Çocuğum neden otistik oldu?

Otizmin nedenini bilen yok. Sorun karmaşık. Öyle ki, iki otistik çocuk arasında bile dağlar kadar fark var. Otizmin birden fazla nedeni ve bileşen sayılabilir. Bunlardan başlıcaları:

Genetik sorunlar. Bazı genler otizmle ilişkili görünüyor. Genetik bileşenler otizmin düzeyini arttırabilir. Beyin gelişimini, nöron iletişimini etkileyebilir. Sorunlu genler bir başlarına büyük sonuçlara yol açmaz ama toplamda zarar büyür.

Genetik sorunlar kalıtımla aktarılabildiği gibi sonradan da gelişebilir.

Çevre. Otizm kalıtıma ve çevre koşullarına bağlı gelişen sağlık sorunlarından. Araştırmacılar viral enfeksiyonların ve hava kirliliğinin otizmi tetikleyebileceğinden kuşkulanıyor.

Aşılarla otizmin ilişkisi 

Çocuklara yapılan aşılarla otizmin ilgisi var mı? Bu soru yıllardır tartışılıyor. Kızamık – kızamıkçık – kabakulak aşısının (MMR) otizme neden olduğu söyleniyor. Bu veri bilimsel çalışmalarla henüz doğrulanamadı. Elde yeterince kanıt yok.

Çocuk otistik olmasın deyip aşılatmamak iyi fikir değil. Boğmaca, kızamık, kızamıkçık, kabakulak son derece tehlikeli sonuçlara yol açabilir.

Risk faktörleri

Otizm her çocukta olabilir ama bazı faktörler riski arttırır. Sıralayalım:

Cinsiyet. Erkek çocuklarda otizm olasılığı kız çocuklardan 3 – 4 kat daha fazla.

Aile geçmişi. Ailede otistik bir çocuk varsa, bir çocuk daha planlanıyorsa otizm olasılığı yüksek.

Başka sorunlar. Başka sağlık sorunlarıyla ilişkili ilaç kullanan çocuklarda otizm riski artıyor. Hangi sorunlar bunlar? X sendromu (zihinsel sorunlara yol açan kalıtımsal bir hastalık), tüberoskleroz (beyinde iyi huylu tümörler oluşturan bir sorun), Tourette sendromu (nörolojik bozukluklardan) ve epilepsi buna örnek.

Ebeveynler. Baba 40 yaşından büyükse çocukta otizme rastlama olasılığı artıyor. Yaşlı annelerle otistik çocuklar arasında da benzer bir ilişki olabilir ama bu konu henüz yeterince araştırılmadı.

Doktora giderken ne yapmalı?

Olağan muayenelerde doktor çocuğun gelişiminde muhtemel sorunlara bakar. Çocukta otizm belirtileri varsa daha ayrıntılı muayene için pediyatrik nörolog – çocuk gelişimi uzmanı gerekir.

Doktora gitmeden hazırlanmak en iyisi. Aşağıdaki öneriler işinize yarayabilir:

Ne yapabilirsiniz?

Çocuğun hareketlerindeki değişimleri not edin. Gün içindeki gözlemleriniz uzmana yardım edebilir.

Kullandığı ilaç varsa listeleyin. Vitaminler, gıda takviyeleri,reçetesiz olanlar vb.

Doktora giderken yanınızda aileden biri veya bir arkadaş olsun. Hem hatırlamanızı kolaylaştırır hem de size destek olur.

Çocuk için günlük tuttuysanız yanınızda götürebilirsiniz.

Çocuğun olağandığı hareketlerini videoya çektiyseniz doktora göstermelisiniz.

Çocuğun kardeşleri varsa, tavırları olağan – gelişimleri normalse doktorunuza anlatmalısınız.

Çocuğun bakıcısının, öğretmeninin gözlemlerini paylaşmalısınız.

Doktora sormak istediğiniz her soruyu yazın. Sormaktan korkmayın. Anlamadığınız yerde anlamadım deyin. Çekinmeyin. Mesela ne sorabilirsiniz?

•Çocuğumun neden otistik olduğunu / olmadığını düşünüyorsunuz?

•Tanıyı doğrulayacak başka yol – yöntem var mı?

•Çocuğum otistikse düzeyini öğrenebilir miyim?

•Çocuğumda ne tür değişiklikler görmeyi beklemeliyim?

•Evde bakımı mümkün mü? Yoksa başka önlem mi gerekli?

•Otistik çocuklara yönelik terapiler neler?

•İlaç kullanması gerekiyor mu?

•Aile olarak yardım – destek almalı mıyız?

•Otizme ilişkin daha fazla bilgiye nasıl ulaşırım?

Doktor ne sorabilir?

Doktor çocuğun durumunu çözümlemek amacıyla size bazı sorular yöneltecek. Hazırlıklı olmakta yarar var. Sıralayalım:

•Neden bugün geldiniz?

•Neden daha önce gelmediniz?

•Belirtileri ne zaman farkettiniz?

•Bunlar sürekli mi? Yoksa ara ara mı?

•Aile geçmişinizde otizm var mı?

•Aile geçmişinizde geç konuşma, Rett sendromu, obsesif kompülsif bozukluk, anksiyete vb. sorunlar oldu mu?

•Çocuğunuzda otizmle ilişkili görünmeyen başka bir sağlık sorunu var mı?

•Belirtileri iyileştiren veya kötüleştiren şeyler var mı? Neler bunlar?

•Çocuğunuz ne zaman emekledi? İlk sözcüğünü ne zaman söyledi?

•En çok ne yapmaktan hoşlanıyor?

•Topluluk içindeyken tavırlarında olağandışılık fark ettiniz mi?

Otizm testi makalemizi lütfen okuyun.