Bunama Nedir ve Belirtleri Nelerdir ?

Yaşlılığın getirdiği en belirgin sorunlardan biri unutkanlık. Birçok kişi yaşlandıkça günlük hayatlarını sıkıntıya sokmayacak seviyede hafıza problemleri yaşıyor. Ama hafıza problemleri ilerlerse buna bunama deniyor.

Bunamayı günlük hayatınızı etkileyecek derecede zihinsel becerileri yerine getirememek olarak tanımlayabiliriz. Bunama hem hafızayı etkiliyor hem de düşünme ve planlama yeteneğini. Genellikle de zaman içerisinde daha da kötüleşiyor. Ne kadar kötüleşeceği tamamen kişiye göre değişiyor. Bazı kişiler küçük hafıza problemleriyle yıllarca yaşarken bazıları düşünme ve algılama yeteneğini hızlıca kaybediyor.

Bunama riski kişiden kişiye değişirken, yaş arttıkça risk de çoğalıyor. 85 yaşına geldiğinde her 100 kişiden yaklaşık 35’i bunamayla karşı karşıya kalıyor. 60 yaşından önce bunama riskiyse neredeyse yok denecek kadar az. Bir yakınınızda bunama belirtileri görmeye başladıysanız onu bir doktora götürmenizde fayda var. Hemen telaşlanmayın, bunama kontrol altında tutulabilen bir hastalık.

Bunama Neden Olur ?

Beyinde oluşan hasarlar ya da değişimler bunamaya neden olur. Beyinde böyle sorunlara yol açan etkenler neler:

  • İnme, beyin tümörleri veya kafa travmaları. Ayrıca Alzheimer sonrası bunama da mümkün.
  • Parkinson, Lewy cisimli demans, frontotemporal demans gibi hastalıklar.

Bazı durumlardaysa bunama tedavi edilemeyecek boyutlarda oluyor. Hipotiroid, B12 vitamini eksikliği, beyinde sıvı birikimi bu durumlardan en yaygınları. Böyle durumlarda bunama değil bunamanın nedeni tedavi ediliyor.

Bazı kişilerdeyse depresyon bu hastalık benzeri belirtiler yaratıyor. Bunu her zaman bunamayla karıştırmamak gerekiyor. Çünkü depresyon tedavisiyle bunu yenmek mümkün.

Yaşlandıkça daha fazla ilaç içildiği de bir gerçek. İlaçlar da bu hastalığa benzer etkiler yaratabiliyor. Bu nedenle doktorunuza kullandığınız her ilaç hakkında bilgi vermelisiniz. Yani ağrı kesiciler, vitaminler hatta bitkisel tedaviler bile doktorunuzun kontrolünde olmalı.

Bunama Belirtileri Neler ?

İlk belirtisi hepimizin bildiği hafıza sorunları. İlk başlarda kişi bunu genellikle kendisi fark edemiyor ama ailesi ve arkadaşı farkına varıyor. Bu hastalık daha da kötü bir hal aldıkça bazı başka belirtiler ortaya çıkmaya başlıyor. Örneğin:

  • Plan yapmak, liste oluşturmak, hatta alışverişe gidince ne alacağını bilememek.
  • Kelimeleri kullanırken, cümleleri kurarken dil dolaşması. Hatta kelimeleri anlamada da zorluk.
  • En iyi bildiği yerlerde kaybolmak.

Bunama sorunu doktor kontrolünde devam ettirilmezse zamanla başka sorunlar da görülmeye başlanıyor. Diğer insanlardan korkmak, çocuk gibi davranmak, banyo yapmayı bırakmak gibi. Hatta daha da ileri seviyelerde kendilerine hiç bakamayacak duruma gelebilirler.

Bunama Nasıl İlerler ?

Bunamanın ne hızla ve nasıl ilerleyeceği beynin hangi bölgesinin etkilendiğine bağlı. Yine kişiye bağlı olarak bunama zamanla kontrolden çıkan bir hal alabilir. Kızgınlık, çocukça tavırlar, heyecan, hırçınlık gibi belirgin huylar ileri bunama durumlarında karşılaşılanlardan. Ayrıca yine ilerleyen bunama vakalarında hastanın kendi kendine dolaştığı ve bazen kaybolduğu da görülür. Tabii bu özellikle aile üyeleri ya da kişiye bakan diğer insanlar için zor oluyor. Bunama genellikle ölüm nedeni değil.

Bunama hakkında bilmeniz gereken en önemli şey, her türlü hafıza sorununun bunama ile karıştırılmaması gerektiği. Eğer hafıza ya da algı sorunları günlük hayatı etkilemeyecek derecede azsa buna bunama denmiyor. Hafif algı bozukluğu olarak bilinen bu sorun bunama değil. Hafif algı bozukluğu bazen bunamanın ilk aşamasını oluştururken, bazen de olduğu seviyede uzun yıllar boyunca kalıyor. Siz de bir yakınınızda algı sorunları, düşünme kabiliyetinde düşüş, hatırlamada zorluk gibi belirtiler görüyorsanız onu bir doktora götürerek önlem almanızda fayda var.