Alerji ve HIV Taşıyıcıları İlişkili Mi?

İnsan bağışıklık yetmezliği virüsü (HIV) belirli akyuvar hücrelerine nüfuz ederek bu hücreleri yok eder. Bu akyuvarların kaybı bazı enfeksiyonlara, çeşitli kanserlere ve bağışıklık sistemi ile ilgili başka sorunlara yol açar. Günümüzde dünyada 30 milyondan fazla insan HIV taşıyıcısı olarak yaşamını sürdürüyor. Bu insanların çoğu Afrika’da yaşıyor. A.B.D.’de HIV taşıyan 1 milyon insan bulunuyor.
 
HIV ilk defa 1980’lerin ortasında tanımlanabildi. Bu yıllarda HIV’ye karşı bir tedavi olmadığından virüsü taşıyan birçok insan HIV taşıyıcılığının bir sonraki adımı olan AIDS (Kazanılmış bağışıklık yetersizliği sendromu) hastalığına yakalandılar. 1990’larda antiviral ilaçların piyasaya sürülmesiyle birlikte HIV taşıyıcılarının AIDS’e yakalanması büyük ölçüde yavaşladı; neredeyse tamamen durdu. Günümüzde HIV taşıyıcısı insanlar yıllar boyu sorunsuz yaşıyor, fakat HIV taşımayan insanlar için basit sayılabilecek diğer kronik rahatsızlıklarla (örneğin alerji) karşılaştıklarında zorlanıyorlar. 
 
HIV taşıyan insanlar alerjik rahatsızlıklara daha mı yatkın?

HIV taşıyıcısı insanlarda alerjik antikor seviyesi (IgE) yüksektir. Yüksek IgE seviyesi alerjinin kötüye gitmesiyle doğru orantılı değil; fakat bu durum hücrelerde fonksiyon bozukluğuna bağlı olarak bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olabilir. IgE antikorları alerjenlerden ziyade çeşitli patojenlere (HIV gibi) karşı savunmada etkili. HIV taşıyıcısı insanlar alerjik rinit (bahar nezlesi), ilaç alerjileri ve astım gibi çeşitli alerjik rahatsızlıklara sık yakalanırlar. Bunun nedeni bağışıklık sistemindeki dengelerin bozulması; bu durum vücuttaki normal alerji kontrol mekanizmalarının zedelenmesine ve alerjik semptomların sık görülmesine yol açar.  

HIV taşıyıcılarında saman nezlesi

HIV taşıyıcısı insanların büyük çoğunluğu burun ve genizle ilgili semptomlardan şikayetçi. Araştırmalara göre HIV taşıyıcılarının %66’sı burun-geniz alerjisi semptomları yaşıyor. Bugüne dek hastaneye başvuran HIV hastalarının üçte birinden fazlası da sinüzit semptomları gösteriyor. Yapılan çeşitli araştırmalara göre HIV taşıyıcısı insanların çoğunluğu alerjik deri testlerinde çok yüksek oranlarda pozitif sonuçlar veriyor. 

HIV taşıyıcısı insanların alerjik rinit (saman nezlesi) tedavisi taşıyıcı olmayan insanların tedavisine oldukça benzer. Alerjenden kaçınmak mümkün değilse oral antihistaminler, burun spreyleri ve diğer alerji ilaçları rahatlıkla kullanılabilir. Alerjen bağışıklık tedavisi, diğer adıyla alerji iğneleri, HIV taşıyıcısı insanlar için çok önerilmiyor; çünkü immünoterapinin (bağışıklık tedavisi) HIV taşıyıcısı insanların bağışıklık sistemindeki uzun vadeli etkileri bilinmiyor.

HIV taşıyıcılarında ilaç alerjisi

HIV taşıyıcısı insanların ilaç alerjilerine verdikleri tepkiler (muhtemelen bağışıklık sistemleri düzenlerinin bozulmasının bir sonucu olarak) normal insanlara göre çok daha fazla. Bu durum, genellikle sülfa içeren bir antibiyotik olan trimethoprim-sulfamethoxazol (TMP-SMX) alerjisi için geçerli. HIV hastalarının yarıdan fazlası TMP-SMX maddesine alerjik tepki gösteriyor. Normal insanlarda bu oran %10’un altında.

TMP-SMX alerjisine karşı desensitizasyon tedavisi genellikle başarılı sonuçlanır. Bu tedavi, HIV taşıyıcısı insanlarda görülen genel enfeksiyonların tedavisinde de sıklıkla kullanılır. 

HIV taşıyıcılarında sık görülen bir diğer ilaç alerjisi de HIV tedavisinde kullanılan Abacavir’le ilgili. Abacavir, HIV taşıyıcılarının %5’i ila %8’i arasında görülen ölümcül hipersentiviteye yol açan nükleozid revers transkriptaz inhibitörlerinden. Abacavir hipersensitivitesinde genetik yatkınlığın da önemi büyük. Kullanım öncesinde kan testi kontrolü yapılmalı. Kişinin alerjik tepkiye genetik yatkınlığı yoksa, Abacavir rahatlıkla kullanılabilir.

HIV taşıyıcılarında astım

HIV enfeksiyonunun antiviral ilaçlarla tedavisi, hastalarda görülen akciğer rahatsızlıklarında ciddi artışa neden oldu. Yapılan araştırmalarda, HIV taşıyıcısı erkeklerde HIV taşımayan erkeklere kıyasla çok daha yüksek oranda hırıltılı solunuma rastlandı. Sigara kullanan hastalarda bu oran daha da yüksek oldu. HIV taşıyıcısı çocuklarla yapılan bir araştırma astım rahatsızlığının HIV taşıyan çocuklarda, HIV taşımayan çocuklara oranla çok daha sık görüldüğünü ortaya çıkardı.

Bütün bu araştırmalara göre sonuç açık: HIV taşıyıcısı insanlar tütün kullanımının olumsuz etkilerine karşı normal insanlara kıyasla çok daha duyarlı.  Ayrıca HIV tedavisinde bağışıklık sisteminin işlevselliğinin korunmasını sağlayan antiviral ilaçların kullanımı astım gibi iltihaplı alerjik hastalıkların içerdiği risk miktarını ciddi oranda arttırıyor.

HIV taşıyıcısı insanların astım tedavisi, taşıyıcı olmayan insanların tedavisine benzer; fakat bağışıklık sistemi üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle oral kortikosteroidlerden kesinlikle kaçınılmalı.