Boşaltım Sistemi ve Hastalıkları Neler ?

Boşaltım sistemi sıvı atıkların vücuttan atılmasını sağlayan bir mekanizmadır. Boşaltım sistemi insanlarda iki böbrek, iki idrar kanalı, bir mesane ve bir de üretradan oluşmaktadır. Bu organlar atıkların toplanması, depolanması ve dışarı atılmasından sorumludur.

Boşaltım Sistemi ve Görevi

Boşaltım sistemi insan vücudunda önemli bir rol üstlenmektedir. Katı atıkların atılması ne kadar önemliyse sıvı atıkların da atılması bir o kadar önem taşır. Böbrekler bu küçük sistem içindeki en önemli organlardır. Vücut sıvısı ve tuz seviyelerini ayarlayan böbrekler bir filtre gibi çalışarak zararlı molekülleri kandan ayıklarlar. Ozmoregülasyon olarak adlandırılan bu göreve ek olarak da hidrasyon yaparak vücuttaki su seviyesini kontrol ederler.

Boşaltım Sistemi Bileşenleri

Boşaltım Sistemi Bileşenleri

Boşaltım sistemi endokrin ve dolaşım sistemiyle yakından çalışır. Dolaşım sistemi kanın dolaşımını sağlarken boşaltım sistemi de kandaki üre, ürik asit ve suyu filtreleyerek suyun tekrar vücuda kazanımı sağlar. Endokrin sistemi boşaltım sistemini kontrol ederek böbreklerin çalışmasını ayarlar. Örneğin çok fazla su içildiği zaman endokrin sistemi boşaltımı arttırmak için hormon salgılar. Endokrin sistemi böbrek üstü bezlerine sinyal göndererek vücuda adrenalin salınımı da kontrol etmektedir.

Boşaltım Sistemi Hastalıkları Neler ?

Boşaltım sistemi hastalıkları genel olarak 4 ana başlık altında toplanır. Bunlar böbrek hastalıkları, idrar yolu hastalıkları, mesane hastalıkları ve üretra (idrar yolu) hastalıklarıdır. Boşaltım sistemi hastalıkları ürolojinin alanlanına girmektedir. Boşaltım sistemi hastalıklarını yakından inceleyelim:

Böbrek Hastalıkları

Böbrek iltihabı (nefrit): Bir ya da iki böbreğin iltihaplanması sonucu oluşmaktadır. Vücudun bağışıklık sisteminde bir bozukluk olduğu zaman ortaya çıkabilen nefrit, vücudun hücrelerine, organlarına ve dokularına saldırmaya başlar. Hastalığın belirtileri:

Doktor genellikle bu hastalığın tedavisi için antibiyotik vermektedir. Bazen steroid de verilebilir.

Nefroz hastalığı: Nefrotik sendromu olarak da bilinen bu hastalığın belirtileri şişkinlik, idrarda protein, düşük kan protein seviyeleri, yüksek kolestrol ve yüksek trigliserit değerleridir. Nefrozun nedenleri bağışıklık sistemi problemleri, genetik problemler, bozuk çalışan böbrek, hepatit enfeksiyonu ve bazı ilaçların kullanımı olabilir. Hastalığın belirtileri:

  • Yüzde, karında, kollar ve bacaklarda şişkinlik
  • Köpüklü idrar
  • Kilo alma
  • İştahsızlık

Nefrozun tedavisi genellikle altında yatan sağlık sorunun çözümüyle başlar. Hastanın diyeti değiştirilerek yüksek kolestrolu ve trigliserit değerleri düzenlenmeye çalışılır.

Böbrek taşı: Böbrek nefronlarında kalsiyum birikmesine böbrek taşı denir. Bu taşlar bazen idrar yolunu tıkayarak şiddetli ağrıya neden olur. Böbrek taşı oluşumun nedeni idrardaki tuz, mineral ve diğer kimyasalların artışıdır. Bir başka nedeni de genetiktir. Hastalığın belirtileri:

  • Kusma ve mide bulantısı
  • İdrara çıkarken ağrı
  • Sık idrara çıkma
  • Yüksek ateş
  • Kanlı veya kokulu idrar
  • Bel bölgesinde keskin ve şiddetli ağrı

Hastalığın tedavisi için böbrek taşı ameliyatı ya da ilaç tedavisi yapılmaktadır.

