Akıllı telefon bağımlılık yapar mı?

Akıllı telefonlar elimizden düşmüyor. Bunun bir bağımlılık olabileceğini hiç düşünmüş müydünüz?

Yürürken, araba kullanırken, temizlik yaparken, yemek pişirirken, yatmadan önce… Dakika başı telefonumuzu kontrol ediyoruz. Twit var mı? Facebook’ta neler oluyor? Kim nerede ne yapıyor? Her bilgi, her haber, her güncelleme ilgimizi çekmese de telefon daima yanımızda. Çünkü her an herşeyin olabileceğine inanıyoruz. Arkadaşlarımızla buluştuğumuzda bile gözümüz telefondan ayrılmıyor.

Telefon çok eskiden iletişim aracıydı, şimdi çok daha fazlası. Hayatımızın tam ortasına gökten düşer gibi gelen akıllı telefonların yarattığı bağımlık da kendine özgü. Teknoloji bağımlılığını alkol, uyuşturucu vb. klasik bağımlılıklara benzeterek açıklamak yanıltıcı olabilir. Öte yandan akıllı telefonla aramızda işlerin yolunda gitmediği, bir şeylerin aksadığı belli. 

Akıllı telefonlar alışkanlık mı bağımlılık mı?

Akıllı telefon bağımlılığı kulağa garip geliyor. Ama psikologlara göre bu yeni bir durum değil, sadece bilgisayar ya da internet bağımlılığının şekil değiştirmiş hali. 

Bağımlılığı kısaca bir maddeye aşırı derecede istek duymak, onun eksikliğinde rahatsız olmak ve bazı belirtiler göstermek olarak tanımlayabiliriz.

Dolayısıyla bilgisayar ya da telefon gibi eşyalara olan bağımlılık alkol, sigara gibi maddelere olandan biraz farklı. Ama bilgisayar, internet, akıllı telefon ya da Facebook’un da bağımlıları var. Çünkü onlar da psikoaktif. Bu araçlar ruh halimizi etkiliyorlar ve iyi hissettiriyorlar.

Örneğin psikologlara göre e-mail bile kendi başına bize değişken oranlı pekiştirme sağlıyor. Bu ne demek? E-mail kutumuza ne zaman bizi tatmin edecek bir mail düşeceğini bilmiyoruz. Bu yüzden defalarca sil baştan bakıyoruz. Akıllı telefonlar her an her yerde Facebook, Twitter, e-mail hesaplarımızı görebilmemizi sağlıyor. Peki gelelim asıl soruya. Bu alışkanlık sağlıklı mı?

Akıllı telefon bağımlılığı zararlı mı?

Dünyada akıllı telefona bağımlı milyarlarca insan var. Aynı şey teknolojinin diğer nimetleri için de geçerli. Sağlıklı mı zararlı mı meselesi de tamamen aile hayatınızı ve işinizi ne kadar engellediğine bağlı.

Örneğin bir arkadaşınızla öğle yemeğine çıktınız. Onun yanında sohbet etmek yerine Facebook durumunuzu “arkadaşımla öğle yemeği çok keyifli” şeklinde değiştiriyorsanız bu az miktarda etkilendiğinizi gösteriyor.

Bir de çok etkilenmenin kanıtına bakalım: diyelim aynı arkadaşınızın bir sorunu var, sizinle öğle yemeği yemek istedi. Siz de yemek boyunca Facebook ve Twitter’da vakit geçirdiniz. İşte o zaman biraz abartmış oluyorsunuz.

Bazı araştırmalara göreyse bu bir bağımlılık olmasa bile kesinlikle bir fonksiyon bozukluğu. 2011’de yapılan bir araştırma şöyle diyor: insanlar akıllı telefonun kendisine değil, akıllı telefon sayesinde kontrol edebildikleri alışkanlıklara bağımlılar.

Aynı araştırmaya göre normal bir akıllı telefon kullanıcısı günde 35 kez telefonuna bakıyor.

Küçük olması, her yere taşınması, kolay kullanımı bizi akıllı telefonlara bağımlı yaptı. Eskiden laptopların hakim olduğu dünyaya artık akıllı telefonlar hakim. Yataktan kalkar kalkmaz elimize alıp, ancak uyku vaktinde başucumuza bırakabiliyoruz. Uzmanlara bu davranışı her şeyi bilme isteğimizle açıklıyor. Akıllı telefonlar da bunun için biçilmiş kaftan.

Akıllı telefon bağımlılığında kendimizi nasıl kontrol edeceğiz?

Akıllı telefonlar hem bilme isteğimizi karşılıyor, hem bizi mutlu ediyor. Ama gerçek ortada: akıllı telefon bu işlevleriyle bağımlılığa yol açıyor. Ve önlem almazsak bizi zamanla asosyal varlıklara dönüştürüyor. Bunu engellemek için akıllı telefonu yönetebilmemiz gerekiyor.

Ondan vazgeçemeyeceğinizi biliyoruz. Bazı önlemler alabilirsiniz:

•    Telefonunuzu kontrol etmek istediğiniz anlara dikkat edin. Kızgın mısınız? Üzgün müsünüz? Canınız mı sıkılıyor?
•    Telefonunuz çaldığında güçlü olun. Her bip sesine bakmak zorunda değilsiniz.
•    Onu belirli durumlar dışında kullanmamanız gerektiğini öğrenin.
•    Kendinize onu yasaklayın. Yasakları zamanla arttırın. Örneğin bugün 15 dakika boyunca elinize almayın. Zamanla bunu 30 dakikaya çıkarın.