Diyabet uyumlu sağlıklı beslenme nasıl olur?

Metabolizmanız yavaş çalışıyor. Yediklerinizi layığıyla yakamıyorsunuz. Diyabete uyan sağlıklı beslenme ipuçlarına göz atmaya ne dersiniz?  

Tip 1 diyabeti kontrol edebilmek için doğru zamanda doğru şeyi yemek kritik önemde. Sorun insülin tedavisiyle bitmiyor. Uzun soluklu, stabil sağlık göstergeleri için yiyecekleri doğru seçmek gerekiyor. Diyabet birkaç saatliğine kandaki glükoz düzeyini dengelemekten çok daha fazlasını istiyor. 

Diyabette ne yenir ne içilir temalı onlarca efsane var. İşiniz bunlara kalırsa açlıktan devrilip gitmek işten değil. Oysa diyabetle uyumlu bir beslenme düzeni edinmek mümkün. 

Doğru yemek seçimi uzman bilgisi ister. Uyaralım: bu tek başınıza yapacağınız bir şey değil. Diyabet tanısının hemen ardından check up ve diyetisyenle randevu bu nedenle hayati önem taşıyor.  

Tip 1 diyabet için sağlıklı yiyecek önerileri

Dengeli beslenmenin yapı taşı karbonhidratlar. Tip 1 diyabet hastalarının özellikle dikkat etmesi gereken besin türü yine karbonhidratlar. Karbonhidratlar vücutta glukoza dönüşüyor. Bu da diyabet hastaları için hiç iyi değil.

Karbonhidrat deyince iki tür öne çıkıyor: Nişasta ve Şeker. 

Şeker bildiğiniz şeker. Tatlıysa içinde şeker var. Patates, ekmek, makarna ve kahvaltılık gevrekler de nişasta zengini.

Vücudun ihtiyacı olan karbonhidrat miktarı kiloya, yaşam tarzına ve yaşa bağlı. Tükettiğiniz karbonhidrat miktarı yediklerinizin ve içtiklerinizin yarısını oluşturmalı önerisini herhalde biliyorsunuz.

Glukoza dönüşen karbonhidrat kandaki glukoz düzeyinin çok düşük ya da çok yüksek kalmaması için uygun miktarda insüline ihtiyaç duyuyor. Günde 3 öğün yemek, her gün aynı miktarda ve aynı öğünde nişastalı karbonhidrat tüketmek önemli. 

İnsülin pompası ya da insülin hapı kullanan kişiler bu konuda daha rahat olup karbonhidrat sayma tekniğini kullanabilir.

Karbonhidratları saymak vücudunuza ne kadar yakıt aldığınızla ve onu işleyebilecek doğru miktarda insülinle ilişkili. Diyetisyen bu konuda size yardımcı olabilir. Öyle hemen öğrenilecek bir konu da değil üstelik. Örneğin karbonhidrat hesabı yapabilmek için yediğiniz karbonhidratın ağırlığını bilmelisiniz.

Paketlenmiş yiyeceklerin besin değerlerini öğrenmek için pakete bakmak yeterli. Peki ya kendiniz pişirdiyseniz ya da dışarda yeseydiniz? Bu noktada karbonhidrat hesabı bilgisi gerekiyor. 

Yiyeceğinizdeki karbonhidrat miktarını öğrendikten sonra kullanmanız gereken insülin miktarını hesaplamalısınız. Kişiden kişiye değişen bu değeri doktorunuz ya da diyetisyeniniz belirleyebilir.  

Gün içerisinde vücudunuzun yiyeceğe olan tepkisi değişir. Böyle olunca planlı aktivitelere bakmak en mantıklısı. İş yerinde bütün gün masada mı oturuyorsunuz ? Yoksa bahçe işinde mi çalışıyorsunuz? Nasıl yaşadığınız neyi ne zaman ne kadar yiyeceğinizi de belirler. 

Genel beslenme ipuçları

Tip 1 diyabet için uygulanan diyet gayet sağlıklı. Kalorisi, yağı, şekeri, tuzu, karbonhidratı kararında ve tam ayarında. Aldığınız karbonhidrat, yağ ve protein miktarı kan şekeri düzeyini etkiler. Kan şekerini dengede tutabilmek için seçiminizi sağlıklı yiyeceklerden yana yapmalısınız. Öğün atlamamaya, egzersiz yapmaya, doktorun önerilerini dinlemeye asla ara verilmemeli. 

Sağlıklı kiloda kalın. Fazla kilonuz varsa kurtulun.

Kandaki glukoz miktarının düşmesini engelleyin.

Kalp hastalıkları ve felç gibi şeker hastalığına bağlı riskleri azaltın.

Kan şekeri ve kolesterol düzeyi sık kontrol edilmeli. 

Diyetisyen sağlık göstergelerinizi dikkate alarak sadece size özel bir diyet planlayabilir. Sağlıklı diyabet diyetleri sadece diyabetten yakınanlar içim değil, genellikle herkes için sağlıklı olan şeyler. Örneğin bol meyve sebze tüketmek, yağı ve şekeri azaltmak, öğünleri fazla kaçırmamak herkesin dikkat etmesi gereken noktalar.

Dikkat edilecek birkaç nokta:

Çok çeşitli beslenin. Rengarenk bir tabağınız varsa tamam: çok çeşitli besleniyorsunuz. Yağsız et, düşük yağlı yiyecekler, tam tahıllı besinler, fındık, fıstık meyve ve sebzeyle birleşirse tabağınızda gökkuşağı belirebilir. 

Kilonuzu koruyun. Fazla kilolardan kurtulmak diyabetle savaşta olmazsa olmaz. 

Tam tahıllı ekmek, meyve ve kahvaltılık gevrek gibi lifli yiyecekleri tercih edin. 

Porsiyonlara dikkat edin. Beslenme planının dışına çıkmayın. 

Aşırı yağlı yiyeceklerden, özellikle kötü yağdan uzak durun. Doymamış yağ, zeytinyağı, tavuk, yağsız et, balık, yağsız süt ve peynir iyi seçim.

Kızartma yerine ızgara, haşlama ya da fırınlama tercih edin.

Şekeri azaltın. Şekerli yiyecekleri kısın. Şeker yasaklı listesinde değil elbette ama kontrol edilmesi gerek.

Günde 6 gramdan fazla tuz tüketmeyin. Bu tansiyon ve kalp hastalıkları riskini azaltacak.

Alkole sınır koyun. Erkekler için 3 – 4 kadeh, kadınlar için 2 – 3 kadeh ideal.

Diyabet hastaları için üretilmiş yiyeceklere kanmayın. Çoğunda şeker yok ama kalori ve yağ aynen duruyor. Bol miktarda yapay tatlandırıcı içeriyorlar. Hemen hepsi pahalı üstelik.