İdrar Yolu Hastalıkları

Vesicoureteral Refluks: Bu hastalıkta idrar mesaneden üretere geri akmaktadır. Genellikle nedeni mesane ve üreter arasında bulunan bir kapakçıktaki problemdir. Kapakçık bozukluğu doğuştan bile olabilir. Hastalığın belirtileri:

  • İdrar yaparken yanma ve ağrı
  • Karın ağrısı
  • Sık idrara çıkma
  • Sürekli idrara çıkma isteği
  • Yüksek ateş

Kapakçık bozukluğunun tedavisi genellikle ameliyat ile yapılmaktadır. Eğer idrar yolu hastalığı ana neden ise ilaç tedavisi de uygulanabilir.

Mesane Hastalıkları

Sistit: Sistit mesanenin iltihaplanmasıdır. Mesane idrar atılmadan önce depolanan son yerdir. Mesanede tuvalet yapılsa bile her zaman belli bir miktar idrar bulunur ve bakterilerin rahatça çoğalmasını sağlayan bir ortam barındırır. Bazı ilaçlar, bakteriyel enfeksiyon, daha önce tespit edilmemiş bir hastalık veya radyasyon terapisi sistite neden olabilir. Hastalığın belirtileri:

  • İdrara zor çıkma veya idrar yaparken ağrı
  • Kötü kokulu idrar
  • Karın ağrısı
  • Bulanık idrar
  • İdrarda kan

Sistit tedavisi genellikle antibiyotiklerle yapılır.

Mesane kanseriMesanede kontrolsüz bir biçimde hücrelerin artmasına mesane kanseri denir. Artış sonrasında mesanede tümör oluşur. Genellikle mesane kanserine yol açan olan durum bilinmemektedir. Fakat sigara, radyasyon, parazit enfeksiyonu ve kanserojen maddelerin (mesane taşları) mesane kanserine neden olduğu tahmin edilmektedir. Hastalığın belirtileri:

  • İdrar yaparken ağrı
  • Bel ağrısı
  • Pelvik bölgede ağrı
  • Sürekli tuvalete çıkma hissiyatı
  • Kanda idrar

Kemoterapi, mesane içi terapi ve radyoterapi ile kanserli hücrelerin tedavisi ile mesane kanseri tedavi edilmektedir.

İdrar Yolu (Üretra) Hastalıkları

Üretrit: Üretrit görünen cinsel bölgenin iltihabıdır. İdrar yolu mesaneden vücudun dışına idrarın atıldığı son noktadır. Dışarıdan kapılan mikroplar idrar yolu enfeksiyonuna neden olabilir. Genellikle klamidya, bel soğukluğu ve cinsel yolla buluşan diğer hastalıklar üretrite neden olur. Hastalığın belirtileri:

  • İdrar yaparken çok şiddetli ağrı
  • Cinsel organda veya çevresinde kaşıntı ve rahatsızlık
  • Tuvalete çıkarken zorlanma
  • İdrar yolundan dışarıya akıntı
  • Sürekli tuvalate çıkma isteği
  • Semen veya idrarda kan
  • Cinsel ilişki esnasında ağrı

Üretritin de tedavisi antibiyotikle yapılmaktadır. Hastalığa neden olan organizmanın tespiti zor yapıldığı için farklı antibiyotikler denenmek zorunda kalınabilir.

İdrar yolu tıkanması (striktür): İdrar yolunun içinin ve çevresinde yara oluşması idrar yolunun tıkanmasına neden olmaktadır. Bu durum erkeklere kıyasla kadınlarda daha fazla oluşmaktadır. Bir enfeksiyon ya da pelvik bölgede çatlak striktüre neden olabilir. Hastalığın belirtileri:

  • Tuvalet yaparken ağrı
  • İdrar akışında azalma
  • Uzun süreli tuvalete çıkma
  • Tuvaletin bitmemesi hissiyatı
  • Mesanede idrar birikmesi