Bozulmuş Yiyecekler ve Gıda Zehirlenmesi

Gıda zehirlenmesi bozulmuş yiyeceklerden kaynaklanan bir durumdur. Gıda zehirlenmesi Salmonella ya da virüs gibi bakteriler yüzünden gelişir. Etler, hazır yiyecekler, süt ve süt ürünleri iyi paketlenmez, saklanmaz ve pişirilmezse gıda zehirlenmesine yol açar.

Bulaşıcı organizmalar (bakteri, parazit, virüs) gıdaların üretimi ve işlenmesi süreçlerinin herhangi bir zamanında gıdalara bulaşabilirler. Patojenler aslında insanların tükettiği tüm gıdalarda bulunur fakat pişirme esnasında ölürler. Bu yüzden özellikle çiğ yenilen yiyeceklerde gıda zehirlenme riskisi en fazladır.

Bozulmuş yiyeceklerin tüketildikten sonraki belirtilerin gelişmediği döneme kuluçka dönemi denir. Bu süre 1 saatten 90 güne kadar uzayabilir. Ama gıda zehirlenmesi çoğunlukla bir iki günde anlaşılır.

Gıda Zehirlenmesi Neden Olur ?

Bakteriler, parazitler ve virüsler gıda zehirlenmesine neden olmaktadır. Fakat ağırlıklı olarak besin zehirlenmesine yol açan bakterilerdir. Bu bakteriler:

  • Salmonella: Çiğ kırmızı et ve tavuk etinde bulunur. Bunlardan yumurtalara ve pastörize olmamış sütlere de bulaşabilir. Ciddi zehirlenmelerde baş rol oynamaktadır. ABD’de yapılan araştırmalara göre yılda 1 milyon vaka (20,000’i hastanelik) da sorumlu Salmonella bakterisi çıkmıştır.
  • Kampilobakter: Çiğ kırmızı et ve tavuk etinde, pastörize olmayan sütlerde bir de arıtılmamış sularda bulunur.
  • Listeriya: Hazır gıdalarda bulunur. Paketli sandviçler, tereyağı, somon füme, yumuşak peynirler listeriya barındıran gıdalardan sadece birkaçı.
  • Koli basili: İnsanların ve hayvanların çoğunun sindirim sistemlerinde bulunan bir bakteri türüdür. Çoğunlukla zararsızdır. Ama türlerinden biri gıda zehirlenmesine yol açar. Yeterince pişmeyen et yemekten ya da pişmemiş süt içmekten bulaşır.

Virüsler: Rotavirüs ve norovirüs en yaygınlarıdır. İkisi de tuvaletten sonra elleri yıkamayıp yemek yemekle bulaşır. Bu yüzden özellikle çocuklara tuvalet eğitimi sırasında el yıkamanın önemi de anlatılmalıdır.

Parazitler: Parazitler bakteriler kadar gıda zehirlenmesini yol açmasa da gıdalara bulaştıkları zaman tehlikeli sonuçlar doğurabilirler. Taksoplasma paraziti zehirlenmelerde en fazla rol oynayan parazit türüdür. Enfeksiyon kapmış kedilerin dışkılarından bulaşma özelliği vardır. Özellikle kedilerin tuvaletini yaptığı kutularda bulunur. Suya ya da yemeğe bir şekilde bulaşırsa gıda zehirlenmesi kaçınılmaz olur.

Toksinler: Yağlı balık türleri gıda zehirlenmesine yol açabilir. Bunlardan zehirlenmek çok küçük bir risk. Ama hamlilelik döneminde dikkatli olmak gerekir. Yağlı balıklardan bazıları: Taze ton, somon, uskumru, alabalık, sardalye.

Gıda Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir ?

Gıda zehirlenmesi hemen hemen her zaman belirtilerle gelir. Bu belirtiler enfeksiyonun türüne göre değişiklik gösterebilmektedir. Tipik zehirlenme vakalarında aşağıda listelenen belirtilerden en az 3 tanesine rastlamak mümkündür:

İnsan sağlığı için ciddi tehlike arz eden belirtiler:

  • 3 günden fazla süren ishal
  • 38 dereceden yüksek ateş
  • Görme ve konuşmada zorluk
  • Aşırı susuzluk, kuru ağız ve küçük tuvalete çıkamama

Gıda Zehirlenmesi Olduğunda Ne Yapmalı ?

Gıda zehirlenmesi

Gıda zehirlenmesi

Çoğu zaman gıda zehirlenmesi kendi kendine geçmektedir. Genellikle doktora görünmeye gerek kalmaz. Belirtileri hafifletmek için sizin de yapabileceğiniz bazı şeyler var. Çok fazla su içmek, kolay öğütebileceğiniz yiyecekler yemek ve iyice dinlenmek önlemdir.

Ama bazı kişiler gıda zehirlenmelerine karşı oldukça hassastır. Örneğin 65 yaşından büyüklerde bağışıklık sistemi daha yavaş çalışır. Gıda zehirlenmesi yaşarlarsa durumları kötüye gidebilir.

 

Gıda Zehirlenmelerinde Ne Zaman Doktora Gidilmeli ?

  • 2 gündür kusuyorsanız
  • 3 gündür ishalseniz
  • Kanlı kusuyorsanız
  • Dışkınızda kan varsa
  • Nöbet geçiriyorsanız
  • Çift görüyorsanız
  • Diliniz dolanıyorsa
  • Ruhsal durumunuz değişkense

Ayrıca ağız ve göz kuruması gibi dehidrasyon belirtileriniz varsa mutlaka acilen bir doktora gidin. Bu belirtiler sizde varsa ciddi bir gıda zehirlenmesi geçiriyorsunuz demektir.

Gıda Zehirlenmesi Nasıl Tedavi Edilir ?

Genellikle gıda zehirlenmesinin tedavisi evde yapılır. 3-5 gün içerisinde geçer. Bol sıvı tüketmek önemlidir. Elektrolit içeren sporcu içeçekleri ve meyve suları karbonhidrat seviyesini düzeltmeye ve yorgunluğu atmaya yardımcı olabilir. Kafein içeren içeceklerden uzak durmak gerekir.

Imodium veya Pepto-Bismol gibi eczanelerde satılan ilaçlar ishali ve bulantıyı kontrol altına almak için kullanabilir. Bol bol dinlenmek de gıda zehirlenmesinin tedavisi için önemlidir.

Ciddi zehirlenmelerin tedavisi hastanede yapılmaktadır. Gaita alınarak zehirlenmeye yol açan bakteri tespit edilir. Vücudun kaybettiği sıvılar ve ilaç tedavisi genellikle serum yoluyla hastaya verilir.