Fizik tedavi nasıl uygulanıyor?

Fizik tedavi gerektiren sağlık sorunları saymakla bitmez. Peki fizik tedavi nasıl uygulanıyor?

Fizik tedavi mekanik nedenlerle ilişkili tüm sağlık sorunlarını kapsayan etkili tedavilerden. Her hastaya başka türlü uygulanıyor. Kendi içinde çeşitli kolları var. Özellikle sıcak, soğuk ajanlar ve tens uygulamaları yaygın.

UltrasonUltrason fizik tedavide en sık başvurulan uygulamalardan.

Sıcak ajan

Sıcak ajanlar sorunlu bölgenin ısısını arttırıyor. Kan akışını hızlandırıyor. Temel ilke yüzeye ve derine ısı verecek arayüzler kullanmak.

Soğuk ajan

Soğuk ödemi yavaşlatır. Burkulma, yaralanma gibi durumlarda bölgeyi soğutacak arayüzler (soğuk ajanlar) kullanılır. Sorunu izleyen ilk 24 saat içinde uygulanabilir. Yöntemlere bakalım:

Soğuk paketler: 12°C – 15°C arası soğuk paketler sorunlu bölgeye konulur. Dikkat: Sıcaklık daha düşük olmamalı. 20 dakikayı aşan soğuk uygulaması dokuya zarar verebilir.

Buharlaşarak soğuyan spreyler: Maçta sakatlanan futbolculara uygulanan yöntem. Spreyle sorunlu bölge soğutuluyor.

Soğuk su: Damarlarda büzülmeye, kan akışında yavaşlamaya neden olur. Özellikle iltihaplı bölgelerde kullanılır.

Kriyoterapi odaları: Hasta özel kıyafetlerle bir dizi soğuk hava odasına giriyor. Beden soğuk ortamda hayati tehlike algısıyla hareket ediyor. Kan akışını önem sırasına göre dağıtıyor. Beyin endorfin salgılıyor. Ağrı azalıyor.

Tens uygulamaları   

Tens yönteminde hastanın cildine elektrotlar bağlanıyor. Elektrik akımı veriliyor. Sinirler uyarılıyor. Özellikle doğum ağrıları, kronik ağrılar, artritler gibi sağlık sorunlarında kullanımı yaygın. Kalp pili taşıyanlara, kalp ritmi düzensiz olanlara ve çok yaşlılara uygun değil.

Geleneksel yöntem:  50 – 100 Hz arası 40 – 70 milisaniye süreyle uygulanıyor. 3 saat etkili. 

Düşük güçlü hızlı yöntem: Uzun aralıklarla güçlü elektrik akımı veriliyor. 20 – 30 dakika arası etki başlıyor. 6 saat süreyle etkili.

Patlayıcı uyarım yöntem: Yüksek ve alçak frekansta arka arkaya uyarılar veriliyor.

Kısa yoğun etki yöntemi: Kısa zamanlı yüksek akım veriliyor. Akım frekansı 50 – 100 Hz. Uygulama süresi 150 – 250 milisaniye. Akım yoğunluğu hastanın dayanabileceği denli arttırılabilir. Seans yaklaşık 15 dakika sürüyor.

Yüzeye ısı yöntemleri

Sıcak su torbaları: Sorunlu bölgeye sıcak su torbaları yerleştirilerek doku zararı onarılıyor. Kan dolaşımı arttırılıyor. Sorunun belirmesinden 24 – 36 saat sonra uygulanabilir. Öncesinde kullanılırsa ödem arttırıcı etki gösterebilir.

Nemli hava: Saunaya benzer bir mantıkta çalışıyor. Nem oranı %95 odada hastanın sorunlu bölgelerine nemli hava üfleniyor.

Parafin banyosu: El, bilek, diz, dirsek, ayak ve ayak bileği gibi kemikli sahaların ısıtılmasında kullanılan yöntemlerden. Parafin bir kapta 51.7-54.4°C  de ısıtılarak eritiliyor. Tedavi edilecek bölge parafinle kaplanıyor. Parafin donunca havlu ve plastik bir kapla sarılıp bekletiliyor. Uygulama süresi 20 – 30 dakika.

Yöntem duyu kaybına neden olan sağlık sorunlarına, zayıf kan dolaşımına veya açık yaralara uygun değil.

Elektrikli ısıtıcılar: Sorunlu bölgelere elektrikli soba benzeri araçlarla ısı veriliyor. Bölgede kan dolaşımı arttırılarak iyileşme süreci hızlandırılıyor.

Fluido terapi: Özellikle kol ve bacaklara uygun. Ağrı azaltmada etkili. Yöntemde – ceviz kabukları veya mısır tohumları gibi organik maddeler toz haline getirilip sıcak hava ile püskürtülüyor. Organik maddeler uyarılma ve basınç oluşturuyor. Isının içe işlemesini sağlıyor. Sıcaklık genellikle 45.6°C – 47.8°C arasında değişiyor. Uygulama süresi 20 – 30 dakika.

Hidro terapi: Sıcak veya ılık su ile uygulanıyor. Sıcaklık 36°C – 43°C arasında değişiyor. Sayısız alt dalı var ama en yaygın olanı girdaplı banyo. Uygulama süresi genellikle 20 dakika. Yöntem  özellikle spor yaralanmalarından sonra eklem hareket alanını arttırmada etkili. Tazyikli su ve hava ile birlikte uygulanıyor. Masaj etkisi yüksek.

Infraruj lamba: Bu yöntemde sorunlu bölgeye infrared lamba tutulur. Bu şekilde ışık enerjisi deride ısı enerjisine dönüşür. Derinin 1 – 2 cm altına etki eder. Bu yüzden yüzeysel ısı veren yöntemler arasında yer alır.

Derine ısı yöntemleri

Mikrodalga: Su yoğunluğu yüksek dokuların derin ısı tedavisinde kullanılan diatermi yöntemi. Fizyoloji etkileri hiperemi, sedasyon ve ağrının azalması. Dalga boyu aralığı 2,456 MHz – 915 MHz arasında değişiyor.

Kısa dalga diatermi: Geniş yayılımlı derin dokularının ısıtılmasına uygun yöntemlerden. Yumuşak doku yaralanmalarının ısıtma dışındaki tedavisinde kullanılıyor. 20 – 30 dakika uygulanınca doku ısısı 40 – 45°C’ye yükseliyor. Kısa dalga diatermi uygulamasıyla deri altı yağ dokusu 15°C, 4 – 5 cm derindeki kas dokusunda 4 – 6°C yükseliyor.

Ultrason: Sürekli veya kesikli ses dalgaları kullanılıyor. Uygulama süresi 5 – 10 dakika. Çok etkili değil. Kimi fizyoterapistlerin hoşlanmadığı yöntemlerden.