Beyin yiyen amip

“Beyin yiyen amip” ucuz korku filmine ideal isim olabilirdi ama gerçeğin ta kendisi. Beyin yiyen amip dikkat edilmezse hepimizin başını yiyebilir.

Amip tek hücreli mikroorganizmalardan. Mikroskobun keşfinden beri biliniyor. Literatüre beyin yiyen amip olarak geçen tür yeni sayılır. 1965’te Avusturalya’da keşfedildi. Latince adı Naegleria fowleri.

Amip türleri saymakla bitmez ama sadece birkaçı insan sağlığına zararlı. Beyin yiyeni en tehlikelisi. Naegleria fowlerin de kendi içinde farklı türleri var. Al birini vur ötekine, tümünün derdi zarar ziyan.

Beyin yiyen amip Naegleria fowleri’nin boyu yaklaşık 8 mikrometre. 1 mikrometre veya 1 mikron 1 milimetrenin binde 1’i olduğuna göre endişelenmeye gerek yok sanmayın. Naegleria fowleri ölümcül; çok da kolay ürüyor. Şartlar uygunsa, nemli ve sıcaksa (amip için bu sıcaklık yaklaşık 45 C civarı)göz açıp kapayana dek amip önce aile, sonra sülale, derken belediye, nihayet devlet kuruyor.

Ortamın sıcaklığına göre amip yaşam döngüsünde 3 farklı biçim söz konusu: kist, trofozit, kamçılı amip. 45 C’den daha yüksek sıcaklıklar Naegleria fowleri’nin ölmesine neden oluyor. Şimdi nerelerde yaşadıklarına bakalım:

•    Sıcak göl, göletlerde
•    Çamur birikintilerinde
•    Özellikle yavaş akan, sıcak nehirlerde su seviyesi düştüğünde
•    Temizlenmeyen havuz ve hamamlarda
•    İşlenmemiş kuyu sularında
•    Kaplıcalarda ve jeotermal su kaynaklarında
•    Kirli olan termal santral çevresinde
•    Akvaryumlarda
•    Toprak ve tozlarda

Beyin yiyen amip Naegleria fowleri tuzlu suyu sevmiyor. Temiz sularda da yaşayamıyor. Kurbanlarının çoğunu kuraklığın etkilediği, karasal iklimin hüküm sürdüğü bölgelerden seçiyor.

Gerçekten beyin mi yiyor?

Beyin yiyen amip deyince akıllarda zombi gibi saldıran küçük canavarlar oluşuyor. Ancak aslında beyin yiyen amip Naegleria fowleri de menüsüne ayılıp bayılmıyor. Beyin kazara yemek haline geliyor. Beyin yiyen amip Naegleria fowlerinin asıl gıdası diğer bakteriler. Bu nedenle beyin adeta açık büfeye dönüşüyor. Beyin yiyen amipler de buraya üşüşüyor. Sonuçta beyin zarar görüyor. Menenjite benzer sonuçlar oluşuyor.

Beyin yiyen amip belirtisi

Beyin yiyen amiplerin hemen hepsi ağızdan vücuda giriyor. Koku alma kanalı ve burun içi mukoza geçilerek koku alma sinirine ve beyine ulaşılıyor. Amipler burada ani ve ölümcül primer amibik meningoensefalit (PAM) olarak adlandırılan menenjitlere neden oluyorlar.

•    Baş ağrısı
•    Ateş
•    Boyunda tutulma
•    İştah kaybı
•    Kusma
•    Ruh hali değişimleri
•    Nöbet
•    Koma
•    Bulanık görme
•    Tat alamama
•    Halüsinasyonlar

Beyin yiyen amipten kimler daha fazla etkileniyor?

Amerika kıtasını kapsayan bir araştırma yapılmış. Buna göre beyin yiyen amiplerin menülerinde 12 yaş altı erkek çocuklar daha yaygın. 12 yaş altı çocuklar toplam vakaların %60’ını kaplıyor. Genel olarak da vakaların %80’i erkeklerden oluşuyor.

Beyin yiyen amipin tedavisi var mı?

Beyin yiyen amiplere karşı henüz kesin tedavi yöntemi yok. Ancak bazı ilaç karışımlarının amipleri öldürdüğü görüldü. Genellikle kazanan taraf beyin yiyen amipler oluyor.

Beyin yiyen amipe erken müdahale işe yarar mı?

Erken müdahale şansı ne yazık ki pek yok. Süreç inanılmaz hızlı yaşanıyor. Zaten hızlı bir süreç. İlk belirtilerden şüphelenmek bile kimi zaman güç. Üstüne bir de hangi bakterinin neden olduğunu belirlemek gelince çoğu durumda iş işten geçmiş oluyor. Ancak yine de konu hakkında çalışmalar hızla sürüyor.

Beyin yiyen amipten korunma yolu

Beyin yiyen amiplerden kurtulmak güçse önceliğimiz onlara hiç yakalanmamak olmalı. Bunun için yapabileceğimiz en önemli şey durgun, sığ ve sıcak sulardan uzak durmak. Beyin yiyen amiplerin sıcak suları sevdiğini biliyoruz. Bu nedenle bu bölgelerde dolanmasak iyi olur. Aynı mantık çamurlarda da geçerli.