Doğum kontrol yöntemleri hakkında bilmedikleriniz

Sağlıklı bir cinsel ilişkinin yolu doğum kontrol yöntemlerinden geçiyor. Ama herkesin aklında sorular var. İşte doğum kontrol yöntemleri hakkında bilmedikleriniz.

Cinsel hayat seçimlerden ibarettir. Cinsellik yaşayacak uygun bir eş seçeriz, cinselliğe ne zaman hazır olduğumuzu, ne zaman beklememiz gerektiğini ve neyi yaparken rahat olduğumuzu seçeriz. Son olarak, güvenli bir cinsel deneyim yaşayıp yaşamak istemediğimizi seçeriz.

Hamile kalmamak için bütün doğum kontrol yöntemlerinin artıları ve eksileri masaya yatırılmalı. Cinsel ilişkiye girdiğiniz her sefer kullanabileceğiniz, kendinizi rahat hissettiğiniz, doğru ve etkili bir doğum kontrol yöntemi seçmelisiniz.

Önünüzde birçok alternatif olduğundan bir doğum kontrol yöntemi seçmek kafa karıştırıcı olabilir. Aşağıda bir doğum kontrol yöntemi belirlemeden önce kendinize sormanızda fayda olan sorular yer alıyor.

Seçtiğim doğum kontrol yöntemini kullanırken kendimi ne kadar rahat ve güvende hissedeceğim?

Bir doğum kontrol yöntemi seçmeden önce, bu yöntemin sizin için ne derece rahat olduğunu düşünün. Eğer düşündüğünüz seçeneği gönül rahatlığıyla kullanamayacaksanız ya da herhangi bir sebepten dolayı bu seçeneğe ısınamadıysanız uzun vadeli bir doğum kontrol yöntemi için diğer seçenekleri gözden geçirmeniz gerekecektir.

•Seçtiğiniz yöntemin sizde ya da eşinizde fiziki veya manevi bir rahatsızlık yaratıp yaratmayacağını gözden geçirin.

•Vücudunuza yabancı maddelerin girmesine ne derece sıcak baktığınızı düşünün. Doğum kontrol diyaframı veya gebelik önleyici halka gibi doğum kontrol yöntemlerinden bazıları vajinanıza yabancı bir madde yerleştirmenizi ve belirli bir süre sonunda bu maddeyi çıkarmanızı gerektirmektedir. Erkekler içinse bu durum prezervatif kullanımında geçerlidir. Bu konularda nasıl hissettiğiniz hakkında kendinize karşı dürüst olmanız oldukça önemlidir.

Gebelik önleyici yöntemler cinsel temas yoluyla bulaşan hastalıkları da önler mi?

Prezervatifler (kadın ve erkek için olan iki çeşidi de), HIV gibi cinsel temas yoluyla bulaşan hastalıklara yakalanma riskini neredeyse sıfıra indiren tek doğum kontrol yöntemidir. Unutmayın, partnerinizin cinsel yolla bulaşan bir hastalık taşımadığından ve sizden başka birisiyle ilişkiye girmediğinden emin olmadığınız sürece cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanma riskiniz vardır.  Eğer cinsel ilişkiye girdiğiniz insan yukarıdaki tanıma uyuyorsa, kendinizi olası hastalıklardan korumak için doğum kontrol yöntemlerine ek olarak prezervatif kullanmanız gereklidir. Fakat unutmayın, kadın prezervatifi ile erkek prezervatifi asla aynı anda kullanılmamalıdır.

Doğum kontrol yöntemlerinde kullanım kolaylığı ne kadar önemlidir?

Bazı doğum kontrol yöntemleri gerek işleyiş prensibini anlama gerekse kullanım açısından diğerlerine kıyasla daha kolaydır. Örneğin sadece haftada bir değiştirilmeye ihtiyaç duyan deri yaması, doğum kontrol diyaframından daha  uygun bir yöntemdir. Aynı şekilde 3 ayda bir yapılan depo – provera adlı hormon iğnesi, doğal aile planlama yöntemlerinden (örneğin kocakarı ilaçları) çok daha elverişli bir yöntemdir. Yukarıda bahsi geçen etkenlerin sizin için ne ifade ettiğini ve yaşamınızda ne gibi değişikliklere sebep olacağını dürüst ve mantıklı bir şekilde değerlendirmelisiniz.

Gelecekte bir çocuk sahibi olmak istiyor muyum? 

Öncelikle, kalıcı bir doğum kontrol yöntemi isteyip istemediğinize, yani ilerde bir çocuk sahibi olmayı isteyip istemediğinize karar vermelisiniz. Eğer gelecek hakkında kararsızsanız geçici bir yöntem kullanın. Ayrıca bir doğum kontrol yöntemi seçmeden önce bu yöntemi kullanmayı bıraktıktan ne kadar süre sonra çocuk sahibi olabileceğinizi de hesaba katın.

Çocuğunuz yoksa, daha fazla çocuk isteyip istemediğinizden emin değilseniz, yaşınız gençse, kalıcı doğum kontrol yöntemlerini maddi sebeplerden dolayı tercih ediyor ya da bunu sadece eşiniz istediği için yapıyorsanız kalıcı bir yöntem kullanmaktan pişmanlık duyma ihtimalinizin olduğunu asla unutmayın.

Kullanacağım doğum kontrol yönteminin ne kadar etkili olmasını istiyorum?

Bazı doğum kontrol yöntemleri diğerlerinden daha güvenli olsa da, hiçbir doğum kontrol yöntemi gebelik önlemede %100 etkili değildir. Bu yüzden, etkili bir doğum kontrolü seçiyor olmanız önemlidir. Genellikle kalıcı yöntemler ve hormonal yöntemler diğerlerine kıyasla daha etkilidir. Doğum kontrol yöntemlerinin etkinlik derecesi tipik kullanım ve mükemmel kullanım olarak ikiye ayrılır. Çoğunlukla fazla ilgilenmenizi gerektirmeyen doğum kontrol yöntemlerinin başarısızlık oranı daha azdır. Doğum kontrol yöntemi belirlemeden önce bu yöntemin ne kadar etkili olmasını istediğinizi ve yöntemin etkinlik oranının üzerinizdeki etkisini iyi düşünün.

Hesapta olmayan bir gebelik hayatımı nasıl etkiler?

Bu soruya vereceğiniz cevap hangi doğum kontrol yöntemini tercih etmeniz gerektiği konusunda oldukça etkili olacaktır. Aşağıdaki durumlarda yüksek derecede etkili doğum kontrol yöntemlerini tercih etmeniz tavsiye edilir:

•Eğer isteğiniz dışında gerçekleşen gebelik gelecek planlarınızı çok ciddi olarak etkileyecekse

•Eğer hesapta olmayan bir gebeliği çekilmez bir ızdırap olarak algılıyorsanız

Düzgün bir ilişki içerisinde olmanız, düzenli bir gelirinizin olması ve gelecekte çocuk sahibi olmayı planlamanız durumlarında (gebe kalmayı istemiyor, fakat gebe olmanız durumunda çocuğu doğurmak istiyorsanız) daha az etkili doğum kontrol yöntemlerini kullanırken bile kendinizi rahat hissediyor olabilirsiniz.

Gebelik önleyici yöntem seçimimi kısıtlayacak bir sağlık problemim bulunuyor mu?

Eğer belirli sağlık sorunlarınız ya da başka risk faktörleriniz varsa bazı doğum kontrol yöntemleri sizin için çok güvenli olmayacaktır. Fakat diğer sağlık sorunlarının seçilecek doğum kontrol yöntemlerini etkilemesi çok sık karşılaşılan bir durum değildir. İşi sağlama almak için ilk iş olarak doktorunuzla sağlık durumunuz hakkında konuşun. Düşünmeniz gereken bir diğer sağlık durumu da cinsel temas yoluyla bulaşan bir hastalığınız olup olmadığıdır. Bu durumu açıklığa kavuşturduktan sonra sizin için en güvenli doğum kontrol yöntemini seçebilirsiniz.

Dini ve ahlaki değerlerim kararıma etki edecek mi?

Eğer ahlaki tercihiniz (örneğin, vejeteryanlar hayvansal ürünlerden yapılan prezervatifleri kullanmamaktadır), manevi ya da dini inancınız belirli doğum kontrol yöntemlerini kullanmamanızı gerektiriyorsa eşlerin karşılıklı uzlaşma ve işbirliği sonucu başarıyla kullanılabileceği doğal aile planlama yöntemleri de bulunmaktadır. Bu yöntemlere başvuran çiftler geleneklerine ve yaşam tarzına uyan bir yöntem seçmeleri durumunda, doğal aile planlama yöntemlerinin başarılı sonuçlar vermesinin yanısıra manevi olarak da oldukça büyük bir tatmin sağladığını bildirmişlerdir. Bu yöntemler genellikle pek rağbet görmez fakat bunlara bir göz atmadan seçeneklerin dışarısına atmamanızı tavsiye ederiz. Dışarı boşalma her ne kadar doğal bir doğum kontrol yöntemi olarak düşünülse de çok etkili olmadığı bilinen bir gerçektir.

Doğum kontrol yönteminin maliyeti ne kadar olacak?

Gebelik önleyici her yöntemin farklı bir maliyeti bulunur. Herhangi bir gebelik önleyici yöntem kullanırken bu yönteme ek olarak aşağıdaki maliyetleri de hesaplamanızda fayda var.

•Reçeteli ilaçlar düzenli doktor kontrolü isteyecektir, bu durumda muayene ücretlerini de ek maliyet olarak hesaplamalısınız.

•ParaGard IUD ve Implanon gibi cihazların yerleştirilmesi ve çıkartılması da ekstra maliyetler yaratacaktır.

•Olası yan etkilerin tedavisi için oluşan ek maliyetler olabilir.

•Acil doğum kontrolü maliyeti (mevcut doğum kontrol yönteminin başarısız olması durumunda geçerlidir.)

Ayrıca, bir seferlik uygulanan ve yüksek maliyete sahip olan gebelik önleyici yöntemlerin doğum kontrol hapı, deri yaması ve prezervatif gibi sürekli kullanım gerektiren ürünlerden toplamda daha ucuz olabileceğini hesaba katmanızda fayda var.

Aradığım doğum kontrol yönteminin ilave faydalarının da olmasını istiyor muyum?

Doğum kontrol yöntemleri istenmeyen gebeliği önlemede kullanılır. Doğumun ya da gebeliğin getirdiği tıbbi riskler herhangi bir gebelik önleyicinin teşkil ettiği risklerden çok daha fazladır. Bazı doğum kontrol yöntemleri gebeliği önlemenin yanı sıra bazı ek faydalar da sağlamaktadır. Bunlardan bazıları aşağıda yer almaktadır:

Doğum kontrol hapı. Bu yöntem yumurtalık ve rahim kanseri riskini ve adet öncesi yaşanılan rahatsızlıkların etkisini azaltır fakat sivilce ve aknelere sebep olabilir.

Lateks prezervatifler. Bu yöntem sizi HIV gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruyacaktır.

Sadece progesteron içeren yöntemler. Mirena IUD, depo provera enjeksiyonu, ve sadece progesteron içeren (mini hap) gibi seçenekler adet kanaması ve krampların ağrı veren etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir. Bu yöntemlerin kullanımı sonucunda adet kanamaları gecikebilir ya da hepten durabilir. Bu durum da kansızlık (anemi) riskini azaltır.