Duygusal zeka nedir?

Duygusal zekaya odaklanan sayısız araştırma var. Tümü de duygusal zekanın bireyin özel ve iş yaşamında etkili olduğunu söylüyor. Bu gerçekten doğru mu? Özel hayatınızdaki başarının nedeni duygusal zekanız olabilir mi? Ya da tersine söyleyelim: iş yaşamında başarısızlığın açıklaması duygusal zeka zayıflığı mı? Sahi nedir duygusal zeka dedikleri?

Başkalarının duygularını tanıma, anlama, onlarla iletişime geçebilme kapasitesine duygusal zeka diyoruz. Bu zeka türü günlük hayatımızda duygulara, duygusal ilişkilere odaklanıyor. Duygusal zeka duyguların algılamamızı, davranışlarımızı ve duyumlarımızı nasıl etkilediği ile ilişkili.

Duygular ve zeka

Duygular kolay değişmez. Sabah uyandığımız andan işimize gittiğimiz ve yeniden uykuya daldığımız ana dek duygularla iç içeyiz. Duyguların hayatı etkileme düzeyi kişiden kişiye değişir elbette. Ancak duyguların sürekliliği tartışılmaz. Borsayı takip ederken heyecanlanırız. Tuttuğumuz takım yenildiğinde üzülürüz. En yakın arkadaşımız daha iyi bir iş için uzaklara gittiğinde üzgün, çocuğumuz eve zamanında varmadığında endişeli oluruz. 

Bazen güzel duygularla karşılaşırız. Bazen duygularımızın bize kötü hissettirdiği, olumsuz enerjiyle dolduğumuz anlar da yaşayabiliriz. Duyguların dengeli olması, ruhsal sağlık için çok önemli. Duygularınızı kontrol edebiliyorsanız, duygularınız dengeliyse, psikolojik olarak sağlıklı bir bireysiniz demektir.

Gündelik yaşamda duygusal zeka

Epey asabi, agresyonuna engel olamayan bir adam düşünelim. İş yaşamında sürekli sinirli, gergin. İş arkadaşlarıyla, patronuyla sürekli problem yaşıyor. Hem kendisinin hem de çevresinin iş motivasyonunu düşürüyor. Eşi de bitmek bilmeyen gerginliğinden bıkmış durumda. Duygularını kontrol edemediği için ona umulmadık anlarda bile kötü davranıyor. Bağırıyor, vuruyor. Bazen fiziksel zarar verecek düzeyde şiddet uyguluyor. Sonunda eşi bu durumlara tahammül edemiyor. Ayrılma kararı alıyor.

Böyle bir örnekte karşımıza çıkan adamın duygusal zekasının yetersiz olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü duygusal zekasını kontrol edebilseydi, duygulara bağlı davranışlarını daha iyi kontrol edebilirdi. İş yaşamı ve özel hayatı bunca olumsuz etkilenmezdi. Elbette kimse duygusal zekası düşük suçlanmamalı. Bu mantıklı değil. Ancak duygusal zekanın düzeyini bilip, bu konuda gelişme sağlamaya çalışmak önemli bir adım olabilir.

Duygusal zekanın bileşenleri

Duygusal zeka bireyi bu denli etkileyebiliyorsa duygusal zekaya sahip olmanın büyük avantaj olduğu ortada. Bir önceki örnekten de anlaşılacağı gibi kişi duygularını kontrol edebilme, kendini ve başkalarını anlama, sosyal ilişkilerde yetenekli olma, empati kurma özelliklerine sahipse duygusal zekasının yüksek olduğunu söyleyebiliriz. Böyle bir insan kurduğu tüm ilişkilerde başarılı olacaktır. 

Duygusal zeka normal zeka ile aynı şey değildir. Hatta duygusal zeka başarı ve mutluluk için çok daha gereklidir. İnsanlar bu zekalarını kullanarak sosyal hayatlarında ve aile yaşantılarında başarıya ulaşırlar.

Duygusal zeka geliştirilebilir mi?

Evet. Doğuştan gelen faktörler etkili ama duygusal zeka geliştirilebilir. Terapilerle ve uzman desteğiyle birey duygusal zekasını yönetmeyi öğrenebilir. Duygusal zekaya sahip olmak daha fazla oto kontrole, olumlu sosyal ilişkilere, empati kurmaya dayanıyorsa bunları sağlamayı öğrenmek bir çözüm olabilir.

Agresyon, anksiyete, üzüntü ve mutluluk. Bunların hepsi duygu. Bireylerde oluşan psikolojik sorunların çoğu bu duyguların kontrolsüzce dalgalanmasından kaynaklanıyor. Bu ilginç bulgu duygusal zekayı geliştirmenin çoğu psikolojik sorunla mücadele etmeyi kolaylaştıracağını gösteriyor.