Egzersiz ve Kreatin Kinaz

Kreatin kinaz, vücudun hızlı enerji elde etmek için kullandığı, bir enzim ya da bir protein formudur. Normal olarak, kreatin kinaz kas hücreleri ile sınırlıdır. Hasar olduğunda, kas hücreleri kreatin kinazın kan dolaşımına girmesine izin verecek şekilde sızabilir. Kanda kreatin kinaz düzeylerindeki yükselme, bir yaralanma ya da hastalık belirtisi olabilir. Fakat bunun yanı sıra, birçok sporcuda egzersiz sonrasında yüksek seviyelere çıkması normaldir.

Normal Kreatin Kinaz Düzeyleri

Doktorlar, her hasta için normal kreatin kinaz düzeyinin belirlenmesinde birçok faktörü değerlendirmelidirler. Normal değer, yaş, ırk ve cinsiyete bağlı farklılık gösterdiği gibi, hastanın kilosu, kas oranı, aktivite düzeyi ve hatta iklime göre farklılık göstermektedir. “Aile Hekimliği Dergisi,” ‘ne göre, erkeklerde egzersiz öncesi normal kreatin kinaz seviyeleri litre başına 55 ile 170 adet arasında ve kadınlarda litre başına 30 ile 135 adet arasında değişmektedir.

Kreatin Kinazı En Çok Yükselten Egzersizler

Kreatin kinaz seviyeleri önemli ölçüde uç noktalarda olabilir, ama bu geçici bir süre için ve yorucu aktivitelerden sonra meydana gelmektedir. Maratoncular, sporcular, halterciler ve yokuş aşağı koşucular bu enzimin büyük yükselmelerin görüldüğü bireyler arasında yer almaktadırlar. “Aile Hekimliği Dergisi”, yarıştan sonraki 24 saat içinde erkek maratoncularda, normal düzeyden 22 kat daha fazla kan kreatin kinaz düzeyi gösterdiklerini ve kadın maratoncuların normalin 8,6 kat kreatin kinaz düzeyi olduğu, yani sporcuların kreatin kinaz düzeyinin normal düzeye göre ortalama olarak 12 kat arttığını bildirmiştir. Ancak sağlıklı bireylerde, kreatin kinaz seviyeleri kısa sürede gerilemiştir, normal ve her birey için uygun olan seviyelere geri dönen efor ile elde edilen kaslar, fitness seviyesi, yaş, cinsiyet ve etnik kökene dayanmaktadır.

Aktivitelerin Kreatin Kinaz Düzeyleri Üzerindeki En Düşük Etkisi 

Ağırlık kaldırma egzersizleri kreatin kinaz seviyelerinde büyük artışa neden olmaktadır. Ağırlık taşınması olmayan faaliyetlerde, örneğin yüzücüler, bisikletçiler ve diğerlerinde kreatin kinaz seviyelerinde sadece küçük yükselme görülmektedir.

Yükselmiş Kreatin Kinaz Seviyelerinin Zamanlaması

Kreatin kinaz düzeyleri normal olarak, yarış veya egzersiz sonrasında 16 ila 24 saat normal olarak en yüksek seviyesindedir. Doruk performanstan sonra düzeyleri yavaş yavaş azalmaya başlar ve genellikle yaklaşık 72 saat içinde normale döner.

Spor Düzeyleri ve Kreatin Kinaz

Kandaki kreatin kinaz hastanın bir ölçüde kas hasarının yaşadığının göstergesidir. Yıllardır düzenli egzersiz yapan ve fiziksel durumu iyi olan bir kişi, egzersize yeni başlayan bireye göre daha az kas hasarı yaşamaktadır. Bu nedenle, yeni başlayan birey ile düzenli egzersiz yapan birey aynı egzersizi yaptığında, zinde katılımcının kreatin kinaz artışı, tecrübesiz katılımcıdan daha düşük bir orana sahip olacaktır. Bundan dolayı, doktorların hastanın creatine kinaz seviyelerinin uygun şekilde yükselip yükselmediğine karar vermeleri için, hastanın eğitim ve fitness düzeyini değerlendirmeleri gerekmektedir.