardımı, fizik tedavi uzmanının bir veya iki elini kullanarak, hastanın hareket etmesine destekte bulunmaksızın sadece hastanın güvenliğini sağlamak amacıyla yardım etmesi durumudur. Bu durumda, hastanın vücudunu dik tutmak veya dengesini sağlamasına yardımcı olmak için temas kurulur.

Hazır bulunma yardımı: Hazır bulunma durumunda, fiziksel tedavi uzmanı hastaya herhangi bir temasta veya yardımda bulunmaz. Fakat hastanın dengesini kaybetmesi ve bunun sonucunda güvenliğini tehdit edecek bir durumun oluşmasına karşı hastanın yanında hazır bulunur. 

Bağımsız: Bağımsız hareket, bütün fizik tedavi uzmanlarının hastalarını ulaştırmak istediği durumdur. Bağımsız hareket durumunda hastalar bütün işlevsel hareketleri yardım almadan ve sağlık durumlarını riske etmeden başarabilirler.

İşlevsel hareket kabiliyeti belirli hastalık veya sakatlıklar sonucu bozulabilir. Kaslarda zayıflama, harekete bağlı ağrı ve acı ile denge kaybı gibi sebeplerden dolayı hareket kabiliyetinde kayıplar yaşanabilir. Yukarıda bahsi geçen yardım seviyelerini anlamanız, işlevsel hareket kabiliyetinizi ve hareket edebilirliğinizi arttırabilmeniz açısından önemlidir.