Ayak bileği sakatlıklarına nasıl müdahale edilir?

Ayak bileği eklemi tıbbi olarak talocrural eklem olarak bilinir. Ayak bileği tibia, fibula ve talus denen üç kemikten ve bunları birbirine bağlayan sıkı bağlardan oluşmaktadır. Vücudun ağırlığının büyük bir bölümünün ayak bilekleri üzerinde olmasından ayak bileği sakatlıkları oldukça sık görülür. Dünya üzerinde her yıl ortalama 2 milyon kişi ayak bileği sakatlılığı yaşamaktadır. Bu rehber size ayak bileği anatomisi, sakatlıkları ve rehabilitasyonu konularında yardımcı olacaktır. 

Anatomi

Ayak Bileği Eklem Bağları: Ayak bileği burkulması en sık rastlanan ayak bileği sakatlığıdır. Eğer bir ayak bileği burkulması yaşadıysanız, hangi bağların zedelendiğini bilmek sakatlığınızı anlamanızı daha kolay hale getirecektir.

Sık rastlanan ayak bileği sakatlıkları

Ayak bileği burkulması: Ayak bileği burkulması ayak bileğindeki eklemlerin eseneyebileceğinden daha fazla esnemesi sonucu oluşan bir sakatlıktır. Bu esnemeler ufak incinmeler doğurabileceği gibi bağın tamamiyle parçalanmasına da sebep olabilir. Birçok ayak bileği burkulması spor sırasında koşma, zıplama ya da yürüme gibi fiziksel aktivitelerin sonucudur. Ayak bileği burkulmalarında ilk belirtiler: acı, dokunmalara karşı hassaslık, şişme, çürüme, yürüyemem veya ayakta duramama ve eklem sertliğidir.

Aşil tendinit: Aşil tendonu topuğun arkasında bulunan büyük bir tendondur. Tendon, topuk kemiğine bağlanmış baldır kaslarından oluşmaktadır. Aşil tendinit, Aşil tendonunun aşırı kullanımı sonucu oluşan bir sakatlıktır. Tekrarlanan zorlamalar sonucu doku boyunca gerçekleşen ufak yırtılmaların meydana gelmesinin bir sonucudur. Aşil tendinitisi ile sonuçlanabilecek bazı durumlar: koşma, zıplama, baldır kası gerginliği, düztabanlık.

Artrit: Hem osteo artrit hem de romatoid artrit, ayak eklemlerini etkileyebilir. Ayrıca, hem aktivite sırasında hem de dinlenme sırasında ciddi bir acıya ve rahatsızlık hissine sebep olabilecek birçok artrit çeşidi vardır.

Baskıya bağlı kırıklar: Baskıya bağlı kırıklar, aşırı yüklenme sonucu oluşan sakatlıklara verilebilecek başka bir örnektir. Baskı kırıkları, kasların yorulması sonucu üzerine yüklenen yükleri taşıyamaması sebebiyle oluşur. Yorgun kaslar taşıyamadığı baskıyı kemiklere aktarır ve bu baskı da kemiklerde ufak çatlaklara sebep olur. Bu çatlaklara baskı kırığı adı verilir.

Ayak bileği rehabilitasyonu

Ayak bileğinde oluşan her türlü sakatlık sonucu tam iyileşme sağlanması için dinlenme, esneme ve güçlenme çalışmalarını içeren geniş kapsamlı bir rehabilitasyon programı uygulanmalıdır. Bu programın her adımı, sakatlık sonrası kaybedilen fonksiyonların geri kazanılması konusunda son derece önemli bir rol oynar. Ayak bileğinizi nasıl tedavi edebileceğinizi öğrenmelisiniz.

Ayak bileği ilkyardımı: Ayak bileğinde sakatlık durumunda bir an önce R.I.C.E prensiplerini takip etmelisiniz. R.I.C.E. sırasıyla “dinlenme”, “buz”, “basınç uygulama” ve “yükseltme” anlamına gelen “rest”, “ice”, “compression” ve “elevation” kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir ilkyardım yöntemidir. Dinlendirme, buzda tutma, sıkıştırma ve havaya kaldırma ilk etapta muhakkak uygulanması gereken ilkyardım teknikleridir. Bu teknikler şiddetli bir sakatlık sonucu oluşacak iltihaplanmanın engellenmesinde son derece önemlidir. Unutulmamalıdır ki bu teknikler ne kadar erken uygulanırsa o kadar etkili olur.

Ayak bileği esnetme egzersizleri: Bir ayak bileği sakatlığı sonrası sıcağı sıcağına yapılan esnetme hareketi rehabilitasyon sürecinin son derece önemli bir parçasıdır. Ayak bileği sakatlığı sonrasında gerekli olan uzun dinlenme dönemi sonrasında eklemlerin etrafındaki kaslar kısalır ve sıkılaşır. Bunun sonucu olarak ayak bileği ekleminin hareket kabiliyetinde bir azalma olur. Sakat ayak bileğinizi doktorunuzun tavsiye ettiği sertlikte esnetmeniz gelecekte oluşabilecek sakatlıkları engellemek adına son derece önemlidir.

Ayak bileği güçlendirme egzersizleri: Kuvvetli ayak bilekleri ayak bileği burkulmalarının, zorlanmaların ve çatlakların tedavisine yardım olduğu gibi bu rahatsızlıkların önlenmesinde de son derece önemli rol oynar. Güçlü kaslar ayak bileğini sağlamlaştırır ve bağları sakatlıklara karşı korur. Ancak bir egzersize başlamadan önce ilk yapmanız gereken şey doktorunuza danışmaktır.