Damar sertleşmesi neden olur?

İnsan vücudunun hemen her yerinde damarlar var. Bu damarlar kalpten aldığı temiz kanı hücrelere taşıyor. Yetişkin bir insanın kılcal damarlar dahil toplam damar uzunluğu yaklaşık 80.000 km. Uzun ince bu yolda sorun çıkması kaçınılmaz. Damarlar çatlayabilir, iltihaplanabilir, tıkanabilir, genişleyebilir ya da sertleşebilir. 

Damarlar bazen ilerleyen yaşla, bazen de herhangi bir sağlık sorunu nedeniyle uzun süre yüksek basınca maruz kalabilir. Zamanla damar çeperleri sertleşebilir; yağ ve kolesterol birikebilir. İleri seviye damar sertleşmesi organ ve dokulara yeterince kan taşınmasını engellediği için azami dikkat şart. Neyse ki sorun tedavi edilebilir.  

Damar nasıl sertleşir?

Damar sertleşmesi uzun süreli sorunlardan. Kökeni çocukluk dönemine dayanabilir. Kesin nedeni tam bilinmemekle birlikte damar içi dokunun zedelenmesiyle başladığı düşünülüyor. Yüksek kan basıncı, kolesterol fazlası, diyabet ve sigara kullanımı etkili faktörler.  

Damarlar çeşitli nedenlerle zarar görürse sorunlu bölgede kan hücreleri, kolesterol ve yağ birikerek damar sertliğine yol açar. Damarlar daralır, organlara kan akışı azalır. Biriken yapılar (pıhtılar) zamanla bölgeden koparak çok daha ciddi sorunlara neden olabilir. 

Damar sertleşmesinin belirtisi var mı?

Damar sertleşmesinin zamanla gelişen bir sağlık sorunu olduğunu biliyoruz. Ayrıca ilk dönemlerinde belirti vermiyor. Çoğu damar sertleşmesi damarların tamamen tıkanmasıyla ya da sorunlu bölgeden kopan parçanın başka bir bölgeye taşınarak ciddi sorunlara (inme – felç buna örnek) neden olmasıyla farkediliyor.  

Orta seviye damar sertliği belirtileri sorunlu damarın nerede olduğuna bağlı. Belirtilere yakından bakalım:

Kalp damarlarında sertleşme varsa: Göğüs ağrısı ve basınç hissi.

Beyne giden damarlarda sertleşme varsa: Yüzde ani gelişen hissizlik, kol ve bacaklarda güç kaybı, konuşma bozukluğu. Bunlar aynı zamanda geçici iskemik atak (GIA) belirtileri. Müdahale edilmezse inmeye yol açabilir. 

Kol ve bacaklardaki damarlarda sertleşme varsa: Bacak ve kol ağrısı, topallama. Bu belirtiler aynı zamanda periferik arter hastalığı belirtileri de olabilir.

Böbreklere giden damarlarda sertleşme varsa: Yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliği.

Genital bölgeye giden damarlarda sertleşme varsa: Seks sırasında zorlanma, erkeklerde erektil disfonksiyon, kadınlarda genital bölgeye kan akışının azalması yüzünden alınan zevkin de azalması.

Kimler risk altında?

Damar sertliği hemen herkeste olabilir. Ancak risk arttıran bazı etkenler de mevcut. Bu etkenlere bakalım:

Yüksek kan basıncı

Yüksek kolesterol

Diyabet

Şişmanlık ve obezite

Sigara içmek

Çeşitli kalp hastalıkları

Genetik yatkınlık ve ailenin sağlık geçmişi

Ne zaman doktora gitmeli?

Damar sertleşmesi uzun süreli, ağır seyirli sorunlardan. İlk dönemlerinde çok az belirtisi var. Belirtilerden kuşkulanıyorsanız zaman kaybetmeden doktorunuzla görüşmelisiniz. Siz fark edene dek damarlarınız büyük ölçüde zarar görmüş olabilir.

Göğüs ağrınız varsa, özellikle kol – bacak ve yüzde uyuşma varsa erken dönem damar sertliği yaşıyor olabilirsiniz. Bir an önce uzman kardiyologa görünmelisiniz